blaðið - 02.06.2005, Page 10

fimmtudagur, 2. júní 2005 I blaðið

fil véisív
1 tsk rósmarín
1/2 bolli ólffuolía
safi úrhálfrisítrónu
salt ogpipar
Kryddblanda
l/2tskóreganó
1/2 tsk salvía
1/2 tsk paprikuduft
ltsksítrónupipar
1 tsk timjan
SkyrscsQ
1 lítil dós hrært ósætt skyr
2 hvítlauksgeirar, pressaðir
1/2 agúrka, rifin á grófu rifjárni
10 fersk mintublöð, smátt söxuð
1/2 tsk. salt
Stráið salti yfir rifnar agúrkumar og látið standa f 3-4 mfnútur, kreistið
rifnu agúrkurnar lítillega milli handanna og hrærið saman við skyríð ásamt
hvítlauk og mintu. Látið sósuna standa í u.þ.b. klst. áður en hún er borin
fram.
Biðjið kjötkaupmanninn að skera lambalærið langsum. Blandið öllu þurrkryddinu
saman ískál, setjið ólffuolfunaogsítrónusafannsamanvið oghræríð. Nuddið blöndunni
vel á lambalærið og látið það bíða f 1-2 klst. Setjið á grillið í u.þ.b. 9-10 mínútur á hvorri
hlið, snúið því samt nokkrum sinnum svo það brenni ekki. Bragðbætið með salti og
pipar. 1/2 lambalæri er tilvalið fyrir 2-3 í mat og einnig er mjög þægilegt að grllla
lærið á þennan hátt þó svo að það séu fleiri f mat, það sparar tíma oggefur
meiri skorpu.

Uppáhald fslensku þjóðarinnar
Fjöldi uppskrifta á www.lambakjot.is

UnsffKcfið L4nbKÍœt*i
(Lambalærid ersagað ftvennt langsum eftir beininu.)
Samsæriskenning vikunnar
Bráðalungnabólga
framleidd í Bandaríkjunum?
Samsæriskenningin
um bráðalungnabólguna
SARS fór að spretta upp
stuttu eftir útbreiðslu
faraldursins í Kína ár-
ið 2003. Á heimasíðu
alfræðibókarinnar Wiki-
pedia kemur fram að
eftir að rússneski vís-
indamaðurinn Sergei
Kolesnikov tilkynnti að
SARS væri samruni mis-
linga og hettusóttar hafi
orðrómur komist á kreik
um að ekki væri þar um
venjulega veiru að ræða.
Sergei sagði að ekki væri
mögulegt að samruninn
hafi orðið af náttúrleg-
um orsökum og því hlyti
veiran að hafa verið búin
til á tilraunastofu. Þess-
ar ásakanir hans voru
ennfremur studdar af öðr-
um rússneskum vísindamönnum.
Sýnum safnað í Kína
Það ætlaði allt að verða vitlaust í
Kína við þessar fregnir og samsæris-
kenningamar spruttu upp hver afann-
arri. Sumir héldu því fram að veiran
væri efnavopn framleitt í Bandaríkj-
unum þar sem ríkisstjómin þar í
landi væri mjög andvíg vaxandi efna-
hag Kína og óttaðist aukin völd ríkis-
ins í heiminum. Ekki var það til að
minnka tortryggnina að það reyndist
ómögulegt að finna upphaf vímssins.
Samsæriskenningarmenn héldu því
fram að ríkisstjóm Bandaríkjanna
væri að dreifa bráðalungnabólgunni
í Kína og þótti þeim heldur grunsam-
legt að enginn hafi látist í Bandaríkj-
unum vegna veirunnar, þrátt fyrir
að fjölmörg tilfelli hafi verið tilkynnt
þar í landi. Á Wikipedia kemur einn-
ig fram að kínverski lögfræðingurinn,
Tong Zeng, hafi skrifað bók um þetta
mál þar sem hann rökstuddi kenn-
ingar samsærismannanna. í bókinni
segir hann að á tíunda áratugnum
hafi bandarískir vísindamenn safnað
blóð- og DNA-sýnum í Kína í tengsl-
um við samstarfsverkefni þjóðanna
sem voru síðan send rakleitt til
Bandaríkjanna. Hann bendir á að
sýmmum var safnað á 22 svæðum í
Kína, sem öll urðu lungnabólgunni
að bráð. Því sé mikill möguleiki á því
að nkisstjórnin þar í landi hafi notað
sýnin til þess að þróa efnavopn sem
hefðu sérstaklega áhrif á Kínverja.
Fleiri vísindamenn taka undir þann
möguleika að veiran hafi verið búin
til af mönnum en ríkisstjórn Banda-
ríkjanna hefur neitað öllum slíkum
samsæriskenningum.
Lyktarskynið kortlagt
Vísindamenn hafa mikið rannsak-
að áhrif snertingar og bragðs á svæði
heilans en minna skoðað hvort mis-
munandi lykt hafi áhrif á ólík svæði
heilans en nú hafa rannsóknir sýnt
ffam á að svo sé. Á síðasta ári fengu
bandarísku vísindamennirnir Linda
Buck og Richard Axel nóbelsverð-
launin í læknisfræði fyrir rannsókn-
ir sínar á lyktarskyni manna. Þau
hafa unnið í 15 ár að rannsóknum
um hvort lyktin, sem taugafrumurn-
ar skynja í nefinu, hafi áhrif á minni
manna. Rannsóknir þeirra hafa sýnt
fram á hvernig þessar taugaffumur
senda út boð til svæðisins fremst í
heilanum. Fyrir rannsóknir þeirra
vissu vísindamenn lítið um hvernig
heilinn vinnur úr lyktarupplýsingum
og hvernig heilabörkurinn tekur við
mismunandi ilmi. Nú hafa vísinda-
mennirnir unnið áfram að rannsókn-
um sínum og hafa komist að því að
hægt er að kortleggja þá skynjun í
heilanum á svipaðan hátt
og gert er með snertingu og
bragðskyn. Rannsóknir voru
gerðar á músum sem voru
látnar þefa af mismunandi
efnum. Skoðað var hvernig
mýsnar brugðust við lykt af
eplum, vanillu, fiski og þvagi,
og heilinn á þeim rannsakað-
ur. Með því að nota mótefni
sem festist við prótein sem
heilaffumurnar framleiða
aðeins þegar þeir eru virkar,
sást hvaða taugafrumur tóku
við sér og hvaða svæði heil-
ans urðu virk. Samanburður-
inn var mjög sambærilegur á
milli músanna og sýndi hann
ffam á að eftir því sem mý-
snar þurftu að einbeita sér
meira að því að þefa þá örv-
uðust stærri svæði heilans
og var mynstrið mismunandi eftir því
hvaða ilmur átti við.
Framtíðarbíllinn
Tækninni fleytir áfram dag ff á
degi og nú hafa vísindamenn spáð
því að eftir nokkra tugi ára verði
venjulegi fólksbíllinn orðinn hálf-
gerð blanda af vél og manneskju.
Stýri, bremsur og kúpling verða
úr sögunni og í stað þeirra verða
sett bílsæti í bílana sem geta les-
ið hugsanir bflstjórans. Með hjálp
GPS-staðsetningartækis á bíllinn
að geta keyrt áfram án þess að bíl-
stjórinn þurfi að nota stýrið eða
bremsa þegar hann kemur að ljós-
um. Auk þess verður bíllinn mun
hraðskreiðari. Hér má sjá hvernig
vísindamennirnir hafa séð fyrir
sér að framtíðarbfllinn líti út.