blaðið - 26.10.2006, Blaðsíða 32

44 FIMMTUDAGUR 26. OKTÓBER 2006
blaöið
Snillingur í Hollywood
að er freistandi að telja
Charlie Chaplin mesta.
snilling kvikmynda-
sögunnar. Hann var
ótrúlega fjölhæfur
listamaður, leikstýrði
eigin myndum, lék
aðalhlutverkið, skrifaði handritið,
framleiddi myndina og samdi jafn-
vel tónlistina. Hann var um tíma
frægasti maður heims fyrir sköpun
umrenningsins með yfirskeggið
sem bar sig yfirleitt einsog aðals-
maður, þrátt fyrir að vera útskeifur
og ganga í of víðum buxum og of
stórum skóm.
Hann var fæddur árið 1889 á Eng-
landi og ólst upp í mikilli fátækt.
Faðir hans, sem var drykkjusjúkur,
yfirgaf fjölskylduna og Chaplin ólst
upp hjá móður sinni Hönnu, ásamt
Sidney hálfbróður sínum. Hanna
var ákaflega hæfileikarík kona en
þjáð af geðveiki. Þegar Chaplin var
sjö ára var hún sett tímabundið á
geðveikrahæli og sonum hennar
komið fyrir á vinnuhæli.
Vinnusamur fullkomnunarsinni
Chaplin hóf feril sinn í enskum
tónlistarsölum tíu ára gamall en
þar höfðu foreldrar hans skemmt
á árum áður. Árið 1912 hélt hann
til Bandaríkjanna og kom fyrst
fram í kvikmynd árið 1914. Sama
ár varð umrenningurinn frægi til.
Frægð Chaplins fór ört vaxandi og
Chaplin-æði breiddist út um Banda-
ríkin og síðan um allan heim. Meist-
araverkin komu hvert á fætur öðru,
þar á meðal voru The Kid, Gullæðið,
Borgarljós, Nútíminn og Einræðis-
herrann, en í þeirri síðastnefndu
hæddist Chaplin að Hitler og Mussol-
ini á tímum þegar fáir urðu til þess.
Chaplin var einkar hugmynda-
ríkur gamanleikari. Hann hafði
fádæma gott vald á líkama sínum
sem hann gat sveigt og beygt að
vild. Hann tjáði ekki einungis til-
finningar með svipbrigðum í andliti
heldur með öllum líkamanum. Það
var mál manna að hann hefði getað
orðið frábær ballettdansari hefði
hann kært sig um. Hann var mikill
vinnuþjarkur, fullkomnunarsinni
sem var ekki alltaf auðvelt að vinna
með því hann gerði miklar kröfur.
En eins og ástríðumenn í listsköpun
gerði hann mestar kröfur til sjálfs
sín. Hann sagði eitt sinn að mestu
gleði í lífinu fyndu menn í gegnum
vinnu.
Táknmynd litla mannsins
Á hátindi frægðar sinnar var
Chaplin þekktasti maður heims. I
hugum heimsbyggðarinnar var
hann táknmynd litla mannsins.
Allir vildu þekkja hann og heilsa
honum eða bara snerta hann.
Chaplin spilltist ekki af þessari
miklu frægð, sennilega var hann of
vinnusamur til að geta gleymt sér
lengi við hégóma. Hann skrifaði
vini sínum: „Hvers konar heimur
er það sem gerir að verkum að fólk
lifir svo ömurlegu lífi að ef einhver
kemur því til að hlæja þá vill það
krjúpa og snerta yfirhöfn hans eins
og hann sé Jesús Kristur að reisa
það frá dauðum... Þegar hópur
fólks safnast þannig í kringum mig
- jafn vænt og mér þykir um það per-
sónulega - þá verður mér illt innra
með mér því ég þekki bakgrunninn:
Svo mikill drungi, ljótleiki og eymd,
að einungis vegna þess að einhver
kemur fólkinu til að hlæja og fær
það til að gleyma þá biður það Guð
að blessa hann.“
Óhamingja í einkalífi
Chaplin var mikill kvennamaður
og heillaðist einkum af ungum
konum sem voru vart aftáningsaldri.
í gegnum tíðina hafa íslendingar
fullkomnað hátíðarmatinn með
ávöxtum frá Del Monte.

Veldu gœði, veldu
í)el Monte