Prentarinn - 01.04.1994, Síða 20

Prófarkalesarinn er
einmana
GuðmundurAndri Thorsson
Þeir hafa alveg sér-
stakt fas þessir próf-
arkalesarar - þeir eru
drýidnir og ábúðar-
miklir, en samt lúða-
legir. Maður þekkir þá
á þrennu: á göngulag-
inu sem er skáldlegt; á
klæðaburðinum sem
er nosturslega látlaus;
á bröndurunum sem
þeir segja og ganga
allir út á prentvillur.
En sífelldir brandarar
um stafavíxl eða
álappalegt orðalag
geta orðlð ansi þreyt-
andi; skáldlegt göngu-
lag getur orðið dálítið
bjánalegt - einkum
þegar viðkomandi er
með húfu - og látleys-
ið í klæðaburðinum
getur orðið svo yfir-
gengilegt að viðkom-
andi verður eins og
gangandi Frónkex-
pakki. Með húfu.
En þeir hafa alveg sérstaka lund
þessir prófarkalesarar. Þeir neyð-
ast starfs síns vegna til að vera
óforbetranlegir viskubetrungar.
Góður prófarkalesari er í augum
þess sem fyrir barðinu á honum
verður eins og leiðinlegur dúx:
nemandinn sem kann allar ámar í
báðum Skaftafellssýslum í réttri
röð og hefur yndi af því að þylja:
vömb keppur laki vinstur hamar
steðji ístað... nemandinn sem rétt-
ir upp hönd til að klaga tossann á
næsta borði. I augum rithöfundar
eða blaðamanns virðist þetta eilíf
iðja prófarkalesarans - að leita
uppi ávirðingar og yfirsjónir til að
klaga fyrir einhverjum litlum yfir-
kennara sem býr innra með hverj-
um góðum prófarkalesara.
Virðist. Því prófarkalesarinn er í
rauninni einmana. Það er þreyt-
andi til lengdar að vera minntur
daglega á að blaðamenn eru
óskrifandi hálfvitar en rithöfundar
hálfskrifandi óvitar. Og hann má
púla við að koma viti í skrif þeirra
og launin sem hann fær eru last og
daglegt brauð. Hann er konan sem
kyndir ofninn minn, sem vinnur
verk sín hljóð, er öllum mönnum
góð...
Hann er don Kíkóti í vonlausum
hemaði. Obeit hans á prentvillum
verður að þráhyggju með aldrin-
um og því meir sem honum stend-
ur stuggur af þeim, því nærgöng-
ulli verða þær. Það er lögmálið. Eg
þekki það: gamall prófarkalesari
og rithöfundur var alltaf að skrifa
minningargreinar um látna félaga
sína í stríðinu fyrir réttlátu samfé-
lagi og villulausum texta í dagblað
þar sem ég var prófarkalesarinn.
I þessum greinum kom alltaf
þar í lokin að hann skrifaði eitt-
hvað á þessa leið:... en við sem
eftir lifum drúpum höfðum í sorg
og söknuði... en ég stend
/ við gröf hans og drúpi
höfði... og svo framvegis.
Fallegt orðalag en prófarkalesara
líkt - því að orðið er stórhættulegt.
I öllum fallegu setjarahausunum í
prentsmiðjunni beið nefnilega lítið
joð þess albúið að hoppa inn í orð-
ið, þora gat á það og láta það fara
að leka - drúpa varð drjúpa,
plisk-plask. Líking af sorglegu
þlómi verður líking af lekum
krana. Og um leið er joðið eitthvað
svo ógnar mjór og veimiltítulegur
stafur og hljóðið sem hann vísar á
virðist svo lítið afgerandi og svo ó-
merkilegt að enginn veit einu sinni
hvort það er sérhljóði eða sam-
hljóði, hvort það er yfirleitt nokk-
ur stafur. Prófarkalesurum var
mjög hætt við að yfirsjást slík staf-
nefna. Mjög hætt. Og gamli próf-
arkalesarinn þurfti sem sé endi-
lega að nota sí og æ þetta orð -
þrisvar hafði það gerst í minning-
argreinum hans að hann var farinn
að drjúpa höfði; jafnoft hafði hann
hringt daginn eftir og sagt blaðinu
upp fjúkandi reiður. Jafnoft hafði
konan hans hringt daginn þar á
eftir og gerst áskrifandi á ný. I
fjórða sinn var ég farinn að vinna á
blaðinu. Eg var á fyrri vakt og
klukkan níu um morguninn
hringdi ritstjórinn í mig og bað
mig að sjá til þess að helvítis joðið
færi nú ekki enn einu sinni inn í
blaðið sem yrði að gjalti. Þegar
20
PKCNmRIHN 4/94