Morgunblaðið - 23.05.2014, Blaðsíða 40

40 | MORGUNBLAÐIÐ
54 54 300 • SMIÐJUVEGUR 7 • KÓPAVOGUR
vottuð framleiðlsa
GRILLAÐU Í SKJÓLI
GLER Í SKJÓLVEGGI
E
mil Gunnar Guðmundsson
segir töluverða einsleitni í ís-
lenskri garðahönnun. „Þetta
kemur til vegna þess að fyr-
irtæki sem selja og framleiða hellur,
timbur og pallaeiningar laða marga
til sín með ókeypis ráðgjöf og hönn-
un, en eru um leið að hampa sinni
vöru. Þetta verður til þess að garð-
arnir umhverfis fjölda heimila verða
oft þaktir sömu hellunum og palla-
samstæðunum og útlitið vill verða
svipað á milli húsa.“
Emil er landslagsarkitekt og rek-
ur stofuna Suðaustanátta landslags-
arkitektúr. Er nafn stofunnar dreg-
ið af ríkjandi vindátt á
höfuðborgarsvæðinu.
Starfaði Emil sem leikari áður en
hann hélt af stað til Bandaríkjanna,
svo til Japan og loks Hollands til að
mennta sig í landslagsarkitektúr.
Hann útskrifaðist 1998 og hefur
fengist við garðahönnun alla tíð síð-
an, bæði fyrir stofnanir, fyrirtæki
og einstaklinga.
Stíllinn mótast af landslaginu
Hann bætir við að þessi „íslenski
stíll“ sem greina má á íslenskum
görðum skrifist ekki bara á ráðandi
seljendur byggingarefnis, heldur
mótist líka af landslagi, veðurfari og
byggingarstíl. Það myndi sennilega
líta furðulega út að ætla að hafa
garðinn umhverfis hús í Þingholt-
unum eða í Grafarvoginum hann-
aðan í Versalastíl eða á persneska
vísu. „Hér gagnast okkur sú hug-
myndafræði japanskrar garðahönn-
unar að garðurinn er hannaður inn í
landslagið sem fyrir er. Fallegur
garður fær oft lánað frá náttúrunni
sjálfri og er í fagurfræðilegu jafn-
vægi við umhverfi sitt, og á það við
jafnt þegar fólk vill hafa garðinn
rómantískan eða nútímalegan og
stílhreinan.“
Segir Emil að fær landslags-
arkitekt kunni að bregða á leik með
þessar grunnreglur fagurfræðinnar
og þannig þurfi t.d. fólk sem býr í
nútímalegu húsi með beinum naum-
hyggju-línum ekki endilega að vera
bundið af naumhyggjunni í garð-
inum. „Reyndar er það oft svo að
fólk er með smekk fyrir görðum
sem eru í stíl við húsið sem það
keypti eða lét teikna fyrir sig, en
það má beygja reglurnar t.d. með
því að hafa tiltekna bletti á annars
stílhreinni lóðinni þar sem sköpuð
eru kröftug blómabeð með þetta
rómantíska og hlýja yfirbragð sem
sumum þykir svo fallegt.“
Skoðar eiginleika lóðarinnar
En hvernig gengur það fyrir sig
að láta hanna garð? Hvað þarf verk-
kaupinn að gera og til hvers má ætl-
ast af landslagsarkitektinum?
Emil segir verkefnin yfirleitt
byrja með símtali. „Ég byrja á að
gefa verðtilboð í hönnunarvinnuna
og ef fólk sættir sig við upphæðina
þá færir það mér teikningar bæði af
húsi og lóð. Síðan hittumst við og
förum vandlega yfir hvað það er
sem sóst er eftir að gert verði við
garðinn. Sumir eru mjög opnir fyrir
alls kyns uppástungum á meðan
aðrir eru með mjög skýrar hug-
myndir um hvernig garðurinn á að
vera. Sumir vilja að gert sé ráð fyrir
matjurtarækt, og aðrir ekki. Sumir
vilja mikinn gróður til að fá sem
mest skjól í garðinum og fallega
ásýnd. Öðrum er mjög í mun að
garðurinn kalli á sem minnsta vinnu
og langar ekki að verja löngum
stundum á fjórum fótum inni í
blómabeðum.“
Emil kemur á staðinn og skoðar
garðinn vel, tekur myndir, virðir
fyrir sér hvernig sól og vindar lenda
á lóðinni og eins hvort garðurinn
bjóði upp á fallegt útsýni sem ekki
megi byrgja. „Gróðurinn getur
rammað inn fallegustu sjónlínurnar
og líka falið hluti sem við viljum
ekki láta sjást. Gróður og skjólvegg-
ir geta afmarkað notalegan útivist-
arstað en mega ekki beina vind-
strengnum á rangan hátt, og
garðhönnunin þarf líka að vera
þannig að aðkoman að húsinu sé
sem fallegust.“
ai@mbl.is
Garðurinn verður að vera í
góðu jafnvægi við umhverfi sitt
Morgunblaðið/Eggert
Þarfir „Sumir eru mjög opnir fyrir alls kyns uppástungum á meðan aðrir eru með mjög skýrar hugmyndir um hvernig garðurinn á að vera. Sumir
vilja að gert sé ráð fyrir matjurtarækt, og aðrir ekki. Sumir vilja mikinn gróður til að fá sem mest skjól í garðinum og fallega ásýnd. Öðrum er mjög
í mun að garðurinn kalli á sem minnsta vinnu og langar ekki að verja löngum stundum á fjórum fótum inni í blómabeðum,“ segir Emil Gunnar.
Þegar Emil hannar garða
skoðar hann m.a. hvernig
sól og vindar lenda á lóð-
inni, hvort fallegt útsýni er
úr garðinum sem ekki má
byrgja og eða kannski eitt-
hvað sem draga þarf at-
hyglina frá
Af hverju ekki að hanna garðinn
sjálfur? Er nokkuð mikill vandi að
velja blómum og trjám stað? Emil
segir landslagsarkitekta búa yfir
verðmætri reynslu og sérþekkingu
og að garðahönnun geti oft verið
mjög flókin –sérstaklega þegar ver-
ið er að endurhanna gamlan og gró-
inn garð eða vinna með lóð sem er
óregluleg í laginu. „Ákveðin vísindi
eru að baki því að skapa sem best
skjól í garðinum og garðar sem fólk
hannar sjálft eru yfirleitt skjólminni
en ef fagmaður hefði hannað garð-
inn. Jafnvel bara það að velja ólík-
um plöntum réttan stað getur verið
töluverður vandi. Ef plöntum er
ekki valinn staður þar sem skjól og
birtuskilyrði eru við hæfi getur
plantan hreinlega veslast upp, eða
horfið inn í annan gróður.“
Landslagsarkitektar þekkja líka
þær ýmsu reglur sem bæjaryfirvöld
hafa fyrirskipað um frágang lóða.
Ef þessar reglur eru brotnar getur
það þýtt að taka þarf niður eða
færa, með ærnum tilkostnaði,
plöntur og skjólveggi. „Reisa má
skjólveggi og girðingar á lóðamörk-
um en þá er leyfileg hámarkshæð
aðeins 180 cm. Í sumum bæj-
arfélögum er einnig óheimilt að láta
hávaxin tré standa á lóðamörkum
enda getur tréð farið að skyggja á
nágrannann og rýrt notagildi lóðar
hans.“
Morgunblaðið/Ernir
Sólbað Skjólið skiptir miklu. Á blíðviðrisdegi við Austurvöll.
Getur verið flókið verk
að hanna góðan garð