Fréttablaðið - 28.08.2014, Blaðsíða 8

28. ágúst 2014 FIMMTUDAGUR| FRÉTTIR | 8
NÁTTÚRA Mælingar á umbrotasvæð-
inu í norðanverðum Vatnajökli sýna
færslu á yfirborði sem nemur um 40
sentímetrum. Það er rúmlega tutt-
uguföld gliðnun á Íslandi að meðal-
tali á ári. Gliðnunin hefur tvöfaldast
á aðeins fimm dögum.
Landmælingar (GPS) sýna að
færsla lands á milli mælistöðva sem
staðsettar eru á Dyngjuhálsi annars
vegar, og lóninu Gengissigi í Kverk-
fjöllum, hins vegar, er orðin rúm-
lega 40 sentímetrar síðan jarðhrær-
ingarnar undir Vatnajökli hófust
16. ágúst, að mati Þóru Árnadótt-
ur, jarðeðlisfræðings hjá Jarðvís-
indastofnun Háskóla Íslands. Þóra
telur þetta vera mestu færslur sem
sést hafa á Norðurgosbeltinu síðan
í Kröflueldum.
„Færslan á yfirborði nær gang-
inum er ennþá meiri og við eigum
von á að endurmælingar á GPS-neti
á svæðinu gefi mun stærri hreyf-
ingar,“ segir Þóra. Viðlíka atburð-
ir hafa aðeins orðið á Havaí og í
Eþíópíu, að hennar sögn.
Til marks um átökin í náttúrunni
segir Þóra að allar GPS-mælistöðv-
ar á svæðinu sýni orðið hreyfingar
vegna kvikuinnskotsins, og nefnir í
því ljósi að fleiri mælar mættu vera
á svæðinu.
„Við erum farin að horfa á mun
stærra svæði en í upphafi. Við
sjáum færslu á mælistöð í Kiða-
gili, sem er rúmlega 40 kílómetra
frá norðurenda berggangsins. Við
sjáum gríðarmiklar hreyfingar á
Dyngjuhálsi, sem er 20 kílómetra
þar frá, og á Háumýrum, þar sem
fjarlægðin nálgast 60 kílómetra
fyrir vestsuðvestan ganginn,“ segir
Þóra.
Berggangurinn, sem kominn er
um ellefu kílómetra norður fyrir
sporð Dyngjujökuls, hefur valdið
verulegum spennubreytingum á
stóru svæði, m.a. til norðurs, sem
gæti skýrt skjálftavirkni í Öskju í
fyrrinótt. Þar mældist skjálfti sem
var 4,5 stig, sá stærsti síðan 1992, að
því er næst verður komist.
Þetta er álit vísindamannaráðs
Almannavarna, þar sem sitja vís-
indamenn frá Veðurstofu Íslands
og Jarðvísindastofnun Háskólans
ásamt fulltrúum frá almannavarna-
deild Ríkislögreglustjóra.
Skjálftavirkni hefur aukist, mörg
hundruð skjálftar mælast dag
hvern. Virknin er nú að mestu utan
jökuls þar sem berggangurinn þok-
ast til norðurs í átt til Öskju.
svavar@frettabladid.is
Færslan
á yfirborði
nær gang-
inum er
ennþá meiri
og við eigum
von á að
endurmælingar á GPS-
neti á svæðinu gefi mun
stærri hreyfingar
Þóra Árnadóttir
jarðeðlisfræðingur
S
1. Hvar er Jóhanna Þorvaldsdóttir
geitabóndi?
2. Hvaða sveitarfélag styrkir Alþjóð-
legu kvikmyndahátíðina í Reykjavík?
3. Hver er forstjóri Norðuráls?
SVÖR:
1. Á Háafelli í Hvítársíðu.2. Kópavogur.
3. Ragnar Guðmundsson.
GARÐYRKJA Samband garðyrkjubænda og Sölufélag
garðyrkjumanna leggjast sterklega gegn ákvörð-
un ríkisstjórnarinnar að innheimta gjald vegna
sýnatöku við mælingar á varnarefnum í grænmeti.
Segja þau að með því sé ríkið að setja nýjar álögur
á innlenda framleiðslu á grænmeti.
Á vefsíðunni Gardyrkja.is kemur fram að kostn-
aðurinn hafi hingað til verið greiddur af fjárlögum
en sýnatakan hafi verið framkvæmd frá árinu 1991.
Um neytendavernd sé að ræða og því réttlátt að sú
vernd sé greidd úr ríkissjóði.
„Gjaldið mun auka kostnað ræktenda en óhjá-
kvæmilegt er að það mun valda hækkun á verði
grænmetis sem aftur leiðir til hækkunar á verðlags-
vísitölu. Þegar gjaldtakan nær
hámarki, eftir 1-2 ár, er við-
bótarkostnaður íslenskra fram-
leiðenda 5-7 milljónir króna
á ári,“ segir á vefsíðunni.
Þar kemur einnig fram að
garðyrkjubændur hafi fagn-
að mælingunum á varnarefnun-
um í þágu neytenda og bættum
tækjabúnaði sem hafi verið inn-
leiddur við mælingarnar. - fb
Samband garðyrkjubænda og Sölufélag garðyrkjumanna mótmæla ákvörðun ríkisstjórnarinnar:
Ósátt við innheimtu gjalds vegna sýnatöku
GRÆNMETI Kostnaðurinn við sýnatökuna
hefur hingað til verið greiddur af fjárlögum.
Gjaldið mun auka
kostnað ræktenda
en óhjákvæmilegt
er að það mun
valda hækkun
á verði græn-
metis.
Samband
Garðyrkjubænda
VEISTU SVARIÐ?
VIÐSKIPTI Nýir staðlar við
reikning þjóðhagsreikn-
inga stækka köku hag-
kerfisins um þrjú til 3,7
prósent. Staðlarnir, sem
teknir verða upp í flestum
Evrópulöndum samtímis,
eru teknir upp að kröfu
Sameinuðu þjóðanna.
„Þetta ætti ekki að hafa
svo mikil áhrif á hagvöxt-
inn. Breytingin á milli ára verð-
ur svipuð,“ segir Guðrún
Ragnheiður Jónsdóttir,
deildarstjóri hjá Hagstofu
Íslands.
Guðrún segir breyt-
inguna helst hafa áhrif á
þær tölur sem settar eru
fram sem hlutfall af vergri
landsframleiðslu, svo sem
skuldir þjóðarbúsins. „Svo
gerist ekkert með skuld-
irnar en af því landsframleiðslan
er orðin hærri þá minnkar hlut-
fall þeirra. Skuldin er samt jafn-
stór. Þú breytir í raun nefnaranum
sem þú ert að deila með.“
Eins og Fréttablaðið greindi frá
á þriðjudag mun Hagstofan meðal
annars reyna að fara í saumana á
veltu viðskipta með fíkniefni og
vændi. Hugmyndin með breyting-
unni er að hagtölur endurspegli
betur hagkerfið eins og það er í
reynd. - ssb
Nýir staðlar Hagstofu Íslands munu hafa töluverð áhrif á þjóðhagsreikninga:
Kakan stækkar um þrjú prósent
GUÐRÚN R.
JÓNSDÓTTIR
GPS-mælanetið hefur verið byggt upp undanfarin ár í samvinnuverkefnum
Jarðvísindastofnunar Háskólans, Veðurstofu Íslands og margra erlendra
aðila, m.a. jarðvísindamanna við Arizona-háskóla sem settu upp GPS-
stöðina á Dyngjuhálsi árið 2006. Verkefnið hlaut m.a. Öndvegisstyrk Rann-
sóknaráðs árið 2006.
Mælanetið afurð víðtækrar samvinnu
Tuttuguföld gliðnun
lands við Vatnajökul
Færsla á yfirborði við Vatnajökul mælist 40 sentímetrar, en gliðnunin er ennþá
meiri við bergganginn. Færslur á yfirborði mælast í 60 kílómetra fjarlægð frá
ganginum. 4,5 stiga jarðskjálfti mældist við Öskju, sá harðasti í tvo áratugi.
SPORÐUR Hér liðast
Jökulsá á Fjöllum
undan Dyngjujökli.
Undir niðri rennur
kvika úr iðrum jarðar.
FRÉTTABLAÐIÐ/GVA