Iðnaðarmál - 01.06.1954, Blaðsíða 2

Iðnaðarmál - 01.06.1954, Blaðsíða 2
ÞURRAFÚI I SKIPAVIÐI Ifebrúar s. 1. kom út fjölrituðskýrsla Iðnaðarmála- stofnunarinnar um athugun á samkeppnishæfni og starf- skilyrðum íslenzks tréskipaiðnaðar. Skýrslan var samin að tilhlutun Fjárhagsráðs og látin í té hlutaðeigandi aðilum. Við gerð þessarar skýrslu kom fram vandamál, að vísuekkert nýtt fyrirbrigði, sem varðar tréskipaiðnað og viðhald skipa, ,hinn svokallaði þurrafúi. . I skýrslunni (13. bls.) er lftillega drepið á þurrafúa, orsakir hans og útbreiðslu og jafnframt tilkynnt, að hafnar væru aðgerðir af hálfu stofnunarinnar til að leita upplýsinga um, hvað gert sé f öðrum löndum til varnar þessum vágesti. .:. I marz s.l. fSl sfðan Atvinnumálaráðuneytið IMSI f samráði við Fiskiifélag Islands að rannsaka til hlftar orsakir skemmdanriji, sem komið hafa fram ffiskiskipum, sem smfðuð voru iijijianlands á sfðasta áratug. Sýnishornum lSjifur verið safnað af skemmdum viði úr skipumog þau sáijild til útlanda til rannsóknar, er leitt hefur til skýringar á'igðli ogupprunaþurrafúa. Upplýsinga umvarnir gegn fúan$-m hefur verið leitaðmeðal sérfræð- inga og rannsóknast^fnana, er vinna að lausn hliðstæðra vandamála, bæði 'jiS, Amerfku og Evrópu. Þegar hafa fengizt mikilvægar'ijipplýsingar um þau efni, og mun á' næstunni verða birt- skýrsla um þessi vandamál ,111 leiðbeiningar hlutaðeijgandi aðilum. Hér skulu að?in| nefnd nokkur atriði til að kynna, lesendum Iðnaðarmál^ f stu.tfu.-.n^lÍK hvað veldur þurrar fúa og varnir gegn ho^im. ;•.;.;.;.£.>:.:.¦::.': Það eru svep'pir, 'ijsem iíiar"^rií'.að 'yerki./Þeir e'ru lifandi, blaðgrænulau§ar plöntur;:,:;j;sen|^ger,ðar ervj.úr.. greinóttum, há'rlaga íjþrá^gjg^§m §|en.juiE^íst:,:é:í'li": ósýnilegir með/ berum^::augú^i;:í^^§a.5.:::Í!^eppategujidir_, sem vaxa f rökum viði, nærast á sjálfum viðnum, Þræð- irnir smjúga viðinn afmiklum krafti, og tréð eyðist, springur og innþornar smátt og smátt, þar til er ailt burðarþol þeís-'bg-'sty'rkleiki er fJrbtliin:':<j,ro;:ffVEppanna, sem aðeins ertr-sJjjileg.*.StÖ5éÍ4í.-eru ætí&'.s&.j$&igj&pfiar: minna leyti f andrúmsloftinu, svo að sýkingarhætta fyrir viðinn er all.s staðar, þar sem skilyrði eru fyrir þau að dafna og sveppi&^$jg^ffii0&ýmsu viðartegundir^^: mismunandi móttæMfegH'fc-fýrir smitTÍn'"áT*"SírÍppúm, "óg verður þvf að velja efnivið skipanna með hliðsjón af þvf. Hitastigið hefur einnig mikil áhrif á vöxt sveppanna f viðnum. En rakt og innibyrgt loft og nægileg bleyta í trénu (ekki minna en 20 g vatn f 100 g af viði) eru frum- skilyrðiþess, að sveppir geti þrifizt ogvaldið skemmdum á viði, hverrar tegundar, sem hann er, og hversu hagstætt, sem hitastigið er. Þurrafúi er þvf rangnefni og mjög villandi nafn á þessu fyrirbrigði, þótt það sé almennt notað f daglegu tali. Mjög verður að vanda til innkaupa á efniviði til skipa, bæði að því er snertir tegund og gæði. A skipa- smíðastöðvum verður að rannsaka viðinn mjög vel, áður en hann er notaður, svo að gengið sé úr skugga um, að hann sé óskemmdur. Það er mjög árfðandi að geyma hann eins lengi og unnt er, fyrst og fremst svo að hann fái tíma til að þorna nægilega, en einnig svo að sveppa- gróður, er leynast kynni í trénu, frá þvf að timbrið kom úr skóginum, fái tækifæri til að gera vart við sig, áður en smíðað er úr því. Flestar skemmdir af völdum sveppa eiga þó rót si'na að rekja til sýkingar, er á sér stað f viðnum, eftir að skipið er smi'ðað. Verður þvf að koma í veg fyrir, að þau skilyrði skapist, að sveppagró taki að.dafna og sveppagróður myndist í viðum skipsins. En slíkf er bezt og einfaldast að gera með þvf að halda viðnum'i.vel þurrum með góðri loftræsingu alls staðar f skipinu TDg gera ráðstafanir, er koma f veg fyrir leka og raka. Éyavarnarefni er einnig nauðsynlegt að nota, sérstakl^gat þar, sem hættast er við, að raki myndist eða fúÍt''?gVákt loft setjist að. /MájegaYtégundir eru til af fúavarnarefnum, sem eru misjöfn.^ð 'gæðum, og ber því að kynna sér rækilega kóstí þeifcra bg' igalla, þegar þau eru valin, og fylgja Verður n^kunarf'eglum, ef þau eiga að koma að fullu ¦'' gagnýi ÍF^varna'refnum má skipta í tvO flokka eftir þvf, hvortþau&uleysartlég ívatni eða olfum. Hin sfðarnefndu /hafa vehjiœéga ste^kii''lykt og ganga lftið inn f rakan við, .' en ..þvoít i'^tur á .jjnóti\;trauðlega úr honum aftur. Hin vat'nsle,ýs#Éjiégu ^ru lyktár,laus og ganga vel inn í viðinn, þótt hajm ^:;rak)dí, en ending er lftil, þar sem vatn nær tíl að leysága^upp að. nýju.\Öll þessi efnieru meira eða pninna ,eitriip.,-,'bg ætti'iþyf ekki-.a.ð..notaþau á þeim stöðum •.•:í.tóftfí%:-.'.*Slpií^í9.a i*liieina snertingu við fiskinn. Vél ber að fylgjast með þyí, hvort þurrafúi komi fram í bátum, og uppræta hann strax, ef hans verður vart. I enskum bæklingi, "Prevention of Decay of Wood in Boats", sem:::géfinri hefur^^riíjjjjSíýlega af Forest Products Resea^ch' Laboratory f London, eru ráðlegg- ::'::Í'Sg^'úm,..-.l¥í&Fnigaðgerðum skuli hagjás: 1. Gengið skal örugglega úr'skugga um útbreiðslu '&tt'jLJíiX''' '•:«xv:-:'X*X':"X*:,:v:':x.:.:.:::::.:.:«:.:":':wXv':v. fuass?... ,^%XKív>»xv>:v>íKaíííSííS^i^jSS^ 2. Skera skal burtu allan við með fúaeinkennum og Í-Í-Í^Íi^^S'-þtetiunga a. rnii^^þ^wpsW*!, sem óskemmdur v''virðisf:"6g::fiæ8t liggur'." Fúaviður, sem skorinn er burtu, skal fjarlægður, og er æskilegt, að honum sé brennt. 3. Bera verður fúavarnarefni vel og vandlega í skurðarsárin. 4. Viður, sem notaður er til viðgerðar, þarf að hafa fengið rétta geymslu og þurrkun, og hluta, sem gerðir hafa verið í stað þeirra, er skornir voru burt, þarf að verja með fúavarnarefni, áður en þeim er endanlega komið fyrir á sinn stað. 5. Strax og vart verður fúa, verður að leita uppi þær orsakir, sem valdar eru að upptökum hans (t. d. leka, óhentugt byggingarfyrirkomulag o. s.frv.). Jafn- framtviðgerðum verður að gera nauðsynlegar endurbætur og ráðstafanir, til þess að sams konar skemmdir eigi sér ekki stað aftur. 6. Ráðstafanir verður að gera til þess, að viðurinn f bátnum þorni sem bezt og fljótast'. Slíku má oft koma við, meðan á viðgerð stendur, með þvf að skafa burtu málningu, auka loftræsingu með blæstri og með þvf að skilja dyr og lúkur eftir opnar. Lagt hefur verið til að flýta fyrir þurrkun f innilokuðum hólfum með þvfað setja í þau smápoka með efni í (t.d. silica gel), sem dregur í sigraka. Vinna ber jafnframtað þvfað bæta loftræsingu yfirleitt, svo að til frambúðar verði. Aherzla skal lögð á að útrýma innilokuðum rúmum, en loftræsingu má venjulega bæta með þvf að nota sérstaka loftloka. Þurrafúaeinkenni gula trésveppsins (Coniophora cerebella).

x

Iðnaðarmál

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Iðnaðarmál
https://timarit.is/publication/1105

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.