Iðnaðarmál - 01.06.1954, Blaðsíða 6

Iðnaðarmál - 01.06.1954, Blaðsíða 6
hana starfa, laun, sem gera þeim fært að lifa menning- arlífivið efnahagslegt öryggi. Til þess aðsvo geti orðið, verður framleiðni iðnaðarstarfseminnar að vera slfk, að húnjafnist á við það, sem bezt gerist í svipuðum greinum f öðrum löndum. Til þess að kynna aðferðir, sem stuðla að þvf, að þessu æskilega takmarki verði náð á sem skemmstum tfma, er nauðsynlegt að koma á fót stofnun, sem getur notið trausts og skilnings stjórnarvalda og almennings og getur jafnframt aðstoðað við að samrýma sjónarmið og aðgerðir þessara aðila. Slfkur ætti grundvöllur og tilgangur Iðnaðarmálastofnunar Islands að vera. HVAÐAN FÆR IMSl FE ? A fjárlögum 1953 veitti Alþingi 200 þús. krónur til þess að koma á fót iðnaðarmálaskrifstofu. A fjárlögum 1954 veitti Alþingi 450 þús. krónur til Iðnaðarmálastofnunar fslands. A þessu ári hefur Bandarfkjastjórn þegar veitt Iðnaðarmálastofnun Islands 342 þús. króna styrk. Hefur hannveriðveittur úr sjóði "Foreign Operations Adminis- tration" (F.O.A.). A þessu ári hefur stofnunin því tæpar 800 þúsund krónur til umráða. Meiraen helmingi þessararfjárhæðar verður varið til kaupa á vélum og tækjum og til lagfæringar á húsnæði stofnunarinnar í Iðnskólahúsinu. IÐNAÐ ARM A L ASTOF N ANIR ANNARRA LANDA Iðnaðarmálastofnanir (productivity centers) Dan- merkur, Hollands, Belgfu og Austurríkis virðast allar hafa svipaðaréttarstöðu, þ. e. þær eru stjórnarstofnanir (government agency) og heyra beint undir ráðuneyti, oftast fjármála- eða viðskiptamálaráðuneyti. Akvarðanir um stefnu og störf stofnunarinnar tekur nefnd manna, sem eru fulltrúar iðnaðar, verkalýðs, tæknistofnana, sérfræðinga, neytenda o. s. frv. Formaður þessarar nefndar er vanalega stjórnarfulltrúi eða iðjuhöldur. Þessinefnd, sem f rauninni ræður öllu um stefnu (policy) stofnunarinnar, er þó raunverulega ráðgefandi (advisory council), og með þessu fyrirkomulagi getur ráðherra kippt f taumana, ef með þarf. Nefndin er m. a. til þess að tryggja einkaframtaki fullkominn fhlutunarrétt og koma f veg fyrir, að sú skoðun skapist, að stofnunin sé sett á laggirnar til að auka rfkisíhlutun í atvinnulffinu. Þetta fyrirkomulag hefur hlotið langa reynslu f Bretlandi, þar sem er "Department of Scientific and Industrial Research". D. S.I. R. er stjórnardeild, sem sett var á laggirnar undir lok fyrri heimsstyrjaldar og stjórnar nú nær öllum helztu rannsóknar- og vfsinda- stofnunum Breta. Enn fremur fer þessi stjórnardeild með úthlutun fjár til tæknilegra menntastofnana, styrkja til einstaklinga og rannsóknarstofnana iðnaðarins. Yfir- stjórn D.S.I. R. er samsett af fjölmörgum ráðgefandi nefndum, sem f eigasætiiðjuhöldar, verkalýðsleiðtogar, ¦ sérfræðingar o. s. frv. Einnig hefur D.S. I. R. náið * samstarf við rannsóknarstofnanir iðnaðarins (Research Associations). Þessi réttarstaða iðnaðarmálastofnana er og nauð- synleg vegna fjárveitinga til ákveðinna verkefna eða fyrirætlana og vegna hins fjárhagslega eðlis sambands Efnahagssamvinnustofnunarinnar við hin einstöku Evrópu- lönd. Svo sem kunnugt er, er Framleiðniráð stofnsett með framlagi þeirra Evrópulanda, sem fengu Moody- aðstoðina, en húnvar alls 100 millj. dollara. Af Moody- " framlaginu var stofnaður framleiðnisjóður (productivity fund), sem notaður er til aukningar framleiðni f þessum löndum. Iflestum löndum hefurframleiðnisjóðnum verið ráðstafað 4-6 ár fram f tfmann. I viðbót við Moody- framlagið hafa ríkisstjórnir hinna ýmsu landa einnig lagt fram miklar fjárfúlgur f sjóðinn. Hvert land endur- greiddi sfðan hluta af Moody-framlaginu f framleiðnisjóð Efnahagssamvinnustofnunarinnar, og varð sú upphæð alls 10 millj. dollara. Meðþessumsjóðivar Framleiðni- ráð stofnað, og er áætlað, að hann endist þvf f um það bil fjögur ár eða fram til 1957. Með ólíkindum er, að samstarf það, sem nú hefur verið hafið, falli niður að þessum tfma liðnum. Eru miklu frekar líkur til, að það verði aukið og styrkt, er tfmar líða. FRAMLEIÐNIRAÐ Framleiðniráði Evrópu er fyrst og fremst ætlað að styrkja og efla framleiðni f iðnaði Evrópulanda. Er þetta gert með því, að útbúnar eru áætlanir (projects), sem miða að aukinni framleiðni. Hverju landi er heimilt að gerast þátttakandi í hvaða áætlun, sem er, en oftast fylgja því einhverjar fjárhagslegar skuldbindingar og kostnaður, sem greiddur er með fjárframlagi rfkisins í hverju landi og úr framleiðnisjóðnum. Af þessu er augljóst, að til þess að geta notið gæða þeirra og aðstoðar, sem Framleiðniráð Evrópu getur látið í té, verður viðkomandi iðnaðarmálastofnun að hafa fé til umráða, svo að hún geti greitt þann hluta kostnaðarins, sem Framleiðniráð greiðir ekki. Islendingar fengu ekki Moody-framlagið, og hér hefur þvf aldrei verið settur á stofn framleiðnisjóður. FRAMLErÐNIHUGSjONIN Framleiðnihugsjóninni skaut upp að strfðinu loknu, og telst hún — eins og flest f stjórnun iðnaðar — upprunalega amerfsk hugsjón. Framleiðni hefur verið skýrgreindá ótalmarga vegu, og vissulega er erfitt að lýsa kjarna svo vfðtæks hugtaks í fáum orðum. Um framleiðni gegnir þvf sama máli og um "standard": Hvorugt hugtakið verður skilið nema með ótal skýringum og dæmum. Samt sem áður hefur O.E.E.C. "lóggilt" eina skýrgreiningu: FRAMLEIÐNI = AFKÖST TIMI Ymsir erfiðleikar eru á þvf að koma óyggjandi máli á framleiðni tiltekinnar starfsemi, þótt það sé tiltölulega auðvelt, sé um einstakan þátt hennar að ræða. Hins vegar verður heildaraukning framleiðni auðveldlega greind í hvaða starfsemi, sem er. HVERS VEGNA ER FRAMLEIÐNIHUGSJONIN SAMRYMANLEG HAGSMUNUM ALLRA STÉTTA ÞJÖÐFÉLAGSINS ? Frá því er skipulögð framleiðsla hóf st eðafrá tfmum Iðnbyltingarinnar (1770), hefur hinum margvfslegustu aðferðumverið beitt tilþess að auka afköst í iðnaði. Fram á síðustu áratugi hafa m.a. verið notaðar aðferðir, sem á einn eða annan háttvöktu ótta vinnuþiggjanda, t. d. miskunnarlaus brottrekstur, jafnvel líkamlegar hirt- ingar, harðstjórn, dólgsleg framkoma o. s.frv., sem allar höfðu það sameiginlegt að halda fólki að vinnu með góðu eða i.llu. Lengi hefur verið vitað, að allar slfkar aðferðir skapa mótþróa, sem með tfmanum verður svo vel skipulagður, að harðýgi hættir að auka vinnuafköst eðadregur jafnvel úr þeim. Mildari aðferðir til þess að auka afköst fólust f "speeding-up", ströngum aga o. s. frv. Aldahvörf verða í allri viðleitni til aukningar afkasta með tilkomu kenninga F.W.Taylors og samtfðarmanna hans (1880-1910). Taylor sýndi fram á, að verkfærin þyrftu að vera í samræmi við lfkamlega getu verka- mannsins, nákvæma kennslu þyrfti til þess að "bezta aðferðin" væri notuð og með þessu tvennu væri unnt að tryggJa lágmarksafköst um óákveðinn tima. Til þess að veita hinum iðna og duglega verkamanni hæfilega umbun fyrir aukin afköst og betri vinnu, taldi Taylor, að hannætti að fá hærri laun, sem yrðu honum vinnuhvöt (incentive). Upp úr þessu skapaðist sú vfsindagrein, IÐNAÐARMAL

x

Iðnaðarmál

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Iðnaðarmál
https://timarit.is/publication/1105

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.