Iðnaðarmál - 01.06.1954, Blaðsíða 8

Iðnaðarmál - 01.06.1954, Blaðsíða 8
4 Þorbjörn Sigurgeirsson framkvæmdastjóri varð stúdent árið 1937, magister íeðlisfræði 1943. Hannvannaðatómrannsóknum við eðlisfræðistofnun sænska vísindafélagsins 1943 - 1944, stundaði geimgeislarannsóknir f Bandarfkjum Norður Amerfku við háskólann í Princeton 1945 - 1947. Framkvæmdastjóri Rannsóknaráðs rfkisins hefur hann verið síðan 1949. RANNSÓKNIR hr \ « I ÞAGU IÐNAÐAR Hin miklaog örtvaxandi tækniþróunvorra tímahefur f för með sér margvíslegar breytingar á atvinnu- og starfsháttum. Að vissu leyti dregur hún úr öryggi atvinnurekandans og gerir stöðu hans vandasamari. Honum nægir ekki lengur að feta í fótspor föður sfns eða fyrirrennara, heldur verður hann að vera fær um að fást við ný viðfangsefni og taka ákvarðanir í málum, sem fyrirrennarar hans höfðu engin kynni af. Að öðrum kosti verður hann undir í hinni hörðu samkeppni um hagnýtingu tækninnar. Þetta á að einhverju leyti við um flesta atvinnuvegi, en þó einkum um iðnað. Flestar greinar þessa atvinnu- vegs eru langt frá þvf að hafa náð neinni fullkomnun, framleiðsluaðferðir eru stöðugt endurbættar, og ráðizt er f ný verkefni. Efni, sem er einskis nýtt f dag, getur á morgun reynzt verðmætt hráefni. Af þessu leiðir, að iðnrekandinn verður að vera sérfræðingur á sfnu sviði og fylgjast vel með öllum tæknilegum nýjungum, sem orðið gætu starfsemi hans að gagni. Einnig getur hann haftíþjónustusinni sérfræðinga, semgegnaþessumstörfum og gefaleiðbeiningarum lausn hinna tæknilegu vandamála. Hversu hæfir sem sérfræðingarnir eru og hversu mikla reynslu sem þeir hafa að baki, þá koma þó þrá- faldlega fyrir spurningar, sem þeir geta ekki svarað, og viðfangsefni, sem þeir geta ekki leyst við skrifborð sitt með aðstoð bóka. Til þess að fá svar við slíkum spurningum er aðeins ein leið, en hún er að spyrja náttúruna sjálfa og fá hlutina til að tala. Þetta er hlutverk rannsókna og tilráuna, og öll tæknileg þróun er undir þeimsvörum komin, sem náttúranveitir við spurningum, sem þannig eru fyrir hana lagðar. Rannsóknirnar má flokka eftir markmiði þeirra f almennar undirstöðurannsóknir, hagnýtar rannsóknir og prófanir. Markmið undirstöðurannsókna eða hreinna vísindarannsókna er að afla vitneskju um eiginleika efnanna og lögmál náttúrunnar án tillits til hagnýtingar. Frá fornu fari hafa háskólarnir verið aðalbækistöðvar hinna almennu undirstöðurannsókna, enda þótt aðrar stofnanir taki einnig þátt f þeim. Hagnýtar rannsóknir taka við af undirstöðurannsóknum. Markmið þeirra er að finna, hvernig hin fundnu lögmál og eiginleikar efnanna verði hagnýtt f þágu mannkynsins með nýjum tækjum eða nýjum framleiðsluaðferðum. Til hagnýtra rannsókna er yfirleitt varið miklu meira fjármagni en til undirstöðurannsókna. Þæreru mestmegnis framkvæmdar í stórum rannsóknastofnunum, sem reknar eru ýmist af rfki eðaeinstökum iðnfyrirtækjum. Flest stærri iðnfyrir- tæki heimsins munu hafa sfnar eigin rannsóknastofnanir, enda er rannsóknastöð í nánum tengslum við öflugt iðnfyrirtæki talin með arðvænlegustu fyrirtækjum. Prófanir eru einkum gerðar í þvf skyni að létta eftirlit með framleiðslunni. Þær eru nauðsynlegur liður í starfsemi ýmissa iðnfyrirtækja og eiga að tryggja gæði afurðanna og fulla nýtingu framleiðsluaðferðanna. Próf- anirnar eru ýmist framkvæmdar af iðnfyrirtækjunum sjálfum eða af sjálfstæðum eða opinberum rannsókna- stofnunum. Eftir ÞORBJÖRN SIGURGEIRSSON. Af hérlendum rannsóknastofnunum, sem starfa í þágu iðnaðarins, er Iðnaðardeild Atvinnudeildar Háskólanshinstærsta, en við hana starfa 8 sérfræðingar. Stofnunin vinnur að hagnýtum rannsóknum og prófunum, svo sem efnafræðilegum rannsóknum, matvælarann- sóknum, byggingarefnarannsóknum, gerlarannsóknum og jarðfræðirannsóknum. Rannsóknarefni eru valin af sérfræðingum, deildarstjóra og Rannsóknaráði rfkisins. Auk þess tekur Iðnaðardeild að sér prófanir sýnishorna fyrir einstaklinga og fyrirtæki. Rannsóknastofa Fiskifélags Islands starfar á svip- uðum grundvelli og Iðnaðardeild Atvinnudeildar, en hefur þrengra verksvið og vinnur einkum að bættri hagnýtingu sjávarafurða. Jarðboranadeild Raforkumálaskrifstofunnar hefur með höndum jarðfræðirannsóknir og tilraunaboranir í sambandi við hagnýtingu á heitu jarðvatni, einnig rann- sóknir varðandi hagnýtingu jarðgasa. Rannsóknaráð rfkisins hefur með höndum yfirstjórn Atvinnudeildar Háskólans, en auk þess lætur það fram- kvæma sjálfstæðar rannsóknir, sem sumar hverjar geta komið iðnaðinum að haldi. Mikill hluti af verkefnum Rannsóknaráðs verður þó ekki talinn til hagnýtra rann- sókna, heldur til almennraundirstöðurannsókna. Auk þeirra stofnana, semþegar erunefndar, starfar hin nýstofnaða Iðnaðarmálastofnun Islands að bættum vinnubrögðum f íslenzkum iðnaði og undirbúningi að nýjum iðnrekstri. Iðnaðarmálastofnuninni er fyrst og fremst ætlað að veita leiðbeiningar og fræðslu um tækni- leg viðfangsefni iðnaðarins. Til þess að geta leyst störf þessi vel af hendi er sérfræðingum stofnunarinnar nauð- synlegt að styðjast við rannsóknir, sem geta skorið úr vafaatriðum, sem verður ekki dæmt um með fenginni reynslu. Iðnaðarmálastofnunin mun ekki hafa í huga að koma á fót eigin rannsóknastofnun, heldur hyggst hún leita samvinnu við þær rannsóknastofnanir, sem fyrir eru, um lausn þeirra viðfangsefna, sem krefjast sjálf- stæðra rannsókna, enda er æskilegt, að sem nánust samvinna sé með þeim stofnunum, sem vinna f þágu iðnaðarins, og störf þeirra séu samræmd eftir föngum. Hráefnaskortur hefur löngum staðið íslenzkum iðnaði fyrir þrifum. Með aukinnitækni og þekkingu opnast nýjar leiðir, og iðnaðurinn verður ekki eins háður hinum hefðbundnu iðnaðarhráefnum. Er nú svo komið, að loft og sjór teljast mikilsverð iðnaðarhráefni. Þessari þróun fylgir, að sjaldgæf hráefni hætta að vera frumskilyrði fyririðnaði, en í þeirra stað kemurorkan sem undirstaða iðnaðar. Að þvf er orku snertir, stendur Island vel að vfgi. I fallvötnum landsins og jarðhitalindum er meiri nýtanleg orka á hvern íbúa en f flestum öðrum löndum, og spáir það íslenzkum iðnaði bjartri framtfð. IÐNAÐARMAL

x

Iðnaðarmál

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Iðnaðarmál
https://timarit.is/publication/1105

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.