Dagblaðið Vísir - DV - 18.01.2010, Blaðsíða 29

FÓKUS 18. janúar 2010 MÁNUDAGUR 29
»»Tómstundir
GISTING
Gista.is
Bjóðum upp á gistingu á besta stað í
bænum og 2ja og 3ja herbergja íbúðir,
fullbúnar húsgögnum og uppbúnum
rúmum. Internet-tenging er til staðar.
S. 694 4314. www.gista.is

»»Húsnæði
HÚSNÆÐI»Í»BOÐI
KOMIÐ ÚT
RENAULT»MEGANE»RS»TURBO
09/2007, ekinn 32 þ.km, 225 hö, 6 gírar.
Verð 3.950.000. Skoðar ýmis skipti -
Bíllinn er á staðnum, kíktu í kaffi!
DODGE»RAM»1500»35“
Árgerð 2006, ekinn 72 þ.km, 5,7L
Hemi, sjálfskiptur, mjög fallegur bíll!
Verð 2.980.000. - Bíllinn er á staðnum,
kíktu við!
FORD»F350»HARLEY»DAVIDSON»
4X4»-47“»BREYTTUR
Árgerð 2006, ekinn 15 þ.km, diesel,
sjálfskiptur, fullbreyttur bíll með öllum
búnaði! - Bíllinn er á staðnum, kíktu í kaffi!
Hlökkum til
að sjá þig!
BÍLALIND.is
Funahöfða1 - 110 Reykjavík
S: 580-8900
Ég get verið alveg sammála
Gísla Erni Garðarsyni um það:
Fást Goethes er handónýtt
leikrit. Og það sem meira er:
það á í rauninni miklu meira
skylt við hin tilfinningasömu
leikrit átjándu aldar, samtíðar
skáldsins, en alvöru harmleiki
Sófóklesar og Shakespeares.
(Hér erum við auðvitað fyrst
og fremst að tala um fyrri
hluta verksins, söguna um
Fást, Mefistófeles og Grétu,
en ekki hinn hrikalega ljóða-
bálk sem er síðari hluti leiks-
ins og Goethe var að föndra
við fram undir ævilokin.) Eitt
af vinsælustu minnum þess-
ara löngu gleymdu vasaklúta-
leikja var einmitt sagan um
saklausu alþýðustúlkuna sem
vondi yfirstéttarmaðurinn
flekar með hörmulegum af-
leiðingum. Í Fást númer eitt
toppar Goethe þá alla með
útgáfu sinni sem er jafnframt
tilbrigði við hið klassíska stef
um manninn sem veðdregur
djöflinum sál sína í skiptum
fyrir ótakmarkað vald, þekk-
ingu og nautnir.
Ástæðan fyrir þrotlausum
vinsældum Fástsleiks Goeth-
es er einföld og skýr: persóna
Mefistófelesar, holdgervings
og fulltrúa hins illa. Mefist-
ófeles eða Mefistó verður í
höndum Goethes svo fynd-
inn, gáfaður og sjarmerandi,
að Fást og Gréta hverfa ger-
samlega í skuggann af hon-
um. Ég sá Fást í fyrsta skipti í
Þjóðleikhúsinu fyrir um fjöru-
tíu árum. Það var, að ég ætla,
býsna góð sýning, en það sem
mér er langminnisstæðast úr
henni er mögnuð túlkun Ró-
berts Arnfinnssonar á Mef-
istófelesi. Mefistó Goethes
hefur stundum verið kallað-
ur fyrsti tómhyggjumaður-
inn í vestrænum bókmennt-
um, erki-afneitari þess að til
sé nokkuð gott og satt utan við
ímyndanir mannshugans. Sé
svo, þá hefur hann ekki skort
sporgöngumenn á síðari tím-
um.
Einn þeirra er aðalpersón-
an í leikriti því, sem Gísli Örn
hefur skrifað í samvinnu við
nokkra félaga sína og frum-
sýnt var á stóra sviði Borgar-
leikhússins á föstudagskvöld-
ið. Eða ekki fæ ég betur séð
en að leikarinn gamli, sem
þar segir frá og eyðir heldur
tilbreytingarlausu ævikvöldi
á elliheimili innan um önn-
ur lúin gamalmenni, sé meira
en lítið haldinn þeirri upp-
reisnargjörnu efahyggju sem
Mefistófeles hefur þótt tals-
maður fyrir. Þó að hann hafi
notið frægðar og hylli um sína
daga og ekki þurft að kvarta
undan skorti á bitastæðum
hlutverkum, finnst honum að
lokum allt harla tilgangslaust
og til lítils hafa verið unnið.
Enda fer svo að hann bregð-
ur snöru um háls sér og hyggst
binda enda á allt saman. Þá er
kippt í taumana og hinn eig-
inlegi leikur getur hafist; leik-
ur sem færir gamla leikaran-
um tækifæri til að ganga inn
í það hlutverk sem hann hef-
ur að eigin sögn alltaf forðast,
Fást Goethes. Að sjálfsögðu
er Mefistó þá mættur á svæð-
ið, hér reyndar í fylgd tveggja
djöfla, sem eftirleiðis annast
sviðsetninguna ásamt meist-
ara sínum.
Sýning sú, sem þeir bjóða
upp á, er í þeim anda Vest-
urports sem er okkur orðinn
næsta kunnuglegur: loftfim-
leikar og skemmtilegar tækni-
brellur í bland við ljóðrænni
kafla. Stórt öryggisnet er
strengt yfir allan áhorfenda-
salinn og eins gott að nota
það nú vel úr því það er kom-
ið þarna upp: láta leikarana
hendast um í því og detta ofan
í það með viðeigandi hljóðeff-
ektum. Það er ekki laust við
að tæknin taki völdin og leysi
jafnvel stundum raunveru-
legt hugarflug af hólmi; ég
nefni aðeins Valborgarmessu-
nóttina, sem þarna er haldið
ásamt ýmsum öðrum vísun-
um í leik Goethes; hugmynda-
ríkum leikstjórum hefur sann-
arlega oft orðið meira úr henni
en hér varð raunin. Úr hinni
döpru ástarsögu Fásts og
Grétu verður ekki heldur mik-
ið; það vantaði allan ástríðu-
blossa í leik þeirra Björns
Hlyns Haraldssonar og Unn-
ar Aspar Stefánsdóttur, þegar
þar var komið sögu, þó að þau
gerðu annars margt vel, líkt
og raunar allir aðrir sem fram
koma. Þetta er orðinn sam-
hæfður hópur sem kann einn-
ig að taka inn nýja krafta; það
var að sjálfsögðu ánægjulegt
að sjá Þorstein Gunnarsson
aftur á sviði eftir alltof langa
– og óskiljanlega – fjarveru.
Hann féll vel inní hópinn, stíl
hans og leikmáta, þó að ekki
hafi hann sýnt nýjar hliðar á
list sinni að þessu sinni. Við
eigum alltof fáa góða karlleik-
ara á Þorsteins reki og höfum
alls ekki ráð á því að láta slíkan
kraft vannýttan.
Fást Goethes veðjar við
Mefistó um að hann geti aldrei
boðið sér upp á svo ánægju-
legt andartak, að hann muni
biðja það um að standa kyrrt.
Jóhann, leikarinn aldurhnigni
í Fástleik Gísla Arnar og félaga,
kveðst með þessu vilja sanna þá
skoðun sína að lífið sé í innsta
eðli sínu tómt og tilgangslaust.
Ekki er það nú þannig hjá Go-
ethe, ef ég man rétt, en það
skiptir engu máli; hér er á ferð
nýtt og sjálfstætt verk, miklu
fremur frumlegur leikur að
þekktum minnum en tilraun til
að túlka texta Goethes á nýjan
hátt. Það er því hvorki raunhæft
né sanngjarnt að bera það sam-
an við leikrit Goethes, heldur
ber að skoða það, lesa og meta
í ljósi þess sem það hefur sjálft
fram að færa. Og ætli maður
myndi þá ekki helst staðnæm-
ast við fánýti og fáfengileika
óska mannsins og drauma, það
hversu hættulegir og beinlínis
banvænir þeir geta orðið þeim
sem þeir ná tökum á – og þeim
sem draumóramennirnir sjálfir
ná tökum á.
Fásts-leikur Vesturports-
manna og Leikfélags Reykja-
víkur er vel unninn og ásjá-
legur á allan hátt. Sem drama
er hann hins vegar ekki ýkja
áhrifamikill, kannski af því að
í hann vantar eitthvert mót-
vægi við ofurvald Mefistós og
það sem hann stendur fyrir.
Leikurinn gerist að mestu í sál
og sinni aðalpersónunnar, svo
ég vísi aftur í viðtal við leik-
stjóra og höfund í leikskránni;
þannig séð er þetta enn einn
draumleikurinn með kost-
um og takmörkunum slíkra
leikverka. Öll ytri umgerð er
vel heppnuð; leikmynd Axels
Hallkels stílhrein og hæfilega
óáþreifanleg, eins og í eðlilegu
framhaldi og sambandi við
öryggisnetið mikla sem dreg-
ur óneitanlega til sín mikla at-
hygli. Og búningar Filippíu
eru afbragð, einkum kjólarnir
sem voru bæði sláandi fallegir
og klæddu konurnar einstak-
lega vel.
Tvennt að lokum: vita-
skuld á að stafsetja heiti leiks-
ins á íslensku og skrifa Fást, en
ekki „Faust“. Það má vel vera
að þetta sé gert með tilliti til
fyrirhugaðs útflutnings sýn-
ingarinnar; auðvitað er eng-
in ástæða til að hætta þeirri
góðu leikhús-útrás, sem hafin
er, þó að bisniss-útrásin hafi
farið eins og hún fór. Samt
sem áður: í íslensku leikhúsi
ber mönnum að virða regl-
ur íslenskrar tungu. Og ann-
að: hver er Carl Grose, sem er
nefndur sem einn af höfund-
um leiksins? Í leikskránni finn
ég upplýsingar um leikendur
og aðra þátttakendur í verk-
efninu, eins og vera ber, en
ekkert um þann ágæta mann.
Jón Viðar Jónsson
Á M Á N U D E G I
HANDVERKSKAFFI
Fyrsta handverkskaffi ársins
verður haldið næsta miðviku-
dag í Gerðubergi. Markmið-
ið er að bjóða upp á notalega
stund þar sem drukkið verður
kaffi og spjallað.
Á VALDI
MEFISTÓS
LEIKFÉLAG REYKJAVÍKUR / VESTURPORT:
FAUST
eftir Björn Hlyn Haraldsson, Gísla Örn
Garðarson, Nínu Dögg Filippusdóttur,
Víking Kristjánsson og Carl Grose
Leikstjóri: Gísli Örn Garðarson
Leikmynd: Axel Hallkell Jóhannsson
Búningar: Filippía I. Elísdóttir
Lýsing: Þórður Orri Pétursson
Tónlist: Nick Cave og Warren Ellis
Hljóðmynd: Thorbjörn Knudsen og
Frank Hall
Leikgervi: Sigríður Rósa Bjarnadóttir
LEIKLIST
Þrjár og hálf „Fásts-leikur Vesturports-
manna og Leikfélags Reykjavíkur er vel
unninn og ásjálegur á allan hátt,“ segir
Jón Viðar meðal annars.