Fréttablaðið - 11.06.2015, Page 6

11. júní 2015 FIMMTUDAGUR| FRÉTTIR | 6
1. Hversu mörg prósent Íslendinga
lesa aldrei bækur?
2. Hversu miklu ætlar Silicor Materi-
als að safna í eigin fé frá íslenskum
fjárfestum?
3. Hverjir semja Þjóðhátíðarlagið í ár?
SVÖR:
VEISTU SVARIÐ?
1. Rúmlega 13 prósent.
2. 100 milljónum króna.
3. Sálin hans Jóns míns.
HEILBRIGÐISMÁL Konur leita í aukn-
um mæli geðrænnar aðstoðar vegna
langvarandi svefnleysis. Orsök
svefnleysisins er sambland af horm-
ónatruflunum og álagi í daglegu lífi.
„Svefnleysi er algengara hjá
konum almennt og það eru ýmsir
þættir sem hafa áhrif á svefninn,
svo sem hormón sem tengjast blæð-
ingum, barneignum og tíðahvörf-
um,“ segir Erla Björnsdóttir, doktor
í sálfræði og sérfræðingur í svefn-
leysi.
Svefnleysið orsakist líka af meira
vinnuálagi á konur í tengslum
við heimilishald og barnauppeldi.
„Streita er algengari hjá konum.
Konur hafa líka tilhneigingu til
að velta hlutunum meira fyrir sér.
Hugsanir okkar halda fyrir okkur
vöku þegar loks er lagst á koddann.“
Hún segir að svefnleysi kvenna hefj-
ist oft eftir barneignir þegar konur
rjúfa sitt eðlilega svefnmunstur
til að sinna brjóstagjöf um nætur.
Þegar barnið fer að sofa óslitið sitji
móðirin oft eftir andvaka.
„Svefnleysið hefur gríðarlega
mikil áhrif. Eins og þeir þekkja sem
misst hafa svefn í skamma stund þá
lætur einbeitingin og orkan fljótt á
sjá,“ segir Erla. „Þegar þetta er
orðið langvarandi vandamál fer
svefnleysið að snerta flesta fleti
daglegs lífs. Fólk tekur fleiri veik-
indadaga frá vinnu og sýnir mun
minni framleiðni. Sjúkdómatíðni
eykst því ónæmiskerfið bælist og
svo eykst tíðni geðraskana, þung-
lyndis og kvíða. Slysatíðni svefn-
lauss fólks eykst líka töluvert,“ segir
Erla.
Þær konur sem þjást af svefnleysi
leita sér oft hjálpar þegar þær eru
komnar í andlegt og líkamlegt öng-
stræti. „Ég fæ oft konur til með-
ferðar sem byrjuðu að sofa illa eftir
fyrsta barnið fyrir tuttugu árum
og svo hefur vandinn ágerst smám
saman. Þær leita til mín þegar
þær eru komnar á stig sem er ekki
lengur viðunandi.“
Erla segir svefnlyf ekki rétta
svarið við langvarandi svefnleysi.
Þau séu notuð í of miklum mæli
hérlendis. „Það er klárt að langvar-
andi svefnlyfjanotkun er algjörlega
úr öllu hófi á Íslandi. Það er í lagi
að nota svefnlyf til að rjúfa ákveð-
inn vítahring í tvær til fjórar vikur.
Það er hægt að meðhöndla þennan
vanda í flestum tilfellum á árang-
ursríkan hátt með hugrænni at-
ferlis meðferð. Við þurfum að upp-
ræta eigið hegðunarmynstur til þess
að bæta svefninn.“ Erla segir sál-
fræðimeðferð við svefnleysi oftast
taka um það bil sex vikur.
Halldóra Jónsdóttir, yfirlæknir á
bráðageðdeild Landspítalans, tekur
undir að um alvarlegt vandamál sé
að ræða. „Margar konur upplifa
þetta meira þegar árin færast yfir.
Þessu fylgir kvíði, innri spenna og
óróleiki og svo verður þetta að bolta
sem vindur upp á sig.“
Haldóra segir að svefn lausar
konur geti jafnframt upplifað
athyglisbrest og að eiga erfitt með
að halda utan um eigið líf. „Jafnvel
getur fólk sem býr við langvarandi
svefnleysi og er undir miklu álagi
upplifað einhvers konar raunveru-
leikabrest. Við sjáum það stöku
sinnum,“ segir Halldóra.
snaeros@frettabladid.is
Konur verða geðveikar og
kvíðnar vegna svefnleysis
Langvarandi svefnleysi kvenna er algengt en falið vandamál. Doktor í sálfræði segir svefnlyfjanotkun Íslend-
inga keyra úr hófi fram. Svefnleysið getur skert getu og framleiðni kvenna á vinnumarkaði og leitt til veikinda.
Jafnvel
getur fólk
sem býr við
langvarandi
svefnleysi og
er undir miklu
álagi upplifað
einhvers konar
raunveruleikabrest.
Halldóra Jónsdóttir, yfirlæknir á
bráðageðdeild Landspítalans.
Ég fæ oft konur til með-
ferðar sem byrjuðu að sofa illa
eftir fyrsta barnið fyrir tuttugu
árum og svo hefur vandinn
ágerst smám saman.
Erla Björnsdóttir, doktor í sálfræði.
Lyfjaauglýsing
20% afsláttur
af 100g og 150g Voltaren Gel í júní
BRETLAND David Miliband, fyrr-
verandi utanríkisráðherra
Bretlands, segir Verkamanna-
flokkinn hafa goldið afhroð í
kosningum tvisvar sinnum í röð
vegna þess að hann sé fastur í
fortíðinni. Eftir Blair-tímann
hafi flokkurinn ekki fundið neina
leið til framtíðar.
Í viðtali á bandarísku sjón-
varpsstöðinni CNN á þriðjudags-
kvöld segir hann skýringuna á
lélegu gengi flokksins augljósa.
Undir forystu bróður síns, Eds
Miliband, hafi
kjósendur aug-
ljóslega van-
treyst flokknum
í efnahagsmál-
um.
Hann segir
Blair-tímann
vissulega hafa
haft sína galla,
en nú þurfi
flokkurinn að
finna aftur þá
„blöndu efna-
hagslegrar atorku og félagslegs
réttlætis“ sem hafi einkennt
Verkamannaflokkinn á árum
Tonys Blair.
Breska dagblaðið The Times
birti einnig viðtal við Miliband í
gær, þar sem hann tók að nokkru
í sama streng, en segir það jafn-
framt sársaukafullt fyrir sig
að gagnrýna með þessum hætti
stjórnartíð bróður síns, Eds Mili-
band, sem sagði af sér eftir úrslit
þingkosninganna í vor.
- gb
David Miliband segir augljóst hvers vegna Verkamannaflokkurinn tapaði:
Snúa þurfi aftur til Blair-tímans
DAVID MILI-
BAND Segist ekki
vilja særa bróður
sinn en gagnrýnir
hann samt.
FRÉTTABLAÐIÐ/EPA
MENNTAMÁL Aldrei hafa fleiri
sótt um nám við Háskólann á
Akureyri en fyrir næstu önn, að
því er segir á vef skólans.
Umsóknir eru 30 prósentum
fleiri en í fyrra og þakkar rektor
breytinguna „þrotlausri vinnu
starfsfólks skólans“.
Rúmlega 1.400 umsóknir höfðu
borist um skólavist fyrir haustið
2015 þegar frestur rann út 5. júní
og er þetta mesti fjöldi umsókna
sem borist hefur skólanum frá
upphafi. - óká
Metaðsókn fyrir haustönn:
Aldrei fleiri sótt
um nám í HA
SVEITARSTJÓRNARMÁL Til stendur
að stækka Norðfjarðarhöfn í Nes-
kaupstað um 26.350 fermetra með
landfyllingu. Bæjarstjórn Fjarða-
byggðar hefur auglýst tillögu að
breytingu þessa efnis á aðalskipu-
lagi. Þá er um leið auglýst breyting
á deiliskipulagi Norðfjarðarhafnar
og nágrennis þar sem gert er ráð
fyrir nýjum lóðum fyrir hafn-
sækna starfsemi á landfyllingu.
Í greinargerð með breytingunum
kemur fram að eftirspurn sé eftir
auknu landrými fyrir hafnsækna
starfsemi í Norðfjarðarhöfn. Við
núverandi aðstæður sé ekki auðvelt
að koma fyrir starfsemi með góðu
aðgengi að hafnarkanti. - óká
Landfylling í Norðfirði:
Ætla að stækka
hafnarsvæðið
GÓÐGERÐARMÁL Guðmundur
Marteinsson, framkvæmdastjóri
Bónuss, afhenti í gær styrki til
þriggja góðgerðarfélaga.
Styrkina hlutu Ljósið – endur-
hæfingar- og stuðnings miðstöð
fyrir krabbameinsgreinda og
aðstandendur þeirra, BUGL,
barna- og unglingageðdeild Land-
spítalans, og Styrktarfélag lam-
aðra og fatlaðra sem fékk styrk
fyrir sumarbúðir félagsins í
Reykjadal. Heildarupphæð styrkj-
anna var sjö milljónir króna.
„Starfsfólk Bónus óskar þess-
um aðilum velfarnaðar,“ segir
í fréttatilkynningu sem Bónus
sendi frá sér í gær. - þea
Bónus styrkir góðgerðarmál:
Styrkir um sjö
milljónir króna
GÓÐGERÐARMÁL Bónus styrkti
þrjú góðgerðarfélög um samtals sjö
milljónir króna. MYND/BÓNUS
0
3
-1
2
-2
0
1
5

2
3
:3
6
F
B
0
7
2
s
_
P
0
6
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
5
8
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
0
6
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
1
5
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
1
7
5
8
-B
B
9
C
1
7
5
8
-B
A
6
0
1
7
5
8
-B
9
2
4
1
7
5
8
-B
7
E
8
2
8
0
X
4
0
0
5
B

F
B
0
7
2
s
_
1
0
_
6
_
2
0
1
5
C
M
Y
K