Morgunblaðið - 22.12.2015, Page 16

16 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 22. DESEMBER 2015
Rafstöðvar og dekkjavélar
öflugaroghagkvæmar fráZipper - fjölmargar gerðir
Umfelgunarvél
ZI-RMM94
Hæð á felgum10-22”
Breidd á felgum 3-16”
Mestahæðádekki1100mm
Verð frá 328.000 með vsk
Jafnvægisstillingarvél
ZI-RWM99
Hæð á felgum 10-24”
Breidd á felgum 1,5-20”
Verð frá 250.000 með vsk
Rafstöð 1,36kw-STE3000
Verð 97.456 með vsk
Rafstöð 7,5kw-STE8000
Verð 237.305 með vsk
Rafstöð 1,3kw-STE2000
Verð 141.721 með vsk
Eigum einnig fyrirliggjandi
fleiri tegundir rafstöðva
IÐNVÉLAR ehf. | Smiðjuvegi 44-46 | 200 Kópavogur | Sími 414 2700 | idnvelar@idnvelar.is | idnvelar.is
Föstudaginn 18. desember sl. var
haldin árleg styrkúthlutun Góða
hirðisins, nytjamarkaðs SORPU.
Voru afhentar rúmar 11 milljónir
króna til 18 félagasamtaka. Alls hafa
verið afhentar um 200 milljónir til
góðgerðamála á þeim 19 árum sem
styrkir hafa verið veittir, segir í
frétt frá SORPU.
Eftirtaldir aðilar fengu styrki að
þessu sinni: Rauði krossinn, Töfra-
máttur tónlistar, Fjölgreinastarf
Lindakirkju, Vinasetrið, Einstök
börn, Bandalag kvenna í Reykjavík,
Mæðrastyrksnefnd Kópavogs, Rauði
krossinn á Íslandi, Fjölskylduhjálp
Íslands, Hjálparstarf kirkjunnar,
Einhverfusamtökin, Hjálparstarf
kirkjunnar og Hjálpræðisherinn í
Reykjavík, Menntunarsjóður
Mæðrastyrksnefndar, Styrktarfélag
krabbameinssjúkra barna, Hringsjá,
Hjálpræðisherinn í Reykjavík,
Bandalag íslenskra skáta og Mæðra-
styrksnefnd Reykjavíkur. Hægt að
sjá nánar um styrkþega á Facebook-
síðu Góða hirðisins.
Styrkir eru veittir tvisvar á ári og
er hægt að sækja um þá á vefsíðunni
sorpa.is.
Samtök styrkt
 Sorpa afhenti 18 félagasamtökum
11 milljónir  200 milljónir frá upphafi
Sigurborg Selma Karlsdóttir
sigurborg@mbl.is
Aron var vinsælasta eiginnafn ný-
fæddra drengja á árinu 2014 að sögn
Hagstofu Íslands. Því næst komu
nöfnin Alexander og Viktor. Aron
hefur lengi verið eitt vinsælasta karl-
mannsnafnið eða
frá árinu 2010.
Vinsælasta eig-
innafn stúlkna var
Margrét en þar á
eftir fylgdu Anna
og Emma.
Guðrún Kvaran
prófessor segir
margt koma
bylgjum af stað
hvað varðar vin-
sældir mannanafna. „Nafnið getur
verið innlent en einnig geta þekktar
persónur erlendis hafið tískubylgjur í
nafngiftum, þó að Íslendingar hafi
fram til þessa ekki mikið sótt í slíkt.“
Hún segir vinsælar bækur geta
bæði kallað á nöfn og einnig dregið úr
nafngjöfum. „Í gamla daga var það
mjög algengt að skíra eftir persónum
í bókum. Þekktustu dæmin þar eru
Kapítóla og Rúrik. Á sama hátt geta
sögur einnig dregið úr nafngjöfum.
Nafnið Gróa, úr sögunni Piltur og
stúlka, gerði það að verkum að mjög
fáar konur fengu nafnið Gróa þar á
eftir,“ útskýrir Guðrún og bætir jafn-
framt við að Hallgerður í Njálu hafi
ekki átt upp á pallborðið hjá öllum og
segir hún Hallgerðar-nafnið aldrei
hafa náð almennilegu flugi vegna
þess.
Guðrún segir líka mörg nöfn úr
bókaflokknum um Ísfólkið hafa farið
á flug, svo maður færi sig nær nútím-
anum.
„Þá sér maður ekki alveg strax
hvort til að mynda prinsessur úr vin-
sælum teiknimyndum á borð við
„Frozen“ eiga eftir að kalla á nöfn,“
útskýrir hún.
Nafnið Emma varð nokkuð vinsælt
hérlendis og víða um heim á tímabili
og má það líklega rekja til þess að í
vinsælu sjónvarpsþáttunum „Fri-
ends“ gáfu aðalpersónurnar dóttur
sinni nafnið Emma. Það er enn þriðja
vinsælasta stúlkunafnið á Íslandi.
Sem annað eiginnafn var Þór lang-
vinsælast hjá drengjum, en þar á eft-
ir Hrafn og Freyr. María var vinsæl-
asta annað eiginnafnið hjá stúlkum
en á eftir því komu Rós og Ósk.
Flestir Íslendingar bera fleiri en
eitt nafn og að sögn Hagstofunnar
hafa algengustu tvínefnin einnig ver-
ið þau sömu frá árinu 2010 til 2015 en
þau eru Jón Þór, Gunnar Þór og Jón
Ingi hjá körlum en algengustu sam-
setningarnar hjá konum voru Anna
María, Anna Margrét og Anna Krist-
ín.
Guðrún segir að vinsælustu nýju
nöfnin slái enn ekki út þau nöfn sem
hafa verið langalgengust alla tíð. Jón
og Guðrún hafa verið algengust í
nokkur hundruð ár. Í ársbyrjun árið
2015 var karlmannsnafnið Jón al-
gengasta nafnið, þá Sigurður og síð-
an Guðmundur en kvenmannsnafnið
Guðrún algengast, þá Anna og svo
Kristín en algengustu nöfn karla og
kvenna hafa verið þau sömu frá árinu
2010.
„Fyrir um 200 árum eða svo hét
fjórði hver karlmaður Jón og fimmta
hver kona Guðrún. Þá var lítið um
tvínefni en þegar farið var að gefa
tvínefni bárust þau frá Danmörku og
voru þá t.d. Anna María og Anna
Soffía. Þau voru því ekki gefin til
þess að aðskilja allar þessar Guð-
rúnar eða Jóna,“ útskýrir Guðrún og
bætir við að ástæða þess að nöfnin
séu enn þann dag í dag vinsæl sé að
við höfum haldið svo lengi í þann
gamla sið að gefa nöfn innan fjöl-
skyldna. „Þá lifa þessi nöfn áfram.
Þótt stúlku sé gefið nafnið Guðrún
sem annað nafn, í höfuðið á ömmu
sinni, en ekki fyrra nafn, þá er það
eftir sem áður fjölskyldunafn og lifir
áfram sem slíkt.“
Áhrif úr skáldverk-
um áberandi
 Aron og Margrét vinsælustu nöfnin á árinu 2014
Morgunblaðið/Ásdís
Bylgjur Bækur geta bæði kallað á nöfn og einnig dregið úr nafngjöfum.
Guðrún Kvaran
Vinsælustu
nöfnin
2014
» Aron
» Alexander
» Viktor
» Margrét
» Anna
» Emma
Vinsælustu
tvínefnin
2014
» Jón Þór
» Gunnar Þór
» Jón Ingi
» Anna María
» Anna
Margrét
» Anna
Kristín
Guðmundur Magnússon
gudmundur@mbl.is
Réttast er að nota heitið brandajól
einungis þegar jóladag ber upp á
mánudag. Kjósi menn að hafa tvenns
konar brandajól mættu þetta heita
stóru brandajól, en litlu brandajól
yrðu þá þau jól þegar jóladag ber
upp á föstudag eins og nú. Ekki virð-
ist ráðlegt að tengja skilgreininguna
við annað en kirkjulega helgidaga
því að aðrir frídagar eru sífelldum
breytingum háðir og auk þess mis-
munandi eftir starfsstéttum.
Þetta segir Þorsteinn Sæmunds-
son, stjarnfræðingur við Raunvís-
indastofnun, í pistli á vef Almanaks
Háskóla Íslands. Hann er ekki að
öllu leyti sammála því sem haft var
eftir Árna Björnssyni, þjóðhátta-
fræðingi, um skilgreiningar á
brandajólum í Morgunblaðinu í síð-
ustu viku, þótt niðurstaða þeirra um
að nú megi heita litlu brandajól sé
hin sama.
Þorsteinn segir ljóst að menn hafi
lengi lagt mismunandi skilning í orð-
ið brandajól, einkum þó hvað séu
stóru og litlu brandajól. Þær heim-
ildir sem vitnað hafi verið í, bendi
eindregið til að orðið brandajól hafi
upphaflega merkt einungis það þeg-
ar jóladag bar upp á mánudag. Síðan
hafi einhverjir farið að kalla það
brandajól líka, þegar sunnudagur
fylgdi á eftir jólahelginni. Þau jól
hafi þó verið nefnd brandajól minni
eða litlu brandajól, því að þau urðu
ekki til að lengja helgar um nýár eða
þrettánda. Eftir að hætt hafi verið
að halda þrettándann heilagan
(1770) hafi menn horft meira til þess
hvaða dagamynstur gæfi lengsta
jólahelgi eða flesta frídaga. Það hafi
leitt til frekari ruglings, hin upp-
haflega merking stóru brandajóla
hafi gleymst, og loks hafi menn gert
litlu brandajólin að þeim stóru.
Um merkingu orðsins segir Þor-
steinn í pistlinum að engan veginn sé
víst að „branda“ vísi til eldibranda.
Nafngiftin hafi valdið mönnum heila-
brotum í þrjú hundruð ár að minnsta
kosti, og verði svo vafalaust enn um
hríð.
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Jól Dansað í kringum jólatré við undirleik sveina. Það er alltaf jafn gaman
yfir hátíðarnar, en ekki spillir ef frídagar eru fleiri en helgidagarnir.
Miðist við kirkju-
lega helgidaga
Stóru og litlu brandajól
» Eðlilegast er að tala aðeins
um brandajól þegar jóladag
ber upp á mánudag segir Þor-
steinn Sæmundsson.
» Kjósi menn að hafa tvenns
konar brandajól mætti nefna
þau stóru og litlu.
» Stóru brandajól væru þá
þegar jóladag ber upp á mánu-
dag, en litlu þegar jóladag ber
upp á föstudag.