Morgunblaðið - 01.09.2016, Qupperneq 19

19
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 1. SEPTEMBER 2016
Nú er liðið eitt-
hvað á annan ára-
tug frá því ég birti
myndir af því í
sjónvarpi hvernig
verið væri að
þrengja að Reykja-
víkurflugvelli með
því að sækja að
honum úr öllum
áttum og sneiða
búta af landinu í kringum flug-
völlinn jafnt og þétt. Áformað
var að flytja götur og vegi nær
flugvellinum og skipuleggja lóðir
undir hina ýmsu starfsemi allt
um kring. Loks yrði búð að
byggja meðfram flugbrautunum
og inn á milli þeirra og þá yrði
loks bent á að það gengi ekki að
vera með flugvöll inn á milli
húsanna.
Samkvæmt áætlun
Smátt og smátt hefur þetta svo
gengið eftir. Hringbrautin var
færð þannig að nú er beinlínis
ekið undir lendingarljós einnar
flugbrautarinnar og lóðaúthlut-
anir hafa farið fram af meira
kappi en forsjá. Valsmenn hf.
hafa til dæmis búið við óvissu í
meira en áratug vegna lóða-
samkomulags við borgina. Stund-
um hefur virst sem borgaryf-
irvöldum þætti það bara ágætt ef
hremmingar Valsmanna mættu
verða til þess þrýsta á um lokun
flugvallarins. Það er varla hægt
annað en að hafa samúð með
Valsmönnum vegna þeirra fyr-
irheita sem borgin hefur gefið
byggingafélaginu og ætlað svo
ríkinu að uppfylla.
Háskólinn í Reykjavík fékk
líka að kynnast því að borgaryf-
irvöld eiga það til að fara fram
úr sér þegar kemur að
lóðaúthlutunum í kringum flug-
völlinn. Þegar þau óttuðust að
skólinn kynni að flytja í annað
sveitarfélag fékk hann snarlega
lóð við flugvöllinn. Eftir að
skipulag uppbyggingarinnar var
kynnt kom í ljós að borgin hafði
óvart lofað að gefa skólanum
hluta af landi ríkisins og land
innan öryggisgirðingar flugvall-
arins. Það gerðist þrátt fyrir að
nægt pláss hefði verið fyrir skól-
ann og aðrar byggingar á landi
borgarinnar og það utan flugvall-
argirðingar. Málið var svo leyst
með því að sópa því undir veg
sem lagður var inn á flugvall-
arsvæðið og með því að færa ör-
yggisgirðinguna nær flugbraut-
inni. Þannig gerðist það að eitt af
flugskýlum Reykjavíkurflug-
vallar stendur nú á
umferðareyju utan
flugvallargirðingar-
innar.
Samkomulagið
Stærsti áfanginn í
því að bola flugvell-
inum burt átti að vera
lokun NA/SV-
flugbrautarinnar sem í
daglegu tali er kölluð
neyðarbrautin vegna
þess að flugvélar lenda
þar þegar ekki er talið
eins öruggt að lenda á
hinum flugbrautunum tveimur.
Í október 2013 var þess farið á
leit við mig sem forsætisráðherra
að ég undirritaði samkomulag
ríkisins, Reykjavíkurborgar og
Flugfélags Íslands (eða Ice-
landair Group) um að gerð yrði
enn ein úttekt á því hvar best
væri að hafa Reykjavíkurflugvöll.
Fyrir vikið sögðust fulltrúar
borgarinnar til í að eyða óvissu
um flugvöllinn af sinni hálfu
a.m.k. til ársins 2022. Óvissuna
höfðu þeir reyndar skapað sjálfir
með því að leggja fram tillögu að
aðalskipulagi þar sem gert var
ráð fyrir að norður/suðurbrautin,
önnur af stóru brautum flugvall-
arins, viki árið 2016.
Í drögum að samkomulaginu
var tekið fram að aðilar féllust á
að NA/SV-brautinni yrði lokað.
Þetta sagði ég vera fráleitt skil-
yrði sem ekki kæmi til greina að
samþykkja. Auk þess sem ég
gerði athugasemdir við fleiri at-
riði í drögunum. Ég kvaðst svo
reiðubúinn að undirrita sam-
komulagið gegn því skilyrði að
umrædd atriði yrðu tekin út og
það væri á hreinu að ekki væri
verið að samþykkja lokun NA/
SV-brautarinnar. Þvert á móti
væri ég að fallast á þátttöku í
undirrituninni til að tryggja að
ekki yrði samið um lokun braut-
arinnar.
Fallist var á þetta og sam-
komulagið undirritað í viðurvist
ljósmyndara og blaðamanna. Það
kom mér því mjög á óvart að
dómstólar skyldu telja ríkið
skuldbundið til að loka neyð-
arbraut flugvallarins þegar ég
sem forsætisráðherra hafði bein-
línis gert það að skilyrði fyrir
undirritun samkomulags við
borgina að horfið yrði frá því að
semja um það.
Lokun neyðarbrautarinnar
Þeir sem annast sjúkraflug og
ýmsir aðrir talsmenn íslenskra
flugmanna og fyrirtækja í flug-
rekstri hafa varað við lokun
neyðarbrautarinnar og bent á að
ekki hafi verið rétt staðið að ör-
yggismati sem lá þar til grund-
vallar. Nú síðast lýsti öryggis-
nefnd Félags íslenskra atvinnu-
flugmanna yfir vonbrigðum með
drög að samgönguáætlun meðal
annars með vísan til lokunar
brautarinnar. Bent er á að ekki
sé hægt að lenda flugvél á suð-
vesturhorni landsins í stífri suð-
vestanátt eftir lokunina.
Brautin seld
Ég læt vera að fjalla um
tæknilegar forsendur lokunar-
innar þótt ærið tilefni sé til að
leiða þá umræðu til lykta eins
fljótt og auðið er. En á meðan sú
umræða stendur enn berast þær
óvæntu og óskemmtilegu fréttir
að ríkið hafi selt Reykjavík-
urborg rúmlega 110.000 fermetra
land sem nú er undir suðurenda
umræddrar neyðarbrautar fyrir
440 milljónir króna. Þetta er al-
gjörlega óskiljanleg ráðstöfun
eftir það sem á undan er gengið í
átökum ríkisvaldsins við núver-
andi borgaryfirvöld um
Reykjavíkurflugvöll og með hlið-
sjón af stöðunni sem uppi er í
þeirri deilu.
Þar fyrir utan er verðið fárán-
lega lágt fyrir svo stórt og verð-
mætt land. Vandfundnar eru
verðmætari lóðir í Reykjavík og
ekki óvarlegt að ætla að verð-
mæti þessarar ríkiseignar nemi 8
til 10 milljörðum króna sé litið til
söluverðs byggingarréttar annars
staðar í borginni, m.a. verðlagn-
ingar borgarinnar sjálfrar á lóð-
um sem ekki eru jafnverðmætar
og þær sem hér um ræðir.
Að vísu mun ríkið eiga að fá
einhvern hlut í þeim tekjum sem
fást af sölu byggingarréttar en
ekki hefur komið fram hversu
mikill sá hlutur verður að öðru
leyti en því að tekið er fram að
því meira sem fáist fyrir lóðirnar
þeim mun stærri verði hlutdeild
Reykjavíkurborgar.
Óheimil sala
Þessi sérkennilega sala, sem að
óbreyttu mun kosta ríkið veikari
stöðu í baráttunni um Reykjavík-
urflugvöll og milljarða króna, er
sögð gerð á grundvelli samnings
sem tveir fyrrverandi varafor-
menn Samfylkingarinnar gerðu
rétt fyrir kosningar 2013. Þ.e.
Dagur B. Eggertsson borg-
arstjóri og Katrín Júlíusdóttir,
þáverandi fjármálaráðherra. Vís-
að er í heimild í fjárlögum ársins
2013 til að réttlæta söluna nú.
Vigdís Hauksdóttir, formaður
fjárlaganefndar, lýsti því reyndar
yfir fyrir þremur árum að til
stæði að vinda ofan af þessum
gjörningi og heimildin var ekki
endurnýjuð. Auk þess hafa lög-
menn, þ.m.t. Jón Steinar Gunn-
laugsson, fyrrverandi Hæstarétt-
ardómari, bent á að salan nú
standist ekki lög. Jafnvel þótt
fjallað hefði verið um málið í
fjárlögum þessa árs (sem ekki
var gert) dygði það ekki til. Sam-
þykkja þyrfti sérstök lög um söl-
una.
Ljóst má vera að sala á flug-
vallarlandi ríkisins í Skerjafirði
stenst hvorki lagalegar forsendur
né fjárhagslegar forsendur og
hún vinnur gegn því markmiði að
standa vörð um Reykjavíkurflug-
völl og öruggar flugsamgöngur
milli höfuðborgarinnar og lands-
ins alls. Annað getur því vart tal-
ist forsvaranlegt en að rifta hin-
um ólögmæta samningi. Sú riftun
myndi vonandi marka umskipti í
baráttunni um Reykjavíkurflug-
völl og sýna að ríkisvaldið sé
reiðubúið að gera það sem þarf
til að stöðva tilraunir borgaryf-
irvalda til að fjarlægja flugvöll-
inn sneið fyrir sneið.
Selt undan flugvellinum
Eftir
Sigmund
Davíð
Gunnlaugsson
»Annað getur vart tal-
ist forsvaranlegt en
að rifta hinum ólögmæta
samningi. Riftun myndi
vonandi marka umskipti
í baráttunni um Reykja-
víkurflugvöll.
Sigmundur Davíð
Gunnlaugsson
Höfundur er formaður
Framsóknarflokksins.
Samkomulag Katrín Júlíusdóttir fjármálaráðherra og Dagur B. Eggertsson, sem staðgengill borgarstjóra, við und-
irritun samningsins á Reykjavíkurflugvelli í mars 2013.
Umræðan um
hækkandi aldur
þjóðarinnar er því
miður oft á neikvæð-
um nótum. Aukið
álag á heilbrigðis-
kerfið, hækkun út-
gjalda almanna-
trygginga og álag á
lífeyriskerfið, er hin
neikvæða mynd sem
dregin er upp. Það
sem gleymist er hið
jákvæða. Öldrun þjóðar er ekki ann-
að en að einstaklingar lifa lengur en
áður – hafa lengri tíma til að njóta
lífsins og nýta tækifærin.
Við eigum að hætta að líta á öldr-
un – hækkandi meðalaldur þjóðar –
sem vandamál. Við eigum þvert á
móti að gera okkur grein fyrir þeim
fjölmörgu tækifærum sem í því felst,
en um leið verðum við að
mæta áskorunum.
Hvetjum en ekki letj-
um fólk til vinnu
Þessar jákvæðu fréttir
krefjast hins vegar þess
að við komum til móts
við fólk sem á nú fleiri
góð ár en kynslóðirnar á
undan. Kerfið er oft
þunglamalegt og byggir
á gömlum og úreltum
hugmyndum. Eitt skýr-
asta dæmið um það er
bann við því að fólk vinni
hjá hinu opinbera lengur en til sjö-
tugs. Sú hugmyndafræði byggir á
hugmyndum Otto von Bismarck árið
1891 þegar Þýskaland setti lífeyr-
iskerfi fyrst á fót. Meðalævilengd
var þá um 47 ár en til samanburðar
er hún um 80 ár á Íslandi í dag.
Þetta bann er hvorki réttlátt ná
skynsamlegt. Kerfið á að taka mið af
þjóðfélaginu eins og það er í dag,
þjóðfélagi þar sem frelsi er fyrir alla,
líka 70 ára og eldri.
Við þurfum jafnframt að hækka
eftirlaunaaldur í skrefum upp í 70
ára aldur enda getur það talist eðli-
legt í samhengi lengra æviskeiðs.
Æskilegt væri ef hækkunin ætti sér
stað á fimmtán árum en það er ein-
mitt í takt við þá þróun sem er að
eiga sér stað í þeim löndum sem við
viljum bera okkur saman við. Þá
þarf hið opinbera að þróa áfram
kerfi sem refsar fólki ekki fyrir að
vinna lengur eins og gert er með
skerðingum og skattlagningu. Á
sama tíma þarf þróa áfram að-
stæður, á vinnumarkaði og í lífeyr-
iskerfinu, sem búa yfir auknum
sveigjanleika við starfslok.
Lífeyrismál í forgang
Lengra líf skapar einnig áskor-
anir í ríkisrekstrinum sem við verð-
um að mæta. Þörf á heilbrigðisþjón-
ustu mun aukast og lífeyrisgreiðslur
einnig.
Á undanförnum árum höfum við
búið svo um hnútana að aðstæður
eru til að greiða skuldir ríkisins
hressilega niður enda hafa verið inn-
leidd vinnubrögð sem byggja á aga,
ráðdeild og langtímahugsun. Það
hefur orðið til þess að við erum bet-
ur í stakk búin til að forgangsraða í
þágu grunnþjónustu, þ.e. heilbrigð-
is- og almannatrygginga. Til þess að
við getum mætt okkar áskorunum
þurfum við að viðhafa slík vinnu-
brögð áfram en fyrir liggur að sér-
staklega þarf að bæta kjör þeirra
verst settu í hópi eldri borgara. Það
er aðeins hægt að gera með var-
anlegum hætti ef byggt er á traust-
um grunni ábyrgra ríkisfjármála.
Sjálfstæðisflokkurinn er ekki
flokkur gylliboða. Vel má vera að
aðrir kunni að yfirbjóða hann í lof-
orðaflaumi nú þegar við höfum skap-
að góðar aðstæður í ríkisfjármálun-
um. Hins vegar má treysta því,
þegar ég segi að málefni eldri borg-
ara séu forgangsmál, að farið verði
með þau sem slík. Það má treysta
því að ég beiti mér fyrir því að bæta
kjör þeirra verst settu og draga úr
óhóflegum tekjuskerðingum. Því hér
eru grunngildi sjálfstæðisstefn-
unnar um samkennd með þjóðfélag-
inu undir og á þau legg ég alla
áherslu.
Tækifæri og áskoranir með hækkandi aldri
Eftir Guðlaug Þór
Þórðarson » Öldrun þjóðarinnar
er ekki annað en að
einstaklingar lifa lengur
en áður – hafa lengri
tíma til að njóta lífsins
og nýta tækifærin.
Guðlaugur Þór
Þórðarson
Höfundur býður sig fram í 2. sæti í
prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í
Reykjavík.