Morgunblaðið - 14.09.2016, Blaðsíða 19

19
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 14. SEPTEMBER 2016
Á verði Steingerð tröll leynast víða í íslenskri náttúru. Hvað þau hugsa og gera er ekki alltaf ljóst en sum þeirra fylgjast vel með öllu sem fyrir augu ber.
RAX
Sjálfstæðismenn
hafa alla tíð lagt
áherslu á að leikreglur
samfélagsins séu skýr-
ar, einfaldar og gagn-
sæjar og umfram allt
að allir skulir standa
jafnir fyrir lögum og
reglum. Stjórnlyndir
andstæðingar Sjálf-
stæðisflokksins – sem
oftar en ekki vilja
kenna sig við frjáls-
lyndi – eru hins vegar sannfærðir
um ágæti þess að setja lög og reglur
um flest ef ekki allt er viðkemur
mannlegri hegðun. Þar skiptir jafn-
ræði einstaklinganna minnstu – mik-
ilvægast er að ná fram ákveðnum
pólitískum markmiðum. Þess vegna
er talið eðlilegt að breyta stöðugt
leikreglunum til að fá „hina einu
réttu niðurstöðu“.
„Almenningur er fávís og því þarf
að hafa vit fyrir honum og verja
gagnvart sjálfum sér. Auðvitað er
þetta aldrei sagt upphátt en er þó
grunnstefið í hugmyndafræði stjórn-
lyndra manna, sem telja nauðsyn-
legt að ríkið sé alltumlykjandi.“
Þannig hófst grein sem ég skrifaði
hér í Morgunblaðið í byrjun mars
síðastliðins. Ég hélt því fram að hug-
myndafræði stjórnlyndis hefði gegn-
sýrt stjórnsýslu, fjölmiðla og stjórn-
mál. Ídeólógía
barnfóstru ríkisins sé
ráðandi þar sem ekkert
vandamál er talið of lít-
ið eða of stórt til að
barnfóstran sé ekki
kölluð á vettvang.
Nomenklatúran
Hinir stjórnlyndu
vilja að barnfóstran sé
alltaf á vaktinni – passi
að almenningur taki
„réttar“ ákvarðanir og
grípi til sinna ráða ef
hann villist af leið.
Þetta er ný-frjálslyndi samtímans.
Nomenklatúra hins pólitíska rétt-
trúnaðar tekur ákvörðun um hvað sé
rétt og hvað rangt. Elítan telur sér
skylt að beita öllum tiltækum ráðum
til að „leiðrétta“ ákvarðanir kjós-
enda sem taldar eru skaðlegar og
vitlausar.
Nomenklatúran – elítan – er sann-
færð um að lýðræðið sé af hinu góða,
enda fylgi almenningur leiðsögn
þeirra sem best eru til þess fallnir að
taka mikilvægar ákvarðanir. Það er
sagt merki um heilbrigt og opið starf
stjórnmálaflokks að leyfa flokks-
mönnum að velja með beinum hætti
á framboðslista fyrir kosningar, en
allt undir vökulu auga elítunnar sem
fær barnfóstruna til að „lagfæra“
það sem miður fer. Þetta þykir sjálf-
sagt meðal stjórnlyndra stjórnmála-
flokka en Sjálfstæðisflokkurinn hef-
ur neitað að gangast undir völd
fámennrar nomenklatúru.
Grunnstef
Öflug millistétt og sjálfstæðir at-
vinnurekendur eru burðarásar allra
velferðarsamfélaga. Þessir burðar-
ásar þrífast aðeins ef allir eru jafnir
fyrir lögum og reglum. Velmegun
frjálsrar þjóðar er undir því komin
að þessari einföldu reglu réttarríkis-
ins sé fylgt.
En með sama hætti og nauðsyn-
legt er að tryggja jafnræði verður að
tryggja stöðugleika og koma í veg
fyrir að leikreglum sé breytt í tíma
og ótíma (jafnvel eftir á), þannig að
útilokað sé að taka skynsamlegar
ákvarðanir um framtíðina.
Einstaklingar og fyrirtæki taka
mikilvægar ákvarðanir á hverjum
degi og skipuleggja framtíðina.
Ákvarðanir sem teknar eru í góðri
trú eru að engu gerðar þegar leik-
reglum er breytt. Fjárhagslegum
forsendum fjölskyldu, sem ræðst í
íbúðarkaup, er gjörbreytt þegar
stjórnmálamenn ákveða að hækka
opinber gjöld og skatta. Stjórnendur
fyrirtækis geta ekki tekið ákvörðun
um fjárfestingar í nýjum tækjum,
fasteignum og fjölgun starfsmanna,
vegna ótta við að skattkerfinu sé
breytt eða lögum umbylt og stoð-
unum kippt undan rekstrinum. Þeir
eiga það jafnvel á hættu að stjórn-
völd geri ívilnunarsamninga við
keppinauta, sem í krafta sérréttinda
stunda undirboð á vöru og þjónustu,
jafnt innanlands sem utan, eins og
dæmi eru um.
Heimilin og atvinnulífið halda að
sér höndum í umhverfi þar sem
regluverkið er síbreytilegt og jafn-
ræði er brotið. Afleiðingin er stöðn-
un og verri lífskjör. Jafnræði, stöð-
ugleiki og skýrar leikreglur eru
forsenda framfara, ekki aðeins í
efnahagslífinu heldur í samfélaginu
öllu – í menningu, listum og stjórn-
málum. Og það segir sig sjálft að eft-
ir því sem leikreglurnar eru einfald-
ari og skýrari því minni ástæða er til
þess að breyta þeim.
Súrefni stjórnlyndis
Stjórnlyndi og pólitísk rétthugsun
ganga þvert á grunnstefnu Sjálf-
stæðisflokksins um frelsi ein-
staklingsins til orðs og æðis. Birgir
Kjaran var einn merkasti þing- og
hugsjónamaður Sjálfstæðisflokks-
ins. Í erindi sem hann flutti árið 1959
sagði hann meðal annars:
„Í krafti trúarinnar á manninn
telja Sjálfstæðismenn, að ein-
staklingurinn skuli njóta mannhelgi,
og að frumréttur hans sé frelsið,
andlegt frelsi og efnahagslegt frelsi.
Æðsta takmark samfélags á því að
vera að veita einstaklingunum allt
það frelsi, sem þeir þarfnast til þess
að fá að fullu notið hæfileika sinna
og mannkosta, án þess að þrengja
eða óvirða rétt annarra einstaklinga
eða tefla öryggi þjóðarheildarinnar í
hættu. Sérhver einstaklingur er því
verðmætasta eining þjóðfélagsins,
en ekki sérhver stétt eða aðrar fé-
lagseiningar, eins og sumar aðrar
þjóðmálastefnur vilja láta í veðri
vaka.“
Hugmyndafræði stjórnlyndis
sækir súrefni sitt í átök. Lands-
byggð gegn höfuðborg. Landbún-
aður á móti neytendum. Stétt gegn
stétt. Tækifæri stjórnlyndra liggja í
því að reka fleyga milli kynslóða, á
milli launamanna og atvinnurekenda
og ekki síst á milli karla og kvenna.
Þá er alltaf hægt að réttlæta inngrip
í mannlega hegðun – færa rök fyrir
nauðsyn þess að barnfóstra nomen-
klatúrunnar sé vakin og sofin, tilbú-
in til að leiðrétta „rangar“ ákvarð-
anir. Þannig er tryggt að
niðurstaðan sé í samræmi við póli-
tíska rétthugsun.
Eftir Óla Björn
Kárason » Það er sagt merki
um heilbrigt og opið
starf stjórnmálaflokks
að leyfa flokksmönnum
að velja á framboðslista,
en allt undir vökulu
auga elítunnar.
Óli Björn
Kárason
Höfundur er varaþingmaður Sjálf-
stæðisflokksins.
Vökult auga stjórnlyndrar elítu