Morgunblaðið - 14.09.2016, Page 21

UMRÆÐAN 21
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 14. SEPTEMBER 2016
Funahöfði 1 | 110 Reykjavík | Sími 567 4840 | www.bilo.is | bilo@bilo.is
RENAULT MASTER L2H2
Erummeð nokkrameistara, allir árg. 2013, eknir 44-54þkm. diesel, 6 gíra. Fjarstýrðar samlæsingar, bakk-
skynjarar, armpúði, hliðarklæðning ofl. L=555cm, B=207cm, H250. Verð frá 2.999.000+ vskMeistarataktar
Þú finnur bílinn á bilo.is Auglýstir bílar eru á staðnum Skráðu bílinn á bilo.is
Viðhaldsfríar
hurðir
Hentar mjög vel
íslenskri veðráttu
Viðhaldsfríir sólskálar og svalalokanir
Við höfum framleitt viðhaldsfría
glugga og hurðir í 30 ár
Nánari upplýsingar á www.solskalar.is
Yfir 40 litir í boði!
Smiðsbúð 10 • 210 Garðabær • Sími: 554 4300 • Fax: 564 1187
Atvinnublað alla laugardaga
mbl.is
ER ATVINNUAUGLÝSINGIN
ÞÍN Á BESTA STAÐ?
Í umræðunni í dag
er óánægjan með af-
komu okkar áberandi
og því sú skoðun al-
menn að við höfum
það bágt. Því þurfi að
breyta um áherzlur og
stilla kúrsinn þéttar að
vindinum og uppskera
þá blóm í haga og
aukna velferð, sérlega
þeim til haga sem af
einhverjum ástæðum standa höllum
fæti í okkar landi. Þar sem óánægjan
kraumar linnulaust í samfélagi okkar í
dag er ekki úr vegi að skoða efnahags-
lega vegferð okkar frá árinu 1980 til
2015, eða síðastliðinn 35 ár.
Þá kemur í ljós að verg landsfram-
leiðsla mæld á föstu verðlagi hefur au-
kizt um 160% eða 2,76% á ári.
Yfir sama tímabil hefur fjöldi þeirra
sem byggja þetta land farið úr 226.948
í byrjun árs 1980 í 332. 529 í lok árs
2015. Fólksfjölgunin er því 46,5% eða
1,07% á ári.
Verg landsframleiðsla á föstu verð-
lagi á mann var 2.164.550
árið 1980 og 3.896.603 ár-
ið 2015, heildarvöxtur
80% og árleg aukning á
hvert mannsbarn 1,68%.
Séu hreinar ráðstöf-
unartekjur á mann skoð-
aðar kemur í ljós að þær
voru 1.816.751 árið 1980
en 3.193.621 árið 2015.
Heildarvöxtur því 75,78%
og árlegur vöxtur 1,65%.
Hver einstaklingur hafði
því að meðaltali 1.376.870
krónum meira úr að moða
á föstu verðlagi árið 2015 samanborið
við árið 1980 og í þessu sambandi er
vert að hafa í huga að á sama tíma
fjölgaði Íslendingum um 105.581 ein-
stakling. Tiltækar tekjudreifing-
arupplýsingar, þ.e. Gini-stuðull,
tekjutíundir og lágtekjuhlutfall, gefa
til kynna að tekjudreifingin hafi hald-
ist að mestu óbreytt frá upphafi slíkr-
ar mælingar árið 2004, og af því má
álykta að þeir lægra launuðu hafi um
75,78% hærri ráðstöfunartekjur á
mann í lok tímabilsins heldur en í upp-
hafi. Hafa má jafnframt í huga að þeir
sem voru í lægsta tekjubilinu í upphafi
eru það ekki endilega í lok tímabilsins,
þ.e. fólk hreyfist milli tekjuþrepa upp
og niður eftir atvikum. Þeir sem í eina
tíð voru í lægsta þrepi gætu verið í
hæsta þrepi síðar og svo öfugt.
Mismunurinn á vexti vergrar lands-
framleiðslu og ráðstöfunartekna á
mann skýrist af því að lántaka við út-
lönd nettó hefur aukist hraðar en
vöxtur vergrar landsframleiðslu.
Hreinar ráðstöfunartekjur eru af-
gangsstærð, þegar afskriftir og nettó
áhrif vaxta og launa til og frá útlönd-
um hafa verið dregin frá vergri lands-
framleiðslu, og er sú upphæð sem
rennur beint eða óbeint til fjölskyldna
í landinu.
Dæmi svo hver fyrir sig hversu
aumt við höfum það.
Dulítið um efnahag Íslendinga
Eftir Þorbjörn
Guðjónsson
Þorbjörn Guðjónsson
» Örlítið um hver efna-
hagsleg vegferð
okkar hefur verið síð-
ustu 35 árin. Hefur okk-
ar miðað aftur á bak eða
áfram?
Höfundur er cand. oecon.
Nú deila menn
um búvörusamninga
sem kveða á um
stuðning við land-
búnað næstu 10 ár-
in. Þar er uppleggið
að 132 þúsund millj-
ónir verði settar í ís-
lenskan landbúnað
næstu 10 árin. Ég er
ekki sérfræðingur
um landbúnað en
þarna er um háa fjárhæð og langan
tíma að ræða. Einhverjar gildar
ástæður hljóta að liggja baki slíkum
upphæðum og tímalengd. Matvæla-
öryggi, innlend framleiðsla og um-
hverfisvænleiki eru líklega veiga-
mestu rökin auk byggðasjónamiða.
Sjálfur bý ég nánast ofan í nokkrum
af stærstu mjólkurframleiðendum
landsins og get persónulega vottað
um að þar fer fram hágæðafram-
leiðsla á hágæðavöru. Hvernig væri
að gera svipaðan samning um stuðn-
ing við innleiðingu innlendrar orku í
samgöngum og sjávarútvegi? Ég sé
ekki betur en að sömu rök gildi þar
og fyrir landbúnaðarframleiðslu.
Matvælaöryggi
Ef við skoðum matvælaöryggi þá
erum við líklega að miða við að geta
framleitt og dreift matvælum um
landið, þ.e.a.s. ef innflutningur lokast
vegna einhverra hörmunga á heims-
vísu. Þá hlýtur að vera jafnmikilvægt
að huga að innlendri eldsneytisfram-
leiðslu eins og innlendri mat-
vælaframleiðslu. Er ekki líklegt að
hikst verði á aðgengi að er-
lendri olíu ef erlendir mat-
vælaflutningar takmark-
ast vegna ókyrrðar á
heimsvísu? Hvernig eigum
við að framleiða og dreifa
innlendum matvælum ef
engin er olían? Stuðningur
við orkuskipti í sam-
göngum og sjávarútvegi
snýst því líka um matvæla-
öryggi.
Innlend framleiðsla og
umhverfisávinningur
Rökin um mikilvægi innlendrar
framleiðslu hafa líka augljósan sam-
nefnara. Það hlýtur að gilda það
sama um ódýra erlenda olíu og ódýra
erlenda mjólk. Til dæmis gjaldeyr-
iseyðsla og atvinnusköpun og því ætti
viljinn að vera sambærilegur um að
styðja við innlenda eldsneytisfram-
leiðslu. Umhverfisvænleikinn er
óumdeildur, það hlýtur að vera kol-
efnisfrekara að flytja inn langar leið-
ir ódýra erlenda mjólk sem að hluta
til er framleidd með kolefnisþungri
orku. Sama hlýtur að gilda um ódýra
erlenda olíu. Það hlýtur að skapa
fleiri störf og vera gjaldeyrisvænna
að nýta innlenda orkugjafa en flytja
þá inn. Ef menn hafa tekið þetta
samtal um landbúnað í gegnum tíð-
ina og alltaf komist að því að skyn-
samlegt sé að setja mikið af pen-
ingum í langan tíma í landbúnað af
hverju gengur svona illa að setja
meiri peninga til lengri tíma í orku-
skipti. Markmiðin skarast klárlega
og ef eitthvað er þá er líklegt að
stuðningur við orkuskiptin verði með
tímanum ónauðsynlegur ólíkt land-
búnaði. Hér er alls ekki verið að
leggja til minni stuðning við land-
búnað heldur einungis ósk um að
orkuskipti í samgöngum njóti sama
velvilja enda ávinningurinn náskyld-
ur og svipaður. Það vantar nefnilega
fjárfestingastyrki og langtímasýn
fyrir ívilnanir í orkuskiptum. Alveg
eins og bóndi þarf langtíma sýn til að
aðlaga og byggja upp sinn rekstur án
óviðunandi óvissu, þá þurfa hags-
munaðilar í orkuskiptum skýrari
mynd til framtíðar. Það væri jafn-
slæmt fyrir bónda að vita ekki hvort
beingreiðslur falli niður um næstu
áramót eins og fyrir t.d. innflutnings-
aðila rafbíla að vita ekki hversu lengi
ívilnanir vara.
Orkuskipti í samgöngum eru hafin
og stjórnvöld hafa innleitt mik-
ilvægar ívilnanir sem festa þarf í
sessi til lengri tíma eins og búvöru-
samninga. Það er ekki tækniþróun
sem tefur innleiðinguna heldur
skortur á langtímasýn. Að mínu mati
yrði það engu síðri álitshnekkir fyrir
okkur að vera ekki áfram í forystu
þjóða um orkuskipti eins og að land-
búnaður legðist af í þessu landi.
Búvöruorkuskiptasamningur
Eftir Sigurð
Friðleifsson
Sigurður Friðleifsson
»Hvernig væri að
gera svipaðan samn-
ing um stuðning við inn-
leiðingu innlendrar orku
í samgöngum og sjávar-
útvegi?
Höfundur er framkvæmdastjóri
Orkuseturs.