SÍBS blaðið - 01.10.2008, Síða 36

6
Þrátt fyrir lækkun dánartíðni vegna hjarta og
æðasjúkdóma með forvörnum, breyttum lífsstíl
landsmanna og framförum í læknismeðferð, eru
þeir enn langalgengasta dánarorsökin á Íslandi.
Allt að 700 manns deyja ár hvert af völdum
hjarta- og æðasjúkdóma eða tæp 40% þeirra
sem látast ár hvert. Þetta eru til dæmis 35 falt
fleiri en deyja af völdum umferðarslysa árlega.
Árið 2005 voru þetta um það bil 360 karlar og
330 konur. Það þýðir að daglega látast nærri 2
íslendingar, 1 karl og 1 kona,
úr hjarta og æðasjúkdómum.
Þegar Landssamtök hjarta-
sjúklinga, sem nú heita
Hjartaheill, voru stofnuð var
tíðni kransæðasjúkdóms á
Íslandi í hámarki. Þá mátti
reikna með því að 20- 30 %
þeirra sem fengju kransæðastíflu myndu ekki
lifa það af. Síðustu ár hefur dánartíðnin við
kransæðastíflu lækkað og er í dag einungis um
5%. Þetta þýðir að 95% sjúklinga með hjarta-
áfall sem komast á sjúkrahús útskrifast þaðan.
Samt eru kransæðasjúkdómar enn langalgeng-
asta dánarorsökin þegar horft er til einstakra
sjúkdóma en þeir valda um 20% allra dauðs-
falla meðal Íslendinga bæði meðal karla og
kvenna, enn í dag. Um 200 íslenskir karlar og
H j a r t a h e i l l h e f u r s t a r f a ð í 2 5 á r
Ekki má sofna
á verðinum
150 konur dóu úr kransæðasjúkdómi árið 2005.
Þessi alvarlega staðreynd blasir við þó að und-
anfarna áratugi hafi unnist sigrar við að fyr-
irbyggja og meðhöndla kransæðasjúkdóma og
aðra hjartasjúkdóma. Sem dæmi um framfarir
má nefna að með öflugu forvarnarstarfi hefur
tekist að draga úr áhrifum helstu áhættuþátta
kransæðasjúkdómsins. Helmingi færri reykja
en þegar mest var, betri stjórn hefur náðst á
háum blóðþrýstingi og
blóðfitu landsmanna eins
og staðfest hefur verið í
rannsóknum Hjartaverndar.
Lyfjameðferð hefur batn-
að og það hefur meðferð
á hjartadeildum og end-
urhæfingu einnig gert.
Við bráðri kransæðastíflu
er nú beitt hjartaþræðingu í skyndi og reynt
að opna lokaða kransæð sem oft kemur í veg
fyrir skemmdir á hjartavöðvanum og alvarlegar
afleiðingar slíkra skemmda eins og hjartslátt-
artruflanir og hjartabilun.
Á síðustu áratugum hafa komið fram margar
áhrifaríkar aðferðir til að greina og meðhöndla
hjartasjúkdóma. Þegar hafa verið nefndar
hjartaþræðingar og síðan kransæðavíkkanir,
sem stundum voru nefndar blásningar. Krans-
æðaskurðaðgerðir, þar sem blóði er veitt fram
hjá þrengslum í kransæðum, hafa orðið ein
algengasta skurðaðgerð á vestrænum sjúkra-
húsum. Einnig hafa orðið miklar framfarir í
aðgerðum á þrengdum eða lekum hjartalokum.
Miklar framfarir hafa orðið í raflækningum.
Þannig er nú unnt að lækna ýmsar takttruflanir
með brennslu á aukaleiðnibrautum í hjartanu.
Með gangráðsísetningum er unnt að koma í veg
fyrir alvarlegan hægagang í hjartanu, sem ann-
ars gæti valdið yfirliðum. Gegn lífshættulegum
takttruflunum er brugðist með ígræddum raf-
stuðstækjum (bjargráðum) sem geta gefið raf-
stuð inni í hjartanu, þegar þær greinast.
Áhrifarík lyf af ýmsu tagi hafa komið til sög-
unnar t.d. gegn hjartabilun, háþrýstingi, blóð-
fitu og til þess að leysa upp blóðsega.
Þó það sé sjaldgæfara en hjá fullorðnum geta
hjartasjúkdómar einnig lagst þungt á ungt fólk
og börn. Möguleikar til greiningar á meðfædd-Frá formannafundi í Vestmannaeyjum sl. haust.