SÍBS blaðið - 01.10.2008, Page 45

5
E l í s a b e t A r n a r d ó t t i r :
Að finna fjölina sína
Atvinnuleg endurhæfing á Reykjalundi
Nafn:.Jóna Jónsdóttir
Staða:.Ógift heimasæta
Kom:.11/5 1948.. Fór:.24/1 1950
19.ára.ógift.heimasæta,.bóndadóttir.úr.Kjós ..
Engir.sjúkdómar.í.ættinni,.hraust.í.æsku ..Í.júlí.
1945,.veiktist.hún.með.hósta.og.uppgang.
og.hitavellu ..Var.skoðuð.og.kom.þá.í.ljós.
bólga.í.hægra.lunga ..
Innlögð.á.Vifilsstaðahæli.í.ágúst.1945,.lá.
fyrstu.níu.mánuðina.og.var.þá.mjög.mikið.
veik.á.köflum .. . .Var.vikum.saman.með.38-
39.stiga.hita,.fékk.bólgu.í.hægra.lunga.í.
legunni . . .Höggning.fyrir.norðan . . .Í.september.
´47.útskrifaðist.hún.frá.Vífilsstöðum.og.hefir.
verið.heima.siðan.en.ekkert.unnið ..Smit.hvarf.
úr.hráka.alllöngu.áður.en.hún.fór.af.hælinu .
Júní ´48:.Hefir.unnið.3.st ..daglega.í.
saumaverkstæði.frá.komu ..Mjög.lítill.hósti.og.
uppgangur ..Stundum.dálítið.óstyrk.á.taugum.
er.hún.er.við.sauma .
Desember ´48:.Vinnur.4.st ..daglega.
í.saumaverkstæði ..Hefir.engan.hósta.
en.lítilsháttar.uppgang ..Engir.verkir.eða.
óþægindi.frá.brjósti ..Er.ekki.mæðin.eða.
þungt ..Þreytist.ekki.við.vinnu.og.þrífst.vel .
Apríl ´49:.Vinnur.6.stundir.daglega.á.
saumastofu ..Máttur.og.melting.í.góðu.lagi ..
Janúar ´50:.Vinnur.fulla.vinnu.við.sauma ..
Útskrifast.samkvæmt.eigin.ósk.til.vinnu.í.
Reykjavík .
Fyrir samtakamátt SÍBS hófst rekstur vinnu-
heimilis berklasjúklinga að Reykjalundi þann
1. febrúar 1945. Á vinnuheimilinu var leitast
við að nýta til fullnustu starfsorku sjúklinga án
þess að ofbjóða þeim sem oft hafði gerst ef þeir
fóru að vinna á almennum vinnumarkaði strax
eftir sjúkrahúsvist. Slíkt vinnuheimili gat orðið
tengiliður milli sjúkrahúsanna og hins daglega
lífs. Á vinnuheimili gátu berklasjúklingar end-
urheimt krafta sína og lært nýja iðn ásamt því
að fá þá hjúkrun og umönnun sem nauðsynleg
var til að ná heilsu.
Hér gefur að líta glefsur úr sjúkraskrá Jónu
Jónsdóttur (tilbúinn, en „dæmigerður“ sjúkling-
ur) sem kom á Reykjalund að vorlagi árið 1948.
Segja má að hlutverk Reykjalundar hafi frá
upphafi falist í því að hjálpa fólki sem slegist
hafði út úr samfélaginu, leið inn í það aftur.
Þannig voru berklarnir í raun ekki aðalvanda-
mál hinnar kornungu Jónu Jónsdóttur, heldur
það að hún varð í kjölfar þeirra útundan í
hringiðu samfélagsins.
Enn þann dag í dag er þetta helsta hlutverk
Reykjalundar, þ.e. að hjálpa fólki að fóta sig
þrátt fyrir veikindi eða slys. Berklar nútímans
eru þeir sjúkdómar sem slá flestar ungar mann-
eskjur úr leik. Berklar nútímans eru stoðkerfis-
og geðraskanir, í semhengi við þær aðstæður
sem við lýði eru. Menntunarstig öryrkja er
lægra og atvinnumöguleikar minni. Rannsókn-
ir hafa sýnt sterka fylgni hjá báðum kynjum
á nýgengi örorku og umfangi atvinnuleysis.
Ungir öryrkjar hafa verið hlutfallslega fleiri á
Íslandi en annars staðar á Norðurlöndunum,
þótt heildarhlutfall öryrkja sé svipað eða lægra
á Íslandi.
Eitt af níu meðferðarsviðum Reykjalundar nefn-
ist „atvinnuleg endurhæfing“. Þessi endurhæf-
ing hefur þróast í takt við þjóðfélagsbreytingar
og er byggð á traustum grunni. Höfuðmark-
mið atvinnulegrar endurhæfingar er að hjálpa
fólki að finna hlutverk sitt í samfélaginu, hvort
sem það er gert með því að aðstoða það út á
vinnumarkaðinn eftir veikindi eða slys eða með
því að beina fólki beint í nám svo það hafi for-
sendur til að fá vinnu við hæfi.
Í atvinnulegri endurhæfingu á Reykjalundi
starfar teymi fagfólks. Í því eru læknir, iðju-
þjálfar, félagsráðgjafi, sjúkraþjálfarar, sálfræð-
ingur og hjúkrunarfræðingur. Meðferðin er
einstaklingsmiðuð og er veitt á dagdeild með
möguleika á dvöl á sjúklingahóteli. Menntun og
starfsreynsla skjólstæðingsins er kortlögð. Fólk
fær fræðslu og kennslu, úthalds- og styrkþjálf-
un, auk stuðningsmeðferðar. Lögð er áhersla
á að bæta líkamsvitund og vinnustellingar.
Gerður er samningur um markmið og leiðir til
að ná settu marki. Geta til náms er könnuð, því
stóru tækifærin fyrir þennan hóp felast í við-
bótarmenntun.
Verkefni dagsins í dag eru breytt frá því sem
þau voru fyrir sextíu árum. Þau eru í takt við
nýja tíma og felast t.d. oft í ýmiskonar tölvu-
vinnu. Gamla saumastofan hennar Jónu Jóns-
dóttur er horfin, en Reykjalundur vinnur enn
að því að skapa fólki tækifæri til að finna fjöl-
ina sína í leik og starfi.
Elísabet er talmeinafræðingur á Reykjalundi