SÍBS blaðið - feb. 2016, Side 4

4
SÍBS-blaðiðGrein
Brynhildur Guðmundsdóttir
iðjuþjálfi Reykjalundi
Jafnvægi
í daglegu lífi
Að upplifa jafnvægi í daglegu lífi stuðlar að bættri heilsu og
vellíðan. Þegar það er gott jafnvægi á milli eigin umsjár, þeirra
starfa sem við sinnum, áhugamála og hvíldar líður okkur vel.
Það er misjafnt á milli manna hvar við finnum þetta góða jafn-
vægi, það sem er skyldustarf fyrir einn getur verið gleðigjafi
fyrir annan og öfugt. Gott jafnvægi er þegar við getum haldið
utan um það sem er ætlast til að við gerum, okkur langar til að
gera og það sem við þurfum að gera. Því er mikilvægt að skoða
hlutverk sín reglulega án þess að bera þau saman við hlutverk
annarra og vera tilbúin að breyta til að öðlast betra jafnvægi.
Hlutverk
Við þurfum reglulega að huga að hlutverkum okkar þar sem
þau eru breytingum háð. Hlutverkin breytast yfir ævina, um
miðjan aldur erum við með flest hlutverk en þeim fækkar þeg-
ar við eldumst og er þá mikilvægt að eiga hlutverk sem hafa
þýðingu og gildi. Þetta er eðlileg þróun og yfirleitt gerist hún
jafnt og þétt svo við náum að aðlagast breytingunum. Hins
vegar getum við misst hlutverk vegna sjúkdóms, slyss eða
annars áfalls. Þegar slíkt gerist er enginn aðlögunartími og
getur því verið erfitt að takast á við þær breytingar.
Mikilvægt er þá að endurskoða hlutverk sín og stundum
þarf að finna ný sem hafa tilgang og þýðingu. Við þurfum að
spyrja okkur reglulega hvaða hlutverk eru mikilvægust og
hvort við séum að forgangsraða þeim í samræmi við það. Við
þurfum líka að minna okkur á að hlutverkið að sinna „sjálfum
sér“ þarf að vera í fyrsta sæti. Stundum rekum við okkur líka
á að gömlu venjurnar virka ekki lengur og þá þarf að endur-
skoða þær og reyna koma sér upp nýju vanamynstri. Þegar við
skoðum hlutverk okkar og jafnvægið á milli þeirra er gott að
hafa þessar spurningar til hliðsjónar:
• Hvað fer mikill tími í eigin umsjá/störf/áhugamál og hvíld?
• Hvernig er hlutverkum forgangsraðað, hvað er mikil-
vægast?
• Er tími til að sinna skemmtun og ánægju?
• Hvernig er viðhorfið og hugarfarið?
• Hverju þarf að breyta, hvaða leiðir er hægt að fara?
Streita hefur áhrif
Í nútíma þjóðfélagi hefur streita áhrif á jafnvægið hjá mörg-
um. Spennan er okkur nauðsynleg og góð til að takast á við
margt í lífinu en hún má ekki verða viðvarandi því hún getur
haft skaðleg áhrif á bæði líkama og sál. Streita getur myndast
þegar kröfurnar sem við eða aðrir gerum til okkar eru meiri
heldur en þeir styrkleikar sem við búum yfir. Þá er gott að
spyrja sig hvaðan koma kröfurnar? Erum við að setja of miklar
kröfur á okkur sjálf eða er það umhverfið? Er hægt að auka
styrkinn eða þarf að minnka kröfurnar?
Streita hefur mismunandi áhrif á okkur þar sem persónu-
leikinn, sjálfsmatið og þekking okkar á streituvöldum skiptir
máli. Einkenni streitu geta ýmist verið líkamleg, andleg eða
hegðunin breytist. Stundum tekur fólkið í kringum okkur
fyrst eftir þeim þar sem við höfum ekki gefið okkur tíma til
að gefa einkennunum gaum eða bíðum eftir að ástandið líði
hjá. Þess vegna er mikilvægt að staldra stundum við og taka
eftir hvernig okkur líður og kanna þær væntingar sem við
höfum. Eins þurfum við að vera meðvituð um hverjir streitu-
valdarnir eru svo við getum tekist á við þá og undirbúið okkur
fyrir aðstæðurnar sem geta skapast. Þá er gagnlegt að skoða
hugarfarið og áhrif hugsana okkar. Um leið og við förum inn í
aðstæður með neikvætt hugarfar og jafnvel búin að áætla að
þær verði streituvaldandi getur verið erfiðara að takast á við
þær. Jákvætt hugarfar og trú á sjálfan sig auðveldar okkur
að takast á við dagleg verkefni og betri líðan fylgir í kjölfarið.
Ef streita er til staðar er byrjað á því að skoða hvort hægt
Gott jafnvægi er þegar við
getum haldið utan um það
sem er ætlast til að við gerum,
okkur langar til að gera og
það sem við þurfum að gera