Útsýn - 15.10.1945, Blaðsíða 10

Útsýn - 15.10.1945, Blaðsíða 10
VETTVANGUR VIKUNNAR Á öðrura stað er þess getið, að þetta blað ætli ekki með öllu að leiða ís- lenzk stjórnmál hjá sér. Menn munu því spyrja: Hvaða flokki fylgir þá blaðið að máli? Því er fljótsvarað. Blaðið mun ekki fylgja neinum stjórnmálaflokkanna að, málum og er ekki háð neinum þeirra. Það ætlar sér að vera utanflokka- blað, frjálst blaS. En það þýðir ekki, að það muni leiða stjórnmálin hjá sér með öllu. Við, sem stöndum að blaðinu, mun- um láta skoðanir okkar i ljósi um helztu mál þjóðarinnar, sem eru á dagskrá á hverjum tíma, og við vænt- um þess, að ýmsir aðrir muni taka til máls í því um ýmis helztu vanda- mál þjóðarinnar, sem eru efst á baugi og snerta stjórnmálin bœði beint og óbeint. Við ætlum ekki að svo stöddu að semja neina stefnuskrá, en ætlumst til, að stefna blaðsins komi fram smám, saman, þegar einstök mál verða tek- in til umræðu, bæði hér og annars staðar í blaðinu. En aðalhlutverk þessa blaðs ætti að vera að veita lesendum upplýsing- ar um ýmislegt, sem er að gerast i heiminum, bæði hér og erlendis. — Við væntum þess að geta skýrt frá ýmsu, sem ella kæmi ekki fyrir al- menningssjónir. óháð hlað getur sagt frá ýmsu, sem flokksblöðin þegja um af mismunandi ástæðum. Við er- um þeirrar skoðunar, að hér á landi, eins og í öllum öðrum löndum, sé rík þörf fyrir óháð blöð. Og það er enginn vafi á því, að í landinu er fiöldi fólks, sem álítur, að þörf sé á slíku málgagni, þ. e. blaði, sem ekki sé undir oki flokkanna. Sem stendur eru öll stærstu blöðin og Iangflest þeirra, sem láta þjóðmálin til sín taka, hrein flokksblöð og birta aðeins það, sem þóknanlegt er ráðamönnum hinna fjögurra stiórnmálaflokka. En það er meir en lítið vafasamt, að almenning- ur sé ánægður með þetta ástand málanna. 10 Stœrsti flokkurinn. Það hefur verið hnyttilega sagt, að stærsti flokkurinn í landinu væri þeir, sem væru utan flokkanna. Þetta er í sjálfu sér mjög góð lýsing á ís- lenzkum stjórnmálum í dag. Stjórn- málaflokkarnir eru í meiri og minni upplausn og eru að smámissa tökin á fyrrverandi kjósendum sínum. Þótt menn telji sig kannske að nafninu til til einhvers flokks eru menn sár- óánægðir með hann, engu að síður en hina flokkana og hanga þar aðeins, vegna þéss að þeir hafa ekki í önn- ur betri hús að venda. Stjórnarflokkarnir hafa undanfar-' ið fyllt eyru landsmanna með sí- felldu tali um nýsköpun. Þetta tal vakti nokkra hrifningu eða eftirvænt- ingu í fyrstu, en nú eru margir farn- ir .að álíta, að sú nýsköpun, sem þjóð- inni ríði mest á, sé nýsköpun stjórn- málanna, annaðhvort innan flokkanna eða utan þeirra. Og það er enginn vafi á því, að i vændum er róttæk nýsköpun í ís- lenzkum stjórnmálum, ef til vill ekki minni en sú skoðanabylting, sem átt hefur sér stað víða annars staðar í heiminum og er nú að koma i ljós i kosningum í ýmsum löndum. Enda þótt þetta blað hafi engan flokk á bak'við sig og ætli sér ekki að verða málgagn neins ákveðins flokks, þá vill það mjög gjarnan geta stuðlað að þeirri nýsköpun í islenzk- um stjórnmálum, sem verður að koma og mun koma áður en langt um líður. Eftir að íslendingar fengu innlenda stjórn á ný mótuðust íslenzk stjórn- mál um langt skeið af sjálfstæðisbar- áttunni, baráttunni fyrir stjórnarfars- legu frelsi, til að losna úr viðjum Danastjórnar. Þetta mál skipti mönn- um í stjórnmálaflokka hér á landi allt til 1918, þegar ísland varð á ný fullvalda ríki, að vísu í lausu sam- bandi við Danmörku, en þannig að: slíta mátti tengslin eftir 25 ár. Viði þessi tímamót varð eðlileg nýsköpun i íslenzkum stjórnmálum, er menn tóku að skipa sér í stjórnmálaflokka eftir innlendum málefnum. Ýmislegt bendir til þess, að nú, þegar höggvið hefur verið á hin form- legu tengsl, sem bundu ísland við aðra þjóð, verði aftur þáttaskipti i ís- lenzkum stjórnmálum. Framundan kann að vera ný sjálfstæðisbarátta, engu síður alvarleg en hin fyrri. Ekki er ósennilegt, að hún geti að einhverju leyti rofið hina gömlu flokkaskiptingu. Hio pólitiska þrotabú. En engu minni líkur eru til, að þau vandamál, sem skapazt hafa á stríðs- árunum, geti orðið upphaf að. ný- sköpun stjórnmálanna. Hér er póli- tískt þrotabú, sem verður ekki hjá komizt, að gert verði upp. Þeir stjórnmálamenn, sem stjórnað háfa landinu á stríðsárunum, hafa ekki reynzt vandanum vaxnir. Allt hagkerfi þjóðarinnar er í upp- lausn. Hér er ægilegri dýrtíð og verð- bólga heldur en í flestum ef ekki öll- um öðrum löndum heimsins, þrátt fyrir það að við vorum svo gæfu- samir að geta staðið utan við styrj- öldina að mestu. í höfuðstað landsins eru þúsundir manna húsnæðislausar eða búa i mannspillandi íbúðum. •— Hvers konar spilling veður uppi. Verzlunarmál þjóðarinnar eru að gera hana að viðundri. Á hverjum degi bælast við ný verzlunarfyrirtæki, og fjölgun þeirra virðist engin tak- mörk sett. Flestir helztu menn þjóð- arinnar, þar á meðal álitlegur hluti stjórnmálamannanna, eru orðnir heild- salar eða á einhvern hátt riðnir viS brask og spákaupmennsku. Skattsvik og verðlagsbrot, sem nema milljónum og tugum milljóna króna, eiga sér stað fyrir augunum á stjórn- endum landsins og með þegjandi samþykki þeirra. Hvers konar óreiða, sviksemi og trassaskapur í viðskipt- um og vinnu fer dagvaxandi. Drykkju- skapur er orðinn svo mikill, að til vandræða horfir, en st.iórnarvöldin virðast hugsa um það eitt í þvísam- bandi að auka sem mest tekjur ríkis- sjóðs af þessum þjóðarlesti. Þannig blasa við ömurleg sjúkdóms- einkenni þjóðlífsins á" nærri öllum sviðum, innan um þá stundarvel- gengni, sem hið mikla heimsböl, stríðið, hefur fært þessari þ.ióð. Gagnvart þessum vandamálum stendur svo rikisstjórn, sem nýtur stuðnings þriggja þingflokka, sem við síðustu kosningar höfðu yfir % af atkvæðum kjósendanna, eða allan þorra kjósendanna i bæjunum. Á bak (Frh. á 12. bls.). ÚTSÝN

x

Útsýn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Útsýn
https://timarit.is/publication/1267

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.