Morgunblaðið - 08.07.2017, Side 22

22
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 8. JÚLÍ 2017
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Innanríkis-ráðherrarEvrópusam-
bandsins hittust í
Tallinn, höfuðborg
Eistlands, á
fimmtudag og ræddu þar við-
brögð við hinum brýna flótta-
mannavanda sem Ítalir glíma
við. Áætlað er að um 85.000
flóttamenn hafi komið til Ítalíu
á þessu ári, af um 100.000 sem
lagt hafa í hættuför yfir Mið-
jarðarhafið til landa Evrópu-
sambandsins á þessu ári.
Þó að tölurnar sem um ræðir
séu mun lægri en þær sem
sáust þegar flóttamanna-
straumurinn var í hámarki árið
2015, hefur straumurinn sett
mikið álag á þær stofnanir Ítal-
íu sem fara með þessi mál. Þá
krefst vandinn þess að haldið sé
úti mikilli öryggisgæslu á Mið-
jarðarhafinu. Hafa nú þegar
um 2.200 manns látist á þessu
ári við það eitt að reyna að
komast yfir, svo vitað sé, og í
hverri viku berast nú fregnir
þess efnis að bjarga hafi þurft
fjölda fólks úr bráðum sjávar-
háska.
Þær lausnir sem lagðar hafa
verið til í þessum efnum eru tví-
þættar. Þær snúa annars vegar
að því hvernig Evrópusam-
bandið geti aðstoðað Ítalíu við
að bera þær byrðar, sem koma
flóttamannanna hefur sett á
landið, og hins vegar hvernig
draga megi úr fjöldanum sem
leggur sig í hættu við að reyna
að komast yfir Miðjarðarhafið.
Þessi umræða um vandann á
Ítalíu er umhugs-
unarverð, ekki að-
eins vegna vandans
þar, heldur einnig
stöðunnar hér á
landi. Á Ítalíu er
kerfið komið að þolmörkum að
sögn stjórnvalda þar í landi,
jafnvel þó að fjöldinn sem þeir
hafi tekið við á þessu ári sé ein-
ungis um 0,1% af fólksfjölda
Ítalíu.
Hér á landi hefur sömuleiðis
orðið sprenging í komu fólks,
sem sækist eftir alþjóðlegri
vernd eða hæli, þó að orsök
hennar sé að verulegu leyti af
öðrum rótum runnin. Greint
var frá því hér í blaðinu í gær,
að um 80% fleiri umsóknir
hefðu borist til Útlendinga-
stofnunar á fyrri hluta þessa
árs en á sama tíma í fyrra. Fari
fram sem horfir, gæti stefnt í
að heildarfjöldinn á þessu ári
verði um 2.000 manns sam-
kvæmt upplýsingum Útlend-
ingastofnunar.
Verði sú raunin gæti það
hæglega farið svo að koma
flóttafólks hingað til lands yrði
hlutfallslega langt umfram það,
sem Ítalir telja vera við ystu
þolmörk. Augljóst er að stjórn-
málamenn geta ekki látið eins
og þessi mál séu aukaatriði fyr-
ir Íslendinga eða að þau muni
leysast af sjálfu sér án aðgerða.
Vandinn er þegar orðinn stór
en því miður er umræðan lítil
og sú sem þó fer fram byggist
iðulega meira á hleypidómum
og upphrópunum en stað-
reyndum og leit að lausnum.
Hinn mikli fjöldi
flóttamanna gengur
ekki upp til lengdar}
Þungur straumur
Í gær bárust þautíðindi að slitn-
að hefði upp úr við-
ræðum Kýpur-
Grikkja og Kýpur-
Tyrkja, en mark-
miðið með þeim var
að leita leiða til þess að eyjan
gæti sameinast á ný, rúmlega
40 árum eftir að innrás Tyrkja
skipti henni í tvennt.
Mikil bjartsýni ríkti í að-
draganda viðræðnanna í Genf
og var almennt talið að nú væri
besta tækifæri sem sést hefði í
mörg ár til þess að binda enda
á þessa langvinnu deilu. Það
fór hins vegar ekki betur en
svo, að heimildir af fundinum
hermdu, að fulltrúum beggja
fylkinga hefði orðið heitt í
hamsi, og var orðið ljóst að til-
gangslítið yrði að halda við-
ræðunum til streitu.
Það sem varð til þess að
steytti á skeri mun hafa verið
krafa tyrkneskra stjórnvalda
um að þau fengju áfram að hafa
herlið á eyjunni, í það minnsta
næstu 15 árin, en Kýpur-
Grikkir líta á hersetu Tyrkja
sem ólöglega íhlutun þeirra í
fullvalda ríki. Gátu
þeir því með engu
móti samþykkt
slíkt skilyrði fyrir
friði. Tyrkir hins
vegar fordæmdu
Kýpur-Grikki, en
þeir segja veru hersveitanna
nauðsynlega til þess að tryggja
réttindi tyrkneska minnihlut-
ans á eyjunni.
Og þar við sat. Eftir tveggja
ára þrotlausa vinnu, sem Sam-
einuðu þjóðirnar hafa stuðlað
að, virðist sem málið sé allt á
byrjunarreit. Fyrir Kýpur-
Grikki er vera tyrknesku her-
sveitanna óásættanleg, og er
líklegt að þeir myndu aldrei
samþykkja nokkurt sam-
komulag sem fæli í sér áfram-
haldandi veru Tyrkjahers.
Kýpur-Tyrkir myndu sömu-
leiðis fella í atkvæðagreiðslu
alla samninga þar sem herlið-
inu yrði vísað úr landi, í það
minnsta ef það yrði í of hröðum
skrefum. Það lítur því ekki út
fyrir að nein málamiðlun sé í
augsýn og Kýpverjar verða að
una því enn um sinn að búa í
tvískiptu landi.
Eftir langar samn-
ingaviðræður er
eyjan Kýpur jafn
klofin og fyrr}
Tækifærinu glutrað niður
Þ
að á enginn að geta gengið að því
vísu að verða fyrirgefið. Fyrirgefn-
ingin er eitthvað sem menn ávinna
sér með því að iðrast og gera yfirbót
og jafnvel þá er ekki á vísan að róa.
Það getur enginn fyrirgefið nema sá sem brotið
var gegn og ákvörðunin um að fyrirgefa er hans
og einskis annars.
Í kjölfar bankahrunsins höfum við Íslendingar
spurt okkur að því í hvernig samfélagi við viljum
búa. Við höfum leitast við að fálma okkur áfram
á því gráa svæði sem skilur að lögbrot og siðferð-
isbrot. Álitamálin hafa verið efnahagslegs eðlis;
snúist um efnahagslegt jafnræði og jöfnuð. Nú
stöndum við enn frammi fyrir sömu spurningu;
enn leitumst við við að skilgreina hvað er réttlátt
en umfjöllunarefnið er ekki peningar, heldur
mannslífið. Á vogarskálunum eru annars vegar
réttindi og velferð þess sem brotið var gegn og hins vegar
þess sem braut af sér.
Eigum við yfirhöfuð að reyna að finna jafnvægi þarna á
milli? Hvort, ef annað, á að vega þyngra?
Maður sem braut gróflega gegn börnum og olli þeim og
fjölskyldum þeirra ómældum sársauka fékk þriggja ára dóm
og uppreist æru. Fólk er skiljanlega ósátt. Reitt. Dómurinn
þótti þungur á sínum tíma en það er eitthvað allt annað en
réttlæti þegar einstaklingar, og í verstu tilvikunum börn, eru
enn að takast á við afleiðingar ofbeldis og geta á sama tíma
átt það á hættu að mæta þeim sem braut gegn þeim á förn-
um vegi; í næstu matvöruverslun eða almenningslaug.
Í samfélaginu okkar er almennt gengið út
frá því að allir eigi rétt á öðru tækifæri en á
það að vera algilt? Og hversu langt á slík end-
urgjöf að ganga? Viðbrögð nokkurra ráða-
manna við gagnrýni á hina umdeildu endur-
heimt æru felur í sér uppgjöf. Svona sé þetta
bara; menn brjóta af sér, fá málamyndadóm,
taka hann út og fá svo annan séns. Óháð iðrun,
óháð einbeittum brotavilja, óháð þeim skaða
sem þeir hafa valdið, óháð þeim sálum sem
brotið var gegn.
Lögum má breyta. Kannski viljum við sem
samfélag segja: þeir sem níðast á börnum fá
ekki annað tækifæri. Við ætlum að minnsta
kosti ekki að stokka þannig að þeir fái tromp-
in. Geymum þau fyrir þá sem brotið var gegn;
leggjum allt í að gefa þeim tækifæri til að
byrja upp á nýtt. Kannski viljum við ekki
senda öllum þau skilaboð að þeirra bíði annar séns.
Kannski viljum við segja: ef þú brýtur gegn barni, ein-
beitt og ítrekað, þá greiðir þú það dýru verði. Þriggja ára
fangelsi? Nei. Hvernig hljómar að sitja inni þar til barnið
sem þú braust gegn hefur að minnsta kosti náð fullorðins-
aldri. Þar til sérfræðingur getur vottað að viðkomandi er í
stakk búinn til að mæta þér úti á götu. Og nei, lífið verður
enginn dans á rósum. Þú framdir hryllilegan glæp og
skalt lifa með því að eilífu, líkt og þeir sem þú braust gegn
þurfa að lifa með því sem þú gerðir þeim.
Kannski viljum við þess konar samfélag.
holmfridur@mbl.is
Hólmfríður
Gísladóttir
Pistill
Eiga allir að fá annan séns?
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
FRÉTTASKÝRING
Ómar Friðriksson
omfr@mbl.is
Mjög ríkar kröfur verðagerðar til fyrirtækja ogstofnana um allt landþegar nýjar tímamóta-
breytingar á reglum um persónu-
vernd verða innleiddar hér á landi.
Þær taka gildi á Evrópska efnahags-
svæðinu 25. maí á næsta ári. Undir-
búningur er víða að hefjast eða er
þegar hafinn vegna þessara róttæku
breytinga sem nýja evrópska per-
sónuverndarlöggjöfin felur í sér,
sem greint hefur verið frá hér í
Morgunblaðinu.
Reglurnar munu m.a. veita ein-
staklingum mun meiri réttindi og
vernd en núgildandi lög. Sveitar-
félög landsins þurfa að leggja í um-
fangsmikla undirbúningsvinnu
vegna áhrifa breytinganna á alla
söfnun og vinnslu persónuupplýs-
inga sem á sér stað hjá sviðum og
stofnunum á vegum þeirra. Þá þurfa
a.m.k. öll stærri sveitarfélög að ráða
sérstakan persónuverndarfulltrúa.
Halldór Halldórsson, formaður
Sambands íslenskra sveitarfélaga,
segist þó ekki hafa neina trú á að
minnstu sveitarfélögin þurfi hvert
fyrir sig að vera með persónuvernd-
arfulltrúa í starfi.
Á stjórnarfundi Sambands ís-
lenskra sveitarfélaga í síðustu viku
var lagt fram ítarlegt minnisblað
með leiðbeiningum og upplýsingum
um væntanleg áhrif reglnanna á
rekstur sveitarfélaga og stofnana
þeirra til að aðstoða þau við undir-
búning nýrra laga. Hjá Reykjavíkur-
borg er undirbúningurinn þegar haf-
inn skv. upplýsingum Sonju Wiium,
lögfræðings á skrifstofu borgar-
stjóra. „Þetta er stórt verkefni og
við höfum stofnað starfshóp um ör-
yggi persónuupplýsinga í stjórn-
sýslu Reykjavíkurborgar, sem kem-
ur til með að hafa yfirumsjón með
þessum breytingum,“ segir Sonja.
Í hópnum sitja fulltrúar frá
flestum sviðum borgarinnar og má
búast við að ráðast þurfi í mikla
vinnu við að kortleggja öll gögn sem
borgin safnar.
„Í kjölfarið á því þurfum við að
setja okkur verklagsreglur,“ segir
hún. Einnig er núna til skoðunar
hvaða breytingar þurfi að gera á
upplýsingakerfum en mögulega
nægir að gera þær við endurnýjun
tölvukerfa. „Við erum á byrjunar-
stigi en þetta fer allt á fulla ferð í
haust hjá okkur. Eitt af fyrstu skref-
unum er að láta alla vita innan borg-
arkerfisins hvað er í vændum og
biðja fólk um að undirbúa sig og lesa
sér til,“ segir hún. ,,Þetta leggst
þungt á velferðarsvið og skóla- og
frístundasvið þar sem um er að ræða
mikið magn af viðkvæmum persónu-
upplýsingum.“
Samband ísl. sveitarfélaga hvet-
ur sveitarfélög landsins til að hefja
sem fyrst skoðun á því hvaða per-
sónuupplýsingum er verið að safna
og fara að huga að skipun persónu-
verndarfulltrúa. Þau takast á hend-
ur nýjar og mun strangari skuld-
bindingar, þau þurfa að setja sér
persónuverndarstefnu og verklags-
reglur um hvernig fara skuli með
persónuverndarupplýsingar.
Meðal róttækra breytinga sem
óljóst er hvaða áhrif munu hafa er að
einstaklingum er veittur mun meiri
réttur til aðgangs að eigin persónu-
upplýsingum en þeir hafa í dag, sem
skylt verður að veita og fram kemur
í kynningarefni Persónuverndar að
einstaklingar fá rétt til að fara fram
á að upplýsingar sem þeir láta af
hendi, á grundvelli samþykkis eða
samnings, til fyrirtækja eða annarra
sem veita þjónustu á netinu, verði
fluttar til annarra aðila á borð við
samfélagsmiðla, netþjónustur eða
streymiþjónustur.
Búa sig undir aukin
réttindi einstaklinga
Morgunblaðið/Golli
Ráðhúsið Viðamikill undirbúningur fyrir tímamótabreytingar á lögum
um persónuvernd er þegar hafinn hjá Reykjavíkurborg.
Í væntanlegum lögum fær Per-
sónuvernd rúmar sektarheim-
ildir í formi stjórnsýslusekta
vegna brota á nýju löggjöfinni.
Sektirnar eiga að vera í réttu
hlutfalli við brot og hafa varn-
aðaráhrif. Á minnisblaði sveit-
arfélaganna segir að því sé ,,af-
ar mikilvægt að sveitarfélög
vinni heimavinnu sína á grund-
velli nýrra laga og kanni hvernig
vinnslu þeirra er háttað [...],“
segir þar. Passa þarf m.a. upp á
að eingöngu sé unnið með
nauðsynlegar upplýsingar og
skýrt samþykki liggi fyrir þar
sem það á við.
Stjórnvaldssektirnar geta
numið allt að 4% af árlegri
veltu eða allt að 20 milljónum
evra (tæplega 2,4 milljörðum
ísl. króna). Bent er á að Per-
sónuvernd þarf ekki að sýna
fram á ásetning eða sanna tjón,
heldur einungis að líta til þeirra
viðmiða sem nýju lögin kveða á
um.
Sektir allt að
2,4 milljarðar
STRÖNG VIÐURLÖG