Morgunblaðið - 15.12.2017, Side 28

28 MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 15. DESEMBER 2017
✝ Birna Ólafs-dóttir fæddist á
Ferjubakka í Öx-
arfirði í Norður-
Þingeyjarsýslu 12.
maí 1917. Hún lést á
dvalarheimilinu
Droplaugarstöðum
6. desember 2017, á
hundraðasta og
fyrsta aldursári.
Foreldrar henn-
ar voru hjónin Ólaf-
ur Mikael Gamalíelsson, bóndi á
Ferjubakka, f. á Kúðá í Þist-
ilfirði 30. apríl 1890, d. í Reykja-
vík 14. júní 1976, og Aðalheiður
Björnsdóttir, húsmóðir á Ferju-
bakka, f. á Syðribrekkum á
Langanesi 11. nóvember 1897, d.
í Reykjavík 3. júlí 1977.
Birna giftist 11. febrúar 1950
Snæ Jóhannessyni, bóksala og
bókbindara frá Haga í Aðaldal í
Suður-Þingeyjarsýslu, f. 10. nóv-
ember 1925, d. 13. september
2006. Dóttir þeirra er Mjöll forn-
leifafræðingur, fædd 12. febrúar
1950. Systkini Birnu voru: a)
Guðrún Jóhanna, starfsmaður á
elli- og hjúkrunarheimilinu
Grund, f. 27. maí 1920, d. 13. maí
2008. Guðrúnar er Steinþórunn
Karólína Steinþórsdóttir,
sjúkraliði- og lyfjatæknir, f. 27.5
1953, börn hennar Ólafur Fáfnir
Sigurgeirsson, f. 2. apríl 1972,
og Guðrún Heiða Sigur-
geirsdóttir, f. 25. sept. 1973. b)
Arnbjörn, læknir, f. á Ferju-
bakka 13. júlí 1926, d. 17. janúar
2001, kvæntur
Fjólu Einarsdóttur,
f. 25. júlí 1926, d.
25.6 2015, börn
þeirra eru Einar
Ólafur, f. 1950,
Arnbjörn Hjörleif-
ur, f. 1952, og Að-
alheiður Erna, f.
1961, d. 2010.
Birna starfaði á
Ferjubakka og
heimaslóðum, m.a.
á prestssetrinu á Skinnastað,
fram undir 25 ára aldur, vann
svo um tíma hjá Sigurði Guð-
mundssyni, skólameistara
Menntaskólans á Akureyri, flutti
til Reykjavíkur í lok seinni
heimsstyrjaldar og vann á
sjúkrahúsum borgarinnar, Far-
sótt og Landakoti, matstofunni
West End á Vesturgötu, prjóna-
stofu, tveimur matstofum, Sam-
einuðu verksmiðjuafgreiðslunni,
Nærfata- og prjónlesverksmiðj-
unni, og árið 1965 hóf hún störf
hjá prentsmiðjunni Eddu, þar
sem hún starfaði til 69 ára ald-
urs. Eftir það vann hún nokkuð
við hreingerningar langt fram á
níræðisaldur. Þau Snær hófu bú-
skap á Silfurteigi, bjuggu síðan í
Tungu við Laugaveg, þá Selja-
vegi og loks á Reynimel 41 þar
sem þau bjuggu lengst af. Síð-
ustu æviárin dvaldi Birna á
Droplaugarstöðum.
Útför Birnu fer fram frá Nes-
kirkju í dag, 15. desember 2017,
klukkan 13.
Heimili Snæja föðurbróður
míns og Birnu konu hans í nota-
legri kjallaraíbúð á Reynimel var
tíður áfangastaður í sunnudags-
bíltúrum æsku minnar. Bjallan
hafði sérstakan hljóm, svolítið
urgandi eins og þegar gefið er
rangt svar í spurningakeppni. Ef
Birna kom út ganginn og gægðist
í gegnum útidyraglerið á hverja
bar að garði á meðan hún aflæsti
hurðinni sá maður breiðast yfir
andlitið milt og einlægt bros þeg-
ar hún þekkti gestina. Kossar á
kinnar og barninu strokið mjúkt
um vanga. Sumpart held ég að
hún hafi litið á pabba sem hálf-
gerðan fósturson sinn eftir lang-
dvalir hans hjá þeim hjónum um
tvítugt.
Birna var ein sú hlýjasta mann-
eskja í viðkynningu sem ég man
eftir, það stafaði af henni gæska
og góðvild, fágæt birta. Þegar hún
horfði á Snæja sinn skein úr bros-
hýru andlitinu kærleikur og stolt
af lífsförunaut sínum, sama stolt
og ástríki og þegar hún talaði um
Mjöll dóttur sína og hennar
merku störf í þágu fornleifafræði
á Íslandi. Mér er minnisstætt að
Birna sagði mér frá að þegar
óeirðirnar urðu á Austurvelli við
inngöngu Íslands í Nató í marslok
1949, og fólkið hljóp undan kylfu-
höggum lögreglu og hvítliða í
gegnum táragasstróka, hálfblind-
að, hóstandi og hágrátandi, var
hún af hendingu stödd í skóversl-
un í Austurstræti. Hún óttaðist
vitaskuld strax um Snæja sinn,
fann hann úti á götu með tóbaks-
klút fyrir vitum, kallað hann inn í
verslunina og harðbannaði að fara
út aftur. Andlát hans haustið 2006
var henni afskaplega þungbært,
hún hafði misst stóru ástina og sá
missir varpaði ævarandi skugga.
Aldrei heyrði ég Birnu hall-
mæla nokkrum manni, þvert á
móti einblíndi hún á kosti sam-
ferðarmanna sinna þó að tæpast
hafi þeir allir verðskuldað mjúka
dóma. Hjálpsemi hennar var
sömuleiðis einstök. Hún var
skarpgreind og góð íslenskukona
og átti það til að fara utanbókar
með langa kvæðabálka, jöfnum
höndum á íslensku og ensku þeg-
ar sá gállinn var á henni. Henni
voru einkum hugleikin róman-
tísku 19. aldar skáldin frá Bret-
landi, Byron, Shelley, Keats,
Swinburne og Francis Thompson,
en einnig virtist hún kunna aftur-
ábak og áfram ljóðaþýðingar
Magnúsar Ásgeirssonar og kvæði
Davíðs Stefánssonar.
Hún var átta árum eldri en
Snær og þó að hann bæri aldurinn
prýðilega virtist hún áratug yngri
hið minnsta og aldrei virtist hún
breytast hætis hót – það var eins
og hún hefði fleygt ellinni á dyr
fram undir seinustu æviárin.
Glæsileg í framkomu, hnarreist,
nett í vexti og kvik í hreyfingum,
með yfirbragð fágaðrar heims-
konu þó svo að barnsskónum hafi
hún slitið á sveitabæ í afskekktum
Öxarfirði og verið komin á tí-
ræðisaldur þegar hún ferðaðist í
fyrsta skipti út fyrir landsteinana.
Stundum varð hún á vegi mínum
eftir að ég flutti á Melana, hár og
andlit óaðfinnanlega snyrt, silki-
slæða um hálsinn, skrautnæla í
jakkanum og á sönnum dömus-
kóm tiplaði hún þráðbein í baki
eftir gangstéttunum á leið í heim-
sókn eða kannski að sækja sér
blómvönd. Hún heilsaði ávallt
með sama ljúfleika, sama fallega
brosinu, og þannig minnist ég
hennar og kveð í hinsta skipti með
söknuði og hlýju.
Sindri Freysson.
Nú eru næstum 40 ár síðan ég
kynntist Birnu og manni hennar,
Snæ. Þar sem ég var ekki á land-
inu þegar hann féll frá ætla ég hér
að minnast þeirra beggja.
Það var Snær sem ég kynntist
fyrst þegar hann vann í fornbóka-
versluninni Bókinni við Skóla-
vörðustíg. Verslunin flutti síðan á
Laugaveg og þar kynntist ég
Birnu, sem var oftast á bak við að
hella upp á kaffi fyrir gesti og við-
skiptavini sem litu inn. Ég varð
fljótt heimagangur á heimili
þeirra Birnu og Snæs á Reynimel,
ein af mörgum sem oft komu
þangað, ég kom oftast til að horfa
á fréttir og ræða um bækur og
það sem var að gerast í veröldinni.
Birna var myndarleg húsmóðir,
hjá henni var alltaf annaðhvort
heimabökuð kaka eða smákökur
af fínustu sort. Allir voru vel-
komnir og Birna sjálf síbrosandi
og hlý. Ég mun sakna þeirra mik-
ið og votta dóttur þeirra, Mjöll,
mína innilegustu samúð við fráfall
móður hennar.
Margaret Cormack.
„Þar brestur fyrsta súlan und-
an lágum tjaldhimni Þingvalla-
sveitar,“ skrifar Björn Th. í bók
sinni Hraunfólkið um flutning
Ófeigs smiðs frá Þingvöllum.
Önnur súla brestur þegar sjálfur
Skógarkotsbóndinn, Kristján
Magnússon, hættir búskap. Þeg-
ar Hringur Jóhannesson, mágur
Birnu Ólafsdóttur, lést má segja
að fyrsta súla tjaldhimins Tungu
hafi brostið, sú næsta brast með
Snæ, eiginmanni Birnu, og nú er
með henni fallinn að foldu þessi
einstaki tjaldhiminn sem var yfir
og allt um kring og markaði spor í
tilveru mína fram á þennan dag.
Tunga við Suðurlandsbraut var
ævintýraheimur bernsku minnar.
Átta ára kom ég þangað fyrst. Þar
bjuggu Siggi og Setta á hæðinni
með dóttur sinni Dúddu, bestu
vinkonu minni, Snæi og Birna á
loftinu með Mjöll dóttur sína og í
kjallaranum voru bræðurnir Hugi
og Hringur. Birna hélt vel utan
um þá Hagabræðurna alla og oft
var kátt í kotinu. Við Dúdda lifð-
um og hrærðumst í þessu ein-
staka samfélagi. Á loftinu
blómstraði bókmenningin, í kjall-
aranum málaralistin og á hæðinni
hjá Sigga og Settu blómstraði
mannkærleikurinn. Birna var
fljúgandi vel gefin, auk þess að
vera talandi skáld. Hún var mjög
vel menntuð í besta skilningi þess
orðs, þótt skólagangan væri tak-
mörkuð. Hún las og talaði ensku
eins og innfædd og aldrei kom ég
svo á Reynimelinn, þar sem
heimslitteratúrinn raðaði sér í
hillurnar, að hún kynnti ekki fyrir
mér ensk ljóð góðskáldanna, og
helst vildi hún lána mér ljóðakver-
in heim. Franskan lék henni einn-
ig létt á tungu. Snæi safnaði mynt
og gömlum bókum, en hann rak
lengi fornbókaverslun á Lauga-
vegi 1. Í örlítilli kompu inn af búð-
inni var allan daginn standandi
kaffi fyrir gesti og gangandi, með
kleinum, „með þingeysku lofti“,
sem Birna bakaði. Þar áttu marg-
ir góðar stundir.
Þau hjónin söfnuðu ekki ver-
aldlegum auði en andlegi auður-
inn var þeim mun meiri. Birna
vann við bókband og skúraði ár-
um saman bæði í prentsmiðjunni
Eddu, þar sem Snæi vann við bók-
bandið, og á skrifstofu Magnúsar
Víglundssonar iðnrekanda, bróð-
ur Settu, á Bræðraborgarstíg 7.
Einkadóttirin Mjöll var mesta
auðlegð þeirra hjónanna. Í henni
rættust óskir þeirra og áform.
Hennar sigrar voru þeirra sigrar.
Birna var einstaklega ljúf kona,
fíngerð, fáguð og alltaf vel til höfð,
enda sá Hanna, bernskuvinkona
hennar, um að leggja á henni hár-
ið áratugum saman. Ferjubakki,
foreldrarnir og systkinin Guðrún
og Arnbjörn voru henni afar kær
og oft sagði hún okkur Dúddu
sögur að norðan. Það var falleg og
ógleymanleg stund sem við áttum
með Birnu á hundrað ára afmæl-
inu hennar í vor. Elli kerling hafði
lítið hreyft við fallegu, fíngerðu
Birnu bernsku minnar. Hún
brosti sínu blíða brosi, rifjaði upp
gömlu, góðu árin í Tungu, horfði
ástföngnum augum á mynd af
Snæja sínum og hallaði sér að
Mjöll sem af einstakri alúð fylgdi
móður sinni til hinsta dags.
Á Ferjubakka streymir Jök-
ulsáin fram við túnfótinn líkt og
lífið hennar Birnu streymdi fram í
yfir hundrað ár. Nú er ævi hennar
að ósi runnin. Ég þakka henni ótal
yndisstundir og óska henni góðr-
ar heimkomu á nýjum lendum.
Guðfinna Ragnarsdóttir.
Fyrstu kynni mín af Birnu voru
fyrir um það bil fjórum áratugum,
en þá var Snær bóndi hennar inn-
anbúðar í fornbókaversluninni
Bókinni og seldi bæði gamlar og
nýjar bækur og rit. Þrátt fyrir
litla lestrargetu og slæmt minni
hafði ég þó nokkra ánægju af bók-
um og henni deildum við Snær.
Sætti ég oft lagi að líta við hjá
bóksölum í dagslok og þá fór svo
oftar en einu sinni að ég ók Snæ
heim á Reynimel, því hann átti
ekki bifreið. Þá tók Birna á móti
okkur og er ekki fjarri sanni að ég
hafi orðið heimagangur hjá þeim.
Þrátt fyrir heiðarlegar tilraunir
mínar til þess að éta þau út á
gaddinn tókst mér það aldrei. Mý-
vatnsreyð og magálar mættust
þar í miðju trogi og virtust aldrei
til þurrðar ganga.
Það var rétt til getið hjá vini
okkar Braga Kristjónssyni að
heimili þeirra Birnu og Snæs var í
áratugi ein minnsta félagsmála-
stofnun Reykjavíkur. Eins og
Bragi orðaði það í minningargrein
um Snæ þá leituðu heim til þeirra
tvístraðar erlendar menntakonur,
háttstandandi embættismenn,
framsæknir menningarvitar, dul-
arfullar konur, skrifræðismæddir
prófessorar, fróðleiksfús ung-
menni, ættingjar og aðrir vinir,
lestamenn og kettir. Allir voru
jafn velkomnir jafnvel þó að sum-
ir kæmu inn um glugga.
Ég taldi mig finna meira en
smjörþefinn af menningu í stof-
unni hjá þeim Birnu og Snæ.
Meðan Snær ræddi um bækur og
bókmenntir, heimspeki og stjórn-
mál við gesti og gangandi bar
Birna fram veitingar góðar og fór
gjarnan með kveðskap eftir inn-
lend og erlend stórskáld. Hún var
ekki langskólagengin og hafði
aldrei til útlanda komið þegar ég
kynntist henni fyrst, en samt fór
hún með heilu kvæðin eftir eng-
ilsaxnesk stórskáld á lýtalausri
ensku. Hún var vel hagmælt og
gaman var að heyra hana fara
með eigin vísur, sem oftar en ekki
voru vel tvíræðar.
Aldrei varð ég var við að til
árekstra kæmi milli þeirra hjóna
þó að umræðuefnin væru ekki
ávallt þau sömu. Sambúð þeirra
Birnu og Snæs var einstaklega
falleg og bar öll merki gagn-
kvæmrar væntumþykju og virð-
ingar. Þá voru þau ákaflega sam-
hent, ekki síst í stuðningi sínum
við einkadótturina, sem þau
styrktu og studdu eins og þau
gátu í lífi og starfi. Það kom því
fáum á óvart að Birna saknaði
mjög Snæs er hann kvaddi þessa
jarðvist síðla árs 2006. Hún var
hins vegar ekki ein um það.
Ég kveð Birnu með söknuði og
vil þakka henni fyrir samfylgd í
áratugi. Hinu er ekki að leyna að
fundum okkar fækkaði um of eftir
að Snær fór og enn frekar eftir að
kona mín lést fyrir hálfu þriðja
ári, en þær voru miklar vinkonur.
Að lokum vil ég senda Mjöll, öll-
um öðrum ættingjum og vinum
mínar innilegustu samúðarkveðj-
ur.
Leifur A. Símonarson.
Birna Ólafsdóttir
✝ ValdimarGunnarsson
fæddist á Fremri-
Kotum í Skagafirði
30. október 1941.
Hann lést á
Sjúkrahúsinu á
Akureyri 24. nóv-
ember 2017.
Foreldrar hans
voru Sigurlaug
Stefánsdóttir, f.
24. nóvember 1919
á Geirmundarstöðum í
Sæmundarhlíð, d. 15. október
1982, og Gunnar Valdimarsson,
f. 21. febrúar 1907 á Efri-
Rauðalæk á Þelamörk, d. 30.
júlí 1975.
Systkini Valdimars eru: Arn-
björg Steinunn, f. 1939, d. 1997,
Guðmundur Kári, f. 1945, Rey-
nald Smári, f. 1948, og Jón
Steinar, f. 1952.
Lífsförunautur Valdimars er
Brynja Björk Pálsdóttir, f. 29.
desember 1958, og synir þeirra
Valdimars eru: 1) Gunnar Ingi,
f. 20. september 1985, við-
skiptafræðingur, sambýliskona
Helga Lucia Bergsdóttir, f. 9.
maí 1983, og eiga þau dóttur, f.
27. júní 2017. 2) Arnar Logi, f.
26. desember 1991,
verslunarstjóri.
Valdimar lauk
námi sem búfræð-
ingur frá Hólaskóla
1964. Á yngri árum
var hann vetr-
armaður á ýmsum
bæjum í Öxnadal
og Akrahreppi og í
vegavinnu á sumr-
um. Hann var
skólabílstjóri í
Akrahreppi í 52 ár eða frá 1964
og var farinn að keyra þriðju
kynslóð skólabarna þegar hann
lét af störfum vegna veikinda
haustið 2016.
Ennfremur stundaði hann
ýmsan annan akstur innan
sveitar sem utan, var lengi vel
bílstjóri með landsþekkta
hljómsveit Geirmundar, gerði
út rútur og sinnti akstri með
erlenda ferðamenn á sumrum
auk þess að eiga hluti í hóp-
ferðafyrirtækjum.
Valdimar bjó alla tíð á
Fremri-Kotum, síðast með Jóni
Steinari bróður sínum.
Útför Valdimars fer fram frá
Akureyrarkirkju í dag, 15. des-
ember 2017, klukkan 13:30.
Það er merkilegt með lífið,
maður veit aldrei hvaða beygju
það tekur. Þannig mætti lýsa
okkar fyrstu viðkynningu, í
morgunkaffi skólabílstjóra í KS,
Varmahlíð. Þannig háttaði til að
ég átti meri sem var í þjálfun á
Sauðárkróki og slasaðist. Dýra-
læknir sóttur og það endaði með
því að hún drapst. Þann morg-
uninn keyrði ég frá Króknum og
heim. Ákvað að koma við í
Varmahlíð og fá mér kaffi því ég
vissi að þar væru feðgarnir á Mel,
Steini og Siggi. Með þeim sat
gráhærður maður í blárri flís-
peysu. Þetta var Valdi. Margt var
rætt þennan morgun og spurði
Steini Valda hvort hann vantaði
ekki mann í vinnu um sumarið.
Ekki gaf Valdi neitt út um það en
tók niður símanúmerið mitt.
Nokkrum vikum síðar hafði Valdi
samband og spurði hvort ég væri
búinn að gera ráðstafanir um
sumarið. Svo var ekki og spurði
hann þá: „Viltu koma og vinna
hjá mér?“ Það fannst mér vera
kostaboð og þáði. Það var margt
að gera áður en vertíðin hófst. Í
sumarbyrjun sendi Valdi mig
strax á nýjasta bílinn í flotanum,
glænýjan Benz, það finnst mér
sýna traustið sem hann sýndi
mér. Það síðasta sem hann sagði
við mig fyrir fyrstu ferð var:
„Aldrei reyna við farþegana, en
mér er sama hvað gerist með far-
arstjórunum.“ Aldrei reyndi á
þetta heilræði því á öðrum stað
beið mín verðandi.
Eitt sinn kom hún á verkstæð-
ið þar sem hún átti ferð framhjá
vegna vinnu. Þegar hún var farin
út í þreifandi norðanbyl og horfin
sjónum sagði Valdi: „Þú skalt
halda í þessa konu, hún kann að
keyra í hríð.“ Ég vann hjá Valda í
rétt um ár og þær minningar sem
sköpuðust á þeim tíma eru fjöl-
margar, enda vorum við bara
tveir á verkstæðinu og deildum
því mörgu, frá átta árdegis og
fram undir sjö á virkum dögum.
Oft var hætt fyrr á föstudögum
eftir að frúin mín kom til sögun-
ar, var ferðin til hennar nýtt í
leiðinni fyrir verkstæðið, keyptur
kútur í suðuna, stál til viðgerða
og annað sem vantaði. Á þessum
tíma bjó ég í Holti í Svínadal í A-
Hún. og keyrði á hverjum degi
yfir í Varmahlíð. Dag einn var
slæmt veður og sagði Valdi mér
að fara heim. Ég taldi færðina í
lagi en Valdi sagði að deginum
væri lokið, hann ætlaði að fara
heim þann daginn. Að lokum
komst ég yfir Skarð en þurfti að
keyra út Langadal til að komast
heim. Daginn eftir var orðið heið-
skírt og lagði ég í hann. Um tíu-
leytið hringi ég í Valda og segist
vera kominn austur fyrir Blöndu.
Svarið lét ekki á sér standa: „Ég
hélt að það yrði ekki fært fyrr en
með vorinu, en fyrst þú ert kom-
inn þetta langt er best að skreppa
niður í KS og kaupa eitthvað með
kaffinu.“ Það er af svo mörgu að
taka að maður veit tæplega hvar
skal byrja og hvar skal enda; við-
gerðir, rúðuskipti, ryðbætingar,
sprautanir og almennar viðgerð-
ir. Þegar King Long mætti í hlað-
ið á Þórunnarstrætinu tók ég U-
beygju fyrir framan lögreglu-
stöðina til að skoða. Ef þú hættir
hjá Becromal og keyrir fyrir mig
í sumar máttu fá þennan. Ég á
svo margt, en samt svo lítið, sem
ég vil deila og gefa með þér og
þínum. Brynja, Gunni, Arnar og
fjölskyldur og Jón. Ég votta ykk-
ur mína dýpstu samúð á þessum
tímum.
Helgi Sveinbjörn
Jóhannsson.
Valdimar
Gunnarsson
Innilegar þakkir til allra þeirra sem sýndu
okkur samúð, hlýhug og vináttu við andlát
og útför
LOGA GUÐJÓNSSONAR
tölvunarfræðings.
Sérstakar þakkir fá þeir fjölmörgu sem
aðstoðuðu og lögðu hönd á plóg við útför Loga og erfidrykkju.
Sjöfn Gunnarsdóttir Embla Rún Logadóttir
Margrét Helgadóttir Guðjón Halldórsson
Sindri Guðjónsson
Nanna S. Þorleifsdóttir Helgi Ingvar Guðmundsson
Sigríður Björnsdóttir
aðrir aðstandendur
Innilegar þakkir fyrir samúð og hlýhug
við andlát föður, tengdaföður, afa og
langafa,
VIGGÓS ÞORSTEINSSONAR,
Laufrima 4,
Reykjavík.
Sérstakar þakkir eru til starfsfólks Karítas
heimahjúkrunar og líknardeildar
Landspítalans.
Guðrún Ágústa Viggósdóttir Helgi Hólm Kristjánsson
Rannveig Rúna Viggósdóttir Gunnar Þórðason
Agnes Viggósdóttir Júlíus Þór Jónsson
Jón Bachman Viggósson
barnabörn og barnabarnabörn