Fréttablaðið - 31.10.2019, Blaðsíða 10

Það er áleitin spurning hvort ekki
sé skynsamlegt fyrir hið opinbera,
kannski sérstaklega ríkissjóð, að
slaka á markmiðum um mikla
lækkun skulda í árferði eins og nú
ríkir og huga frekar að því að auka
fjárfestingar sem nýtast samfélag-
inu til framtíðar. Þetta segir Hag-
fræðideild Landsbankans í nýrri
hagspá sinni.
„Opinberar skuldir hafa minnkað
mikið á síðustu árum,“ segir Hag-
fræðideildin. Stefnt er að því að
heildarskuldir hins opinbera verði
komnar undir 30 prósent af vergri
landsframleið í lok ársins.
„Til þess að ná þessum mark-
miðum hafa komið til óreglulegar
tekjur, t.d. af eignasölu og óreglu-
legum arðgreiðslum og er gert ráð
fyrir að svo verði áfram. Reiknað
hefur verið með að á árunum 2019-
2021 verði hægt að nýta tæplega 120
milljarða tekjur frá fyrirtækjum í
ríkiseigu til að greiða niður skuldir,“
segir í hagspánni.
Í fjárlagafrumvarpi fyrir árið
2020 er lagt til að útgjöld ríkissjóðs
verði aukin um rúm 10 prósent að
nafnvirði frá fyrra ári sem er vel
umfram verðlagsþróun og aukn-
ingu landsframleiðslu. Gert er ráð
fyrir 0,4 milljarða afgangi á næsta
ári, samkvæmt frumvarpinu, rifjar
Hagfræðideildin upp.
„Það vekur óneitanlega athygli
hversu lítið áherslur í fjármálum
hins opinbera hafa breyst á síðustu
árum, þrátt fyrir mikið breytta
samsetningu ríkisstjórna. Það gæti
bent til þess að stjórnmálamenn
séu almennt sammála um stóru
myndina í fjármálum ríkisins. Við
það bætist að erfitt er að sveigja
mikið frá fjármálaáætlun,“ segir
Hagfræðideildin.
Landsbankinn gerir ráð fyrir að
verulega muni hægja á hagvexti á
næstu árum eftir kröftugan vöxt
síðustu ár. Samkvæmt spánni mun
landsframleiðsla dragast lítillega
saman á þessu ári og hagvöxtur
verður neikvæður um 0,4%. Á næsta
ári er reiknað með tveggja prósenta
hagvexti og að hann aukist lítillega
árin 2021 og 2022. – hvj
Hið opinbera auki fjárfestingar í stað
þess að niðurgreiða skuldir enn frekar
Á árunum 2019–2021 verður hægt að nýta tæplega 120 milljarða tekjur frá
fyrirtækjum í ríkiseigu til að greiða niður skuldir. FRÉTTABLAÐIÐ/ERNIR
„Stóra myndin er sú að við höfum
verið að nota allan viðskipta afgang
þjóðarbúsins til þess að fjármagna
eignamyndun erlendis. Það hefur
verið nokkuð myndarlegur við-
skiptaafgangur í ár þrátt fyrir að
helstu útf lutningsgreinar séu í
vörn, aðallega vegna þess að inn-
f lutningur hefur dregist talsvert
saman. Á sama tíma hafa erlendir
fjárfestar sýnt íslenskum verðbréfa-
og vaxtamarkaði sáralítinn áhuga,“
segir Stefán Broddi Guðjónsson,
sérfræðingur hjá Arion banka.
Íslendingar keyptu erlend verð-
bréf fyrir 45 milljarða í septem-
ber samkvæmt tölum Seðlabanka
Íslands en það jafngildir um 120
þúsundum króna á hvern lands-
mann. Þegar talað er um verðbréfa-
fjárfestingu Íslendinga erlendis er
að langmestu leyti um að ræða
fjárfestingar íslenskra lífeyrissjóða
í hlutdeildarskírteinum í erlendum
sjóðum. Til samanburðar námu
kaup útlendinga á íslenskum verð-
bréfum einungis 1 milljarði króna í
september.
Heildarfjárfesting Íslendinga í
erlendum verðbréfum hefur numið
130 milljörðum það sem af er ári en
á sama tímabili hafa útlendingar
aðeins fjárfest fyrir 3 milljarða
króna í íslenskum verðbréfum.
Stefán bendir á að til viðbótar hafi
eign Íslendinga á gjaldeyrisreikn-
ingum í íslenskum bönkum aukist
um 50 milljarða á árinu, krónan
hafi veikst um 5 prósent og erlendir
eignamarkaðir yfirleitt skilað góðri
ávöxtun. Þar með segir verðbréfa-
fjárfesting í raun minna en hálfa
söguna um aukningu erlendra eigna
Íslendinga, aðallega lífeyrissjóða.
Stefán segir tölurnar varpa ljósi á
það að ásókn útlendinga í íslenska
vexti sé ekki að valda óstöðug-
leika í hagkerfinu. Þvert á móti
þurfi frekar að hafa áhyggjur af of
lítilli erlendri fjárfestingu á meðan
útflæðið er svona mikið.
„Tölurnar gefa til kynna að það sé
frekar útstreymi frá íslenskum fjár-
festum sem ætti að valda óstöðug-
leika heldur en innstreymi að utan.
Það setur mikla pressu á gjaldeyris-
sköpun þjóðarbúsins og kemur í veg
fyrir styrkingu krónunnar. Sumir
hafa haft áhyggjur af fjárfestingum
útlendinga hér á landi en um þessar
mundir þurfum við á þeim að halda.
Það vantar þátttakendur til að fjár-
festa í íslensku atvinnulífi,“ segir
Stefán Broddi.
Spurður hvernig megi skýra lít-
inn áhuga erlendra fjárfesta á því
að fjárfesta á íslenskum verðbréfa-
markaði svarar Stefán að margar
ástæður geti legið að baki.
„Fyrir mitt leyti held ég að stærsta
skýringin sé sú að þeir, eins og
aðrir, sjái að hér hafa orðið kaf la-
skil. Íslenska hagkerfið virðist í bili
hætt að vaxa langt umfram önnur
hagkerfi, líkt og raunin var á síðustu
árum,“ segir Stefán Broddi. Þá hafi
smæð skuldabréfaflokka, lítil velta
og miklar sveiflur á verðbréfamark-
aði, grunnur gjaldeyrismarkaður og
gjaldmiðillinn einnig fælandi áhrif.
Agnar Tómas Möller, forstöðu-
maður skuldabréfa hjá Júpíter,
tekur í sama streng. Íslenski mark-
aðurinn sé hugsanlega of grunnur
og horfur í hagkerfinu kunni að
hafa fælandi áhrif.
„Séríslensk skattamál í tengslum
við uppgjör íslenskra skuldabréfa
hafa síðan fælt marga erlenda fjár-
festa og auk þess getur verið að lítil
fjárfesting að utan sé afleiðing af því
að við vorum lengi með innflæðis-
höft.“
Seðlabankinn verði þátttakandi
í fjármagnsjöfnuði
Agnar bendir á að miðað við stöð-
una í dag þurfi þjóðarbúið að við-
halda um fjögurra prósenta við-
skiptaafgangi til þess að standa
undir útf læði á vegum lífeyris-
sjóðanna. Ofan á það þurfi líklega
að viðhalda kringum tveggja pró-
senta afgangi til að standa undir
öðru útflæði fjármagns frá landinu,
sé ekkert innflæði að utan sem vegi
á móti.
„Þegar hagkerfið var í höftum
var ekkert útflæði af hálfu lífeyris-
sjóðanna. Allur sparnaður festist í
kerfinu og Seðlabankinn safnaði
gjaldeyri til þess að krónan styrktist
ekki of mikið. Þannig byggðist upp
gríðarlegt fjármagn inni í kerfinu
sem gat ekki farið út fyrir landstein-
ana og nú mætti segja að verið sé að
vinda ofan af þessu með því að inn-
lend eignasöfn leiti í meira jafnvægi
á milli innlendra og erlendra eigna,“
segir Agnar sem bendir á að þetta
sé annað árið í röð sem nær ekkert
fjármagn flæði inn á íslenskan verð-
bréfamarkað til að vega upp á móti
miklu útflæði.
„Það er vinna fyrir hagkerfið að
þurfa annað árið í röð að standa
undir um 200 milljarða króna
útflæði með nánast ekkert innflæði
á móti. Í fyrra var lítill viðskipta-
afgangur og krónan féll eins og
steinn en í ár er það einkum mikið
fall í innf lutningi og minnkandi
vöxtur einkaneyslu sem nær að
vinna á móti. Lífeyrissjóðskerfið
mun halda áfram að stækka og
færa fjármagn jafnt og þétt úr landi
ásamt öðrum innlendum f jár-
festum. Það má velta fyrir sér hvort
Seðlabankinn myndi í framtíðinni
nota gjaldeyrisforðann að einhverju
leyti til að létta á útstreyminu þegar
innflæði er jafn lítið og undanfarið
en viðskiptaafgangurinn stendur
ekki undir útf læðinu. Seðlabank-
inn myndi þannig í raun virka sem
þátttakandi í fjármagnsjöfnuðinum
og að sveiflujafna fjármagnshreyf-
ingar til og frá landinu.“
thorsteinn@frettabladid.is
Sáralítið streymir inn á markaðinn
Heildarfjárfesting Íslendinga í erlendum verðbréfum hefur numið 130 milljörðum það sem af er ári en á sama tímabili hafa
útlendingar aðeins fjárfest fyrir 3 milljarða í íslenskum verðbréfum. Útflæðið setur þrýsting á að viðhalda viðskiptajöfnuði.
Þetta er annað árið í röð sem innstreymi inn á verðbréfamarkaðinn er mjög lítið. FRÉTTABLAÐIÐ/ERNIR
Sumir hafa haft
áhyggjur af fjár-
festingum útlendinga hér á
landi en um þessar mundir
þurfum við á þeim að halda.
Stefán Broddi Guðjónsson,
sérfræðingur hjá Arion banka
Það er vinna fyrir
hagkerfið að þurfa
annað árið í röð að standa
undir um 200 milljarða
króna útflæði með nánast
ekkert innflæði á móti.
Agnar Tómas Möller, forstöðumaður
skuldabréfa hjá Júpíter
0
n Kaup
Íslendinga
á erlendum
verðbréfum
n Kaup
útlendinga
á íslenskum
verðbréfum
30
60
90
120
150
✿ Innflæði og útflæði
131
45
3 1
Verðbréfakaup
jan.-sept. 2019
Verðbréfakaup
september 2019
Arðsemi Íslandsbanka á þriðja
fjórðungi ársins nam 4,7 prósent-
um á ársgrundvelli og lækkaði
á milli ára. Arðsemin var um 4,9
prósent á sama fjórðungi í fyrra.
Hagnaður bankans nam 2,1
milljarði króna og stóð í stað á
milli ára en hagnaður af reglu-
legri starfsemi nam 3 milljörðum
króna og hækkaði um 100 millj-
ónir.
Hreinar vaxtatekjur námu 8,4
milljörðum króna og jukust einn-
ig um 100 milljónir á milli ára.
Vaxtamunur bankans var 2,7 pró-
sent en hann var 3 prósent á sama
fjórðungi í fyrra. Þá hækkuðu
hreinar þóknunartekjur úr 2,9
milljörðum króna í 3,1 milljarð.
Í uppgjörstilkynningu bankans
var haft eftir Birnu Einarsdóttur
bankastjóra að neikvæðar virðis-
breytingar, sem meðal annars má
rekja til þess að nokkuð hefur
hægt á efnahagslíf inu, hefðu
dregið úr af komu og arðsemi. Á
móti hafi kostnaðarhlutfall farið
lækkandi.
Í október lækkaði Fjármála-
ef tirlit ið lág mark sk röf u um
eigið fé Íslandsbanka úr 19,3 pró-
sentum í 18,8 prósent. Lækkunin
er rakin til minni áhættu í rekstri
bankans. – þfh
Arðsemi Íslandsbanka
nam 4,7 prósentum
Birna Einarsdóttir, bankastjóri Ís-
landsbanka.
MARKAÐURINN
3 1 . O K T Ó B E R 2 0 1 9 F I M M T U D A G U R10 F R É T T I R ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
3
1
-1
0
-2
0
1
9

0
5
:0
6
F
B
0
6
4
s
_
P
0
5
8
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
5
5
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
0
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
1
0
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
2
4
2
0
-A
A
6
4
2
4
2
0
-A
9
2
8
2
4
2
0
-A
7
E
C
2
4
2
0
-A
6
B
0
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
7
A

F
B
0
6
4
s
_
3
0
_
1
0
_
2
0
1
C
M
Y
K