Bændablaðið - 17.11.2016, Blaðsíða 43

43Bændablaðið | Fimmtudagur 17. nóvember 2016
óhreinindi og sýkingar haldast
verulega mikið í hendur og
þar sem líklega rúmlega 99%
júgurbólgusýkinga eiga sér stað
í gegnum spenaendann, er afar
mikilvægt að hugsa um smitvarnir
við hann. Af þessum sökum á og
þarf að halda mjólkurkúm eins
hreinum og mögulegt er og ætti
hlutfall af skítugum spenum fyrir
mjaltir að vera í lágmarki á hverjum
tíma.
Í Danmörku ráðleggjum við í dag
að nota þar til gerð spenaþvottaefni,
oft borið á spena með froðu-
hylkjum, fyrir mjaltir en þessi
efni bæði gera það að verkum að
auðveldara er að þrífa spenana en
einnig draga þau verulega úr fjölda
sýkla í nánd við spenaendann.
Eftir mjaltir mælum við alltaf
með notkun á spenadýfu en ekki
spenaspreyi. Spenadýfan er oftast
þykkari, loðir betur við spenann og
ver betur hinn viðkvæma spenaenda
fyrir innrás sýkla.
Varðandi val á spenadýfu er
ágætis þumalfingursregla að nota
spenadýfu sem inniheldur gott
virkt joð sé tankfrumutalan hærri
en 150 þúsund/ml en sé hún lægri
má skoða aðrar gerðir s.s. þær sem
byggja á mjólkursýrugerlum eða
tveggja þátta dýfur. Þetta þarf þó
alltaf að skoða og meta miðað við
þá sýkla sem verið er að slást við
hverju sinni. Þetta ætti dýralæknir
búsins að geta aðstoðað við að
velja.
Áhugasömum um þetta
efni má benda á grein í 20. tbl.
Bændablaðsins árið 2012 sem fjallar
nánar um þetta.
3. Bregðast hratt við sýnilegum
sýkingum
Ef upp kemur sýking þarf að
bregðast hratt við og meðhöndla
kúna. Allt of margir láta hjá líða
að setja kýr sem eru með sýnilega
júgurbólgu í einangrun en þessar
kýr geta hæglega smitað aðrar kýr.
Takið því alltaf frá kú sem er með
sýkingu og hafið í sér aðstöðu þar til
meðhöndlun er hafin og hefur náð
árangri. Eftir það ætti að vera óhætt
að setja hana samanvið á ný. Á stærri
kúabúum hafa margir það viðmið
að flokka kýrnar í frumutöluhópa
og þær sem eru mjög háar eru allar
hafðar saman og geta þá ekki valdið
skaða utan hópsins.
4. Meðhöndla kýr í geldstöðunni
Að hlúa vel að geldkúnum er eitt
brýnasta starf kúabænda nú til dags
en tilgangur geldstöðunnar er að
gefa kúnum frí svo líkaminn geti
aðlagað framleiðsluaðstæðurnar að
komandi mjaltaskeiði.
Þegar þetta tímabil í lífi
kýrinnar gengur í garð er hún
hins vegar viðkvæm fyrir árásum
baktería sem þó valda sjaldan
klínískum einkennum júgurbólgu
á geldstöðunni heldur duldum
einkennum. Því bera kýr of oft með
háa frumutölu og geta fengið klínísk
einkenni í kjölfarið. Þá hefur það
sýnt sig að meðhöndlun krónískra
tilfella dulinnar júgurbólgu
hefur best áhrif fari hún fram í
geldstöðunni.
Reynslan sýnir að sé
júgurbólgutilfelli meðhöndlað í
geldstöðu og einnig notað spenakítti
þá eru líkurnar á því að kýrin nái
fullri heilsu >85%. Skýringin
felst í fjórum þáttum: 1) notuð eru
langvirk-andi lyf sem hafa >30 daga
útskolunartíma, 2) vegna þess að
kýrin er ekki mjólkuð eru lyfin ekki
„fjarlægð“, 3) lyfin eru hönnuð til
þess að leysast hægt upp en að vinna
á bakteríum af öryggi og 4) þar sem
mjólk er ekki til staðar er næring
bakteríanna í lágmarki.
5. Taka út krónískar kýr
Síðasta almenna ráðið er að senda
þær kýr í sláturhús sem hafa fengið
sýkingar oft. Þetta eru og verða allt
of dýrar kýr í rekstri.
Snorri Sigurðsson
sns@seges.dk
Sviðsstjóri hjá SEGES P/S
Danmörku
Sameinuðu þjóðirnar vilja styrka fæðuöryggi þjóða:
Fjárfesta þarf meira
í þróun í dreifbýlinu
Í umfjöllun Fréttamiðstöðvar
Sameinuðu þjóðanna (UN News
Center) segir að landbúnaðurinn
verði að laga sig að breyttum
aðstæðum til að tryggja
fæðuframboð í hlýnandi heimi.
Þar segir að náin tengsl séu
á milli landbúnaðar, hlýnandi
loftslags, sjálfbærni, fæðu- og
næringaröryggis. Loftslagið sé að
breytast og landbúnaðurinn verði
að aðlaga sig breyttum aðstæðum.
Aðalritari Sameinuðu þjóðanna,
Ban Ki-moon, sagði í yfirlýsingu
í tilefni Fæðudags heimsins 2016
þann 16. október sl., að samhliða
fjölgun jarðarbúa yrðu þjóðir heims
að fullnægja aukinni eftirspurn
eftir matvælum. Hækkun hitastigs
á jörðinni sé þegar farið að hafa
mikil áhrif á lífríkið, landbúnað og
möguleika fólks til að framleiða mat.
Benti Ban Ki-moon á að 70%
af fátækustu íbúum jarðar reiddu
sig á landbúnað, fiskveiðar og
hjarðmennsku til að afla sér
lífsviðurværis. Ef ekkert verði gert
sé hætta á að milljónir manna muni
bætast í þann hóp sem lifir undir
fátæktarmörkum og hefur ekki
möguleika á að afla sér nægrar
fæðu. – „Til að styrkja fæðuöryggið
í heimi hlýnandi loftslags, verða
þjóðir heims að taka fæðuöflun
og landbúnað inn í áætlanir
sínar og fjárfesta meira í þróun í
dreifbýlinu.“ /HKr.
Aðalritari Sameinuðu þjóðanna, Ban Ki-moon, og Ólafur Ragnar Grímsson,
fyrrverandi forseti Íslands og formaður Arctic Circle, á ráðstefnu í Hörpu
fyrir skömmu.
Notað kælikerfi til sölu
Dorin H200 CS kælipressa (10m3/klst) með
LP/HP pressóstati síðan 2015.
Gamall vatns eimsvali ásamt öryggisloka.
Eimarabúntfrá Ciarco með þremur einfasa
viftu og R134a þennsluloka frá Danfoss.
Upplýsingar í síma 897-6744, netfang;
hafsteinn@hafsteinn.is
A980
Saltkaup ehf | Cuxhavengata 1 | 220 Hafnarfjörður
Sími: 560 4300 | www.saltkaup.is
Kíktu á heimasíðuna
www.saltkaup.is
Bændablaðið
Smáauglýsingar 56-30-300
Næsta blað kemur út 1. desember