Morgunblaðið - 15.05.2020, Síða 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 15. MAÍ 2020
SÓLARFILMUR!
Lausnir
fyrir
heimili
og fyrirtæki
Sundaborg 3
104 Reykjavík
777 2700
xprent@xprent.is
Myndin sýnir árs-
framleiðslu vatnsafls-
virkjana Landsvirkj-
unar árin 2015 til 2019
sem hlutfall af árs-
framleiðslu.
Ef allar aflvélar
störfuðu á mesta afli
allt árið, þ.e. með nýt-
ingartíma 8.760 klst./
ári, þá mundi gilda lá-
rétta punkteraða línan
sem merkt er 100%.
Til viðmiðunar er einnig sýnd lá-
rétt lína með hámarks ársfram-
leiðslu 91,4% en hún jafngildir nýt-
ingartíma 8.000 klst./ári, sem er
stundum er höfð til viðmiðunar ef
taka þarf tillit til stöðvunar vegna
reglulegs eftirlits og óvæntra uppá-
koma.
Búrfellsvirkjun
Athyglisvert er hversu mikil fram-
leiðsla lagðist á gömlu Búrfells-
virkjun (270 MW) áður en stækkun
virkjunarinnar með Búrfelli II
(+100 MW) komst í gagnið 2018. Ár-
ið 2019 er fyrsta heila framleiðsluár
Búrfells II, sem fær strax í upphafi
hámarksframleiðslu, en þá var létt á
gömlu Búrfellsvirkjun og hún látin
starfa á svipuðum nótum og aðrar
vatnsaflsvirkjanir fyrirtækisins.
Framleiðsla Búrfellsvirkjunar ár-
ið 2018 var 2473 GWh en samanlögð
framleiðsla Búrfellsvirkjunar og
Búrfells II árið 2019 var 1.816 + 790
= 2.606 GWh.
Þetta virðist hafa farið forgörðum
á heimasíðu Landsvirkjunar þar sem
aflstöðvar fyrirtækisins eru kynntar,
en þar er orkuvinnsla
Búrfellsvirkjunar og
Búrfells II talin vera
2.300 + 700 = 3.000
GWh/ári. Þetta eru vill-
andi upplýsingar sem
alveg mætti laga.
Við aðdraganda Bú-
fells II var jafnan gert
ráð fyrir að aflstækkun
mundi auka orkugetu
heildarkerfisins um 300
GWh/ári og kostnaðar-
verð raforku reiknað út
samkvæmt því. Með því
var ekki tekið tillit til
annars ávinnings af því að létta á
rekstri gömlu Búrfellsvirkjunar. Í
framtíðinni þyrfti að ráða bót á þeim
vanköntum og virða nýfjárfestingar
að verðleikum.
Búrfell II var afar hagkvæmur
kostur til orkuöflunar í framleiðslu-
kerfi Landsvirkjunar en þar vantaði
bara að mæla áhrifin rétt. Nú er bara
að bíða og sjá til hvort nýhönnun
Landsnets á raforkumarkaði í sam-
ræmi við þriðja orkupakkann og með
aðstoð erlendra sérfræðinga fari
ekki bráðlega að skila einhverjum
niðurstöðum, en ekkert hefur frést
úr þeim herbúðum upp á síðkastið.
Aflaukning í 4. áfanga
rammaáætlunar
Í meðfylgjandi töflu er sýnt núver-
andi uppsett afl þeirra þriggja virkj-
ana sem heimild er sótt fyrir í 4.
áfanga rammaáætlunar. Til áherslu-
auka eru virkjanirnar merktar sér-
staklega með R4 á myndinni.
Mér sýnist að einhverjar laga-
heimildir hafi verið fyrir stækkunum
þessara virkjana allt frá árinu 1981,
en þó vantaði þar lokasamþykkt
framkvæmdavaldsins. Í öllu falli þarf
að endurskoða samþykktarferlið
bæði með tilliti til nýrra tíma og svo
er núna verið að ræða töluvert meiri
stækkanir en áður var talað um.
Ekki hef ég séð nýlega útreikn-
inga eða útskýringar á því af hverju
Landsvirkjun er að senda þetta núna
inn í 4. áfanga rammaáætlunar til
samþykktar.
Upphaflegar hugmyndir að
stækkun Sigöldu- og Hrauneyjafoss-
virkjunar komu fram áður en virkj-
anirnar voru reistar og þá var gert
ráð fyrir fjórðu vél í hönnun þeirra
beggja. Ástæðan var væntanleg
aukning á rennsli um Norðlingaöld-
umiðlun í Þjórsárverum með dæl-
ingu yfir til Þórisvatns, en nú hefur
sú framkvæmd verið „sett á ís“.
Þá var ekki gert ráð fyrir stækkun
á Vatnsfellsvirkjun enda kom hún til
miklu síðar. Ekki veit ég hvernig á
að koma aflstækkun þar fyrir, en ef-
laust er búið að hanna það á vegum
Landsvirkjunar.
Heyrst hefur að ein ástæða fyrir
aflstækkun þessara vatnsaflsvirkj-
ana gæti verið hugmyndir um var-
anlega aukningu í rennsli vatnsfalla
frá jöklum með hlýnandi veðurfari.
Önnur hugmynd er samrekstur
við vindrafstöðvar.
Vindorka
Nú eru uppi hugmyndir um mikla
uppbyggingu vindrafstöðva í vind-
görðum um allt land jafnvel svo að í
hundruðum MW verði talið.
Landsvirkjun hefur tekið þátt í
þeirri umræðu á þann hátt að halda
fram kostum vatnsorkukerfisins um
að fylla upp í framleiðslulægðir hjá
vindrafstöðvum. En spurningin er sú
hvort sá samrekstur verði bara hjá
þeim sjálfum og hvernig aðrir gætu
komist að þeim möguleikum.
Munu vindorkuverin hafa mögu-
leika á að selja sína orku inn á mark-
að hvenær sem er eða verður Lands-
virkjun sá aðili sem ræður og segir af
eða á þar um? Það væri þá í andstöðu
við þriðja orkupakkann.
Vindorka stjórnast af rysjóttu
veðurfari og er ekki alltaf tiltæk þeg-
ar á þarf að halda en vatnsorkukerfi
með vatnsmiðlunum gæti minnkað
eða aukið framleiðslu nánast að vild
en þó innan ákveðinna takmarkana
sem stjórnast bæði af stærð miðlana
og aðgengi að uppsettu afli.
Þetta er þau aðalatriði sem útlend-
ingarnir sem eru að starfa fyrir
Landsnet að hönnun á nýjum raf-
orkumarkaði þurfa að taka rækilega
tillit til.
Stækkun vatns-
aflsvirkjana og
rammaáætlun
Eftir Skúla
Jóhannsson
Skúli
Jóhannsson
» Þetta er þau aðal-
atriði sem útlend-
ingarnir sem eru að
starfa fyrir Landsnet að
hönnun á nýjum raf-
orkumarkaði þurfa að
taka rækilega tillit til.
Höfundur er verkfræðingur.
skuli@veldi.is
Ársframleiðsla (GWh/ári) vatnsaflsvirkjana Landsvirkjunar sem hlutfall af aflgetu (GWh/ári)
(Sjá nánari skýringar í texta)
Hugmyndir að aflaukningu
í vatnsaflsvirkjunum á Þjórsársvæðinu

Virkjun
Núv.uppsett
afl (MW)
Lagaheimild
(MW)
4. áfangi
Ramma
Vatnsfellsvirkjun 90 +20 +55
Sigölduvirkjun 150 +50 +60
Hrauneyjafossvirkjun 210 +80 +90
Þessi hugmynd hér
að neðan er af einum
stærsta draumi sem
Suðurnesjamenn
dreymdi hér um árið;
„Norðurálsbygging-
unni“. Ekki varð neitt
úr en það er ekki þar
með sagt að draum-
urinn rætist ekki því
hann getur hæglega
ræst; bara á annan hátt
en upphaflega var lagt upp með.
Mín hugmynd og fleiri manna
væri, þ.e.a.s. ef ráðamenn hefðu
áhuga á að leggja við hlustir, að bæj-
arstjórnir og þingmenn Suðurkjör-
dæmis leiddu áhugasama erlenda
fjárfesta í Helguvíkina og byðu Norð-
urálshúsið til afnota undir nokkurra
þúsunda tonna fiskeldi, mjög líkt og
Samherjamenn eru að gera og græða
á tá og fingri. Bara eitt alvörufiskeldi
gæti hæglega skapað mörg hundruð
ef ekki þúsundir starfa hér á Suð-
urnesjum á mjög skömmum tíma.
Ég tel ekki eftir neinu að bíða. Tak-
ið eftir: Það er næg vöntun á eld-
isfiski bæði fyrir og eftir að þessi
veira kom upp og verður miklu meiri
þegar fram líða stundir. Við höfum
eitt fram yfir aðra Suðurnesjamenn;
við erum sennilega í bestu stöðunni
með þetta nýja fiskeldi.
Fyrir það fyrsta hlýtur
Norðurál að vera fegið
að losna undan því að
rífa bygginguna –
steypuklumpana – og
forgangur fyrir orku
hlýtur að vera í höndum
Suðurnesjamanna.
Verum þess minnug
að neyð brýtur lög og
hvað er annað en neyð-
arástand, atvinnulega
séð, hér á Suðurnesjum?
Persónulega styð ég
þetta miklu frekar en að halda að það
sé einhver allsherjarlausn að senda
alla atvinnulausa í starfsnám eða í
skóla hjá Keili uppi á Ásbrú. Slíkt
skilar bæjarsjóði ekki tekjum, sem
vantar núna strax, það er alveg deg-
inum ljósara. #minskoðun
Hinn stóri draumur í
atvinnuleysinu mikla
Eftir Sigurjón
Hafsteinsson
Sigurjón Hafsteinsson
» Leiðum áhugasama
erlenda fjárfesta í
Helguvíkina og bjóðum
Norðurálshúsið til af-
nota undir nokkurra
þúsunda tonna fiskeldi.
Höfundur er íbúi í Reykjanesbæ.
molikarlinn@simnet.is
Veiði