Ásgarður : blað starfsmanna ríkis og bæja - 15.07.1963, Side 13

öryggi og vinnuvernd, en þar er vinnutími einn
aðalþátturinn. Virðist það hafið yfir deilur, að
ráðandi grundvallarsjónarmið í þeim efnum sé
það, að tækni og vinnuhagræðing eigi að koma
starfsfólki til góða á þann veg einkum að létta
erfiði eða áreynslu við störfin eða og stytta
daglegan og vikulegan starfstíma. Er þá um leið
höfð í huga sú staðreynd, að nauðsyn beri til að
lengja þann tíma, sem launþegi getur notað til
hvíldar og menningarlífs“.
Höfuðrök varnaraðila fyrir kröfum sínum og
gegn kröfum og rökum sóknaraðila, að því er
varðar laun koma m. a. fram í neðangreindum
ummælum umboðsmanna hans í greinargerð:
„Með þessum launastiga er ríkisstarfsmönnum
boðin launahækkur, er nemur að meðaltali um
23% og er þá ekki tekið tillit til kjarabóta, sem
boðnar eru fram í sambandi við vinnutíma og yf-
irvinnu. Þá er óhætt að fullyrða, að ríkisstarfs-
mönnum hafi hér verið boðnar miklu meiri
kjarabætur en þeir hafa nokkru sinni áður feng-
ið, auk þess sem hér er um sérhækkun til rík-
isstarfsmanna einna að ræða, en ekki launa-
hækkun í kjölfar annarra stétta eins og jafnan
áður........
Launastigi sóknaraðila felur í sér kröfu um
launahækkun, er nemur að meðaltali 81%, eða
um 410 milljón króna hækkun á ári .... Að
auki felst í kröfum sóknaraðila um vinnutímann
og yfirvinnugreiðslur hækkun, sem nemur tug-
um milljóna á ári. Er því hér um margfalt stór-
tækari kröfugerð að tefla, en nokkru sinni áður
hefur þekkzt hér á landi hjá nokkurri stétt, og
mundu slíkar kröfur, ef á þær væri fallizt kalla
fram risavaxnar kröfur um kjarabætur frá öðr-
um stéttum.
í launastiga sóknaraðila eru ýmsum láglauna-
stéttum áskilin mun hærri laun en tíðkast hjá
hliðstæðum starfshópum samkvæmt kjarasamn-
ingum stéttarfélaga, en laun manna í hæstu
launaflokkum eru sett hærra en nokkurs staðar
þekkist í þessu þjóðfélagi . . . Hafa verður í huga,
þegar kröfur sóknaraðila eru kannaðar, að á
undanförnum áratug hafa opinberir starfsmenn
fengið svipaðar kauphækkanir og aðrar stéttir
þjóðfélagsins, svo þeir hafa á þessu tímabili ekki
dregizt aftur úr launum, a. m. k. ekki svo
neinu nemi . . .
Launastigi varnaraðila er grundvallaður á
þeim meginreglum, sem koma fram í 20. gr. laga
nr. 55/1962, þ. e. kjörum launþega, er vinna við
sambærileg störf hjá öðrum en ríkinu, kröfum,
sem gerðar eru til menntunar, ábyrgðar og sér-
hæfni og afkomuhorfum þjóðarbúsins."
Höfuðrök varnaraðila gegn vinnutímakröfum
sóknaraðila, eru þau m. a. „Slík stytting vinnu-
tímans, sem hér er farið fram á. mundi kosta
ríkissjóð stórfé og leiða til mikils ósamræmis
milli ríkisstarfsmanna og annarra".
III.
Hinn 12. nóv. 1959 skipaði fjármálaráðherra
nefnd til að athuga um undirbúning löggjafar
um samningsrétt opinberra starfsmanna. Nefnd
þessi vann að málinu um tveggja ára skeið og
skilaði áliti til ríkisstjórnarinnar í nóvember-
mánuði 1961.
Af hendi ríkisstjórnarinnar var síðan lagt fram
á Alþingi á árinu 1962 frumvarp til laga um kjara-
samninga opinberra starfsmanna. Er frumvarp
þetta byggt að nokkru á tillögum fyrrgreindrar
nefndar. Frumvarp þetta hlaut samþykki Al-
þingis og var gefið út sem lög nr. 55/1962.
Með lögum þessum var í fyrsta sinn hér á
landi lögfestur samningsréttur opinberra starfs-
manna gagnvart ríkisvaldinu um laun og kjör.
Samkvæmt ákvæðum 1. gr. laganna taka þau
til starfsmanna, sem skipaðir eru, settir eða ráðn-
ir í þjónustu ríkisins, rikisstofnana eða atvinnu-
fyrirtækja þess, með föstum launum og minnst
þriggja mánaða uppsagnarfresti, enda verði starf
þeirra talið aðalstarf. Þó taka lögin eigi til iðn-
aðarmanna, sjómanna, verkafólks né starfsfólks
í iðjuverum, ef um kaup þeirra og kjör fer eftir
kjarasamningum stéttarfélaga þeirra og vinnu-
veitanda sbr. lög nr. 80/1938. Ekki taka lögin
heldur til bankastarfsmanna og starfsmanna Al-
þingis.
I 2. gr. laganna er tekið fram, að fjármálaráð-
herra fari með fyrirsvar ríkissjóðs að því er
varðar kjarasamningana, og í 3. gr. er sagt, að
Bandalag starfsmanna ríkis og bæja fari með
fyrirsvar ríkisstarfsmanna um kjarasamninga
og aðrar ákvarðanir.
I IV. kafla laganna er fjallað um Kjaradóm,
er skera skuli úr ágreiningi milli aðila.
I 20. gr. laganna segir, að Kjaradómur skuli við
úrlausn sína m. a. hafa hliðsjón af:
1. Kjörum launþega, er vinna við sambærileg
störf hjá öðrum en ríkinu.
2. Kröfum, sem gerðar eru til menntunar,
ábyrgðar og sérhæfni starfsmanna.
3. Afkomuhorfum þjóðarbúsins.
Dómur Kjaradóms, sá er nú gengur, gildir skv.
ÁSGARÐUR 13