Morgunblaðið - 12.03.2022, Side 6

6 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 12. MARS 2022
Andri Steinn
Hilmarsson
2.-3. sæti
Þekking, reynsla
og kraftur
Alls hafa 33 sveitarfélög landsins
sett sér stefnu eða viðmið um að inn-
rita börn á leikskóla við 12 mánaða
aldur eða yngri. Í þessum sveit-
arfélögum býr þriðjungur lands-
manna. Þetta kemur fram í nið-
urstöðum könnunar um
mönnunarviðmið og innritunaraldur
í leikskólum sem Samband íslenskra
sveitarfélaga sendi í janúar á öll
sveitarfélög sem reka leikskóla.
Fram kemur að fjögur sveitarélög
setja sér það viðmið að innritunar-
aldur sé um 18 mánaða. Í þeim býr
tæplega helmingur landsmanna og
munar þar talsverðu um að Reykja-
víkurborg er í þeim hópi, að því er
fram kemur í umfjöllun.
Í könnuninni var einnig spurt um
fjölda barna eftir aldri þeirra sem
voru á biðlista 1. nóvember sl. Alls
svöruðu 27 sveitarfélög þessari
spurningu en þar búa um 87% lands-
manna. Ekki kemur fram hversu
mörg börn voru á biðlistum en í ljós
kemur að aldurssamsetning barna á
biðlistum hefur breyst töluvert frá
könnun sem gerð var á árinu 2018.
Haustið 2018 var t.d. ríflega þriðj-
ungur barna á biðlista yngri en tólf
mánaða en þremur árum síðar hefur
yngstu börnunum á biðlistum fjölg-
að mikið hlutfallslega og voru börn
yngri en tólf mánaða orðin tæplega
60% af öllum þeim börnum sem voru
á biðlista eftir leikskólaplássi í sveit-
arfélögunum í nóvember sl. Bent er
á í könnuninni að ein skýring á þess-
ari fjölgun sé sú að aukinn þrýst-
ingur sé nú á að börn komist fyrr inn
á leikskóla en áður var.
Af könnuninni má einnig ráða að
nokkrar breytingar hafa átt sér stað
á seinasta ári á aldri barna við inn-
ritun í leikskóla samanborið við stöð-
una á árinu 2018. Dreifingin eftir
aldri barna sýnir m.a. að lægra hlut-
fall barna sem eru 31 mánaðar eða
eldri innrituðust í leikskóla í fyrra en
fyrir þremur árum. Flest eru börnin
á aldursbilinu 19-24 mánaða þegar
þau eru innrituð í leikskóla eða ríf-
lega þriðjungur allra barnanna.
omfr@mbl.is
Börn á biðlista eftir leikskólaplássi eftir aldri
Hlutfallsleg skipting eftir aldurshópum 2018 og 2021*
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
Haust 2018 Haust 2021
Yngri en 12 mánaða 12-18 mánaða 19-24 mánaða 25-30 mánaða
*Samkvæmt svörum frá 27 sveitarfélögum
Heimild: Samband íslenskra sveitarfélaga
59%
38%
34%
49%
8%
13%
1%2%
Yngstu börnum
fjölgar á biðlistum
- 33 miða leikskólavist við 12 mánaða
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Orkugerðin ehf. hefur sótt um að
stækka starfsleyfi kjötmjölsverk-
smiðjunnar austan við Selfoss. Sótt
er um allt að tvöföldun, þannig að
hægt verði að framleiða allt að 14
þúsund tonn á ári í stað 7 þúsund
tonna. Hægt er að auka framleiðsl-
una með því að lengja keyrslutíma
verksmiðjunnar, án þess að fjárfesta
í búnaði og húsnæði.
Verksmiðjan tekur við sláturúr-
gangi og framleiðir úr honum pró-
teinmjöl og fitu. Hráefnið hefur mest
komið frá sláturhúsum og kjöt-
vinnslum á Suðurlandi og er mikil-
vægt fyrir rekstur þeirra.
Búið er herða kröfur um urðun líf-
ræns úrgangs sem orðið hefur til
þess að verksmiðjan fær meira hrá-
efni. „Frá því í september höfum við
fengið aukaafurðir sláturdýra frá
höfuðborgarsvæðinu, til viðbótar því
sem við höfum verið að vinna. Við
höfum leyfi til að framleiða 7 þúsund
tonn á ári en ef fer fram sem horfir
þurfum við stærra starfsleyfi til þess
að geta unnið allt hráefni sem berst á
árinu. Við höfum leyst þetta með því
að keyra verksmiðjuna lengur, en við
þurfum að vera innan starfsleyfis,“
segir Ólafur Wernersson, fram-
kvæmdastjóri Orkugerðarinnar.
Verðmætar afurðir
Hráefnið er soðið þannig að það sé
bakteríufrítt og síðan pressað svo að
þurrefni og fita skiljist að. Mjölið er
nýtt í áburð. Fitan er notuð sem
eldsneyti til að knýja verksmiðjuna
og hluti þess er seldur úr landi þar
sem fitan er notuð í lífdísilfram-
leiðslu. Ólafur segir að gott verð fáist
fyrir fituna en 40 til 80 tonn fara til
Hollands í hverjum mánuði.
Kjötmjölið fer aðallega til opin-
berra stofnana, eins og Landgræðsl-
unnar, Skógræktarinnar, Lands-
virkjunar og Hekluskóga, og er
notað til uppgræðslu lands. Miklar
takmarkanir eru á notkun kjötmjöls
sem áburðar á land sem skepnur
ganga á, vegna sóttvarna. Ólafur
segir að mjölið sé vel samkeppnis-
fært í verði við innfluttan tilbúinn
áburð en meira umstang sé við að
dreifa því.
„Núna verðum við vör við meiri
áhuga hjá bændum. Þeir geta notað
mjölið í flög og á annað land sem er
friðað fyrir beit. Hins vegar er of
stuttur gluggi sem heimilt er að nota
kjötmjöl á afrétti og úthaga sem
beittir eru á sumrin. Reglurnar eru
mun stífari en í Evrópusambandinu.
Kannski þrýsta bændur á stjórnvöld
um að breyta þessu ef áburður
hækkar enn frekar í verði?“ segir
Ólafur. Hann segir að með frekari
áburðarverðshækkunum verði kjöt-
mjölið enn hagkvæmari kostur en
áður og hægt að leggja meira í að
dreifa honum.
Sótt um leyfi til að tvö-
falda framleiðsluna
- Bann við urðun skapar tækifæri fyrir kjötmjölsverksmiðju
Framleiðsla Ólafur Wernersson í kjötmjölsverksmiðjunni í Flóanum.
Freyr Bjarnason
freyr@mbl.is
„Fljótt á litið er þetta ansi mikil
einföldun á stöðunni, því það blas-
ir við að það eru mjög mörg fyrir-
tæki og félög sem hafa gert það
ansi gott í kórónuveirufaraldrin-
um,“ segir
Ragnar Þór Ing-
ólfsson, formað-
ur VR, spurður
út í ummæli for-
manns Samtaka
iðnaðarins í
Morgunblaðinu í
gær. Þar sagði
hann að svig-
rúmið sé enn
minna til launa-
hækkana þegar
lífskjarasamningurinn rennur út í
haust vegna viðskiptaþvingana
gagnvart Rússum vegna innrásar
þeirra í Úkraínu og kórónuveiru-
faraldursins.
Bónusar og arðgreiðslur
Ragnar Þór nefnir að skráð fé-
lög og stjórnendur þeirra séu að
taka upp bónuskerfi og hækkunin
sé langt umfram það sem vinnu-
markaðurinn á almennum markaði
hafi samið um. „Við vitum líka að
áætlaðar arðgreiðslur og uppkaup
eigin bréfa í ár geta numið og eru
áætlaðar um 200 milljarðar, þann-
ig að það skýtur svolítið skökku
við að lýsa yfir litlu svigrúmi út af
kórónuveirufaraldrinum, þó að við
séum mjög meðvituð um að fyrir-
tæki standa mjög misjafnlega.“
Ragnar Þór segir erfitt að segja
til um hvar hlutirnir enda þegar
kemur að áhrifum innrásar Rússa
í Úkraínu. Hálfgert hrávörustríð
sé í uppsiglingu, bæði vegna kór-
ónuveirunnar og innrásarinnar.
Vöruverð og verðbólga fari hækk-
andi í heiminum. Frekar ætti að
tala um að innrásin geri stöðuna
mun flóknari en áður. „Ekki byrja
á klisjum og söng um að svigrúm
sé lítið sem ekkert og verði
minna. Það stenst einfaldlega ekki
þær tölur sem við erum með fyrir
framan okkur.“
Þörf á átaki
í húsnæðismálum
Spurður hvort raunhæft sé að
ná góðum kjarasamningi í haust
játar hann því og kveðst hugsa í
lausnum. Heilmikið verk er þó
fyrir höndum, að hans mati. Þörf
er á átaki í húsnæðismálum, vinna
þarf gegn verðbólgunni og
tryggja að húsaleigusamningar
séu sem flestir vísitölutryggðir.
Vaxtastig þarf einnig að lækka og
bendir hann á að 1% hærra vaxta-
stig á skuldir fyrirtækja á Íslandi,
sem eru rúmir 5 þúsund millj-
arðar, jafngildir 5% launahækkun
á ári.
„Þetta er það sem er í rauninni
undir. Það eru margir þættir sem
vega þyngra en bara launahækk-
anir fyrir samfélagið, fyrirtækin
og almenning.“
Raunhæft að ná
góðum samningi
- Ragnar Þór ósammála formanni SI
Ragnar Þór
Ingólfsson