Morgunblaðið - 17.06.2022, Blaðsíða 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 17. JÚNÍ 2022
VINNINGASKRÁ
627 10959 21479 31297 43806 51814 62079 70561
1115 11251 21763 31314 44102 52042 62149 70682
1833 13069 21886 31339 44400 52069 62525 70889
2127 13137 21904 31352 44582 52083 62546 71025
2889 13230 22983 31487 44684 52399 62740 71641
3018 13291 23054 32625 44737 52552 63261 71806
3209 13479 23277 32857 44802 52890 63308 72085
3691 13540 23390 32995 44816 53097 63323 72333
3982 13706 23737 33860 45343 53472 64025 72619
4036 13770 23996 33861 45556 53561 64231 72625
4227 13905 24174 34088 45635 53916 64640 72793
4249 13981 24283 35354 45770 54576 64958 73587
4855 14009 24525 35407 45886 54738 65173 74206
5114 14348 24937 35418 46020 54943 65266 74730
5372 14736 24994 35860 46419 55139 65343 75344
5710 15002 25095 36930 46611 55640 65943 75384
5745 15075 25688 37133 46632 57253 66333 75921
5776 15344 25852 37461 47003 57670 66478 76291
5966 15364 25947 37878 47094 58062 66548 76820
6250 15704 26236 37933 47201 58445 66683 77383
6501 16301 26306 38067 47222 58486 66920 77620
6911 16701 27342 38181 47229 58769 66923 77817
7226 17829 27988 38227 47692 58798 66992 77821
7283 17974 28332 38659 47738 58946 67787 78509
7349 18023 28333 39135 48186 59022 67993 78588
7503 18744 28566 40641 48220 60041 68070 78621
7734 18883 28915 41076 48909 60045 68303 78704
7834 19058 29090 41442 49332 60120 68323 79368
8296 19151 29642 41944 49738 60138 68342 79394
8751 19524 29735 42117 49831 60354 68623 79560
8881 20006 29870 42175 49967 60515 68665 79758
8892 20318 30010 42284 50366 60589 68687
8975 20701 30311 42651 50599 60608 69744
9543 21080 30434 42831 50728 60992 69873
9748 21092 31105 43228 51387 61073 70113
9929 21143 31283 43707 51656 61528 70288
10307 21252 31289 43785 51685 61959 70393
2096 9734 25037 36301 45727 59140 65693 75092
2288 10142 25646 36943 46395 60374 66100 75560
3048 17191 25758 37395 47005 61384 67288 76150
3104 17282 26274 37732 47435 61657 67568 76518
5449 17662 27201 39949 48587 62397 69296 77270
5487 17712 27802 41233 49679 62553 69706 78223
5954 18902 28467 42407 51277 63047 72042 78265
6257 19204 28524 42988 53356 63075 72151 79167
7576 21082 29416 43501 54382 63090 72200 79904
8147 21678 29614 43766 55646 63768 72466
8244 21727 30922 44228 57207 64488 72578
8330 22905 31151 44712 58665 65331 73248
9014 23771 34311 44840 58849 65385 74512
Næstu útdrættir fara fram 23. & 30. júní 2022
Heimasíða: www.das.is
Vinningur
Kr. 15.000 Kr. 30.000 (tvöfaldur)
Vinningur
Kr. 25.000 Kr. 50.000 (tvöfaldur)
Vinningur
Kr. 150.000 Kr. 300.000 (tvöfaldur)
5949 25531 51657 65363 72397
Vinningur
Kr. 50.000 Kr. 100.000 (tvöfaldur)
15900 27647 49299 57022 62662 71370
17042 33227 51353 60585 67929 75152
22403 35898 55190 60704 68876 75462
24662 37377 55694 62246 71038 78946
Aðalv inningur
Kr. 2.000.000 Kr. 4.000.000 (tvöfaldur)
5 3 2 0
7. útdráttur 16. júní 2022
Landvernd kallar
eftir orkustefnu og
orkuskiptum þar sem
náttúruvernd og lofts-
lagsvernd haldast í
hendur. Nýleg græn-
bók ráðherra orkumála
lét hjá líða að kynna
það sem valkost fyrir
þjóðina. Úr því vill
Landvernd bæta.
Grænni samgöngu-
innviði, orkunýtni, orkusparandi að-
gerðir og orkuskipti ber að setja í al-
gjöran forgang, þar sem þetta er
grundvöllur þess að Íslendingar axli
ábyrgð í loftslagsmálum.
Besti og hagkvæmasti kosturinn til
að draga úr orkunotkun í sam-
göngum er að stórefla fjölbreytta
ferðamáta með bættum innviðum,
tæknilegum lausnum og fjárhags-
legum hvötum til þess að styðja við
gangandi og hjólandi vegfarendur,
ásamt gagngerum umbótum í al-
menningssamgöngum.
En það dugar ekki til. Afla þarf
frekari orku til orkuskipta með betri
nýtni og orkusparnaði á öllum svið-
um. Ekki síst í stóriðju sem tekur til
sín 80 % af raforku landsins. Raf-
orkuframleiðsla Íslend-
inga er sú mesta í heimi
á mann. Svigrúmið til
að bæta nýtnina er því
verulegt. Setjum betri
nýtni í forgang.
Samkvæmt nýlegri
grænbók ráðherra
orkumála á stærsti hluti
áætlaðrar nýrrar orku-
framleiðslu að fara í
orkuskipti vegna milli-
landaflugs. Losun á
hvern Íslending vegna
millilandaflugs er ein sú
mesta í heimi og um 10 sinnum meiri
en meðaltalslosun í flugi í heiminum.
Þótt eðlilegt sé að flugferðir séu hlut-
fallslega tíðari í eyjarsamfélagi en á
meginlandi, sýnir þessi tala að ferða-
venjur eru langt frá því að geta talist
sjálfbærar. Mikilvægt er að draga úr
orkunotkun í flugi með fjölbreyttum
hætti. T.d. með betri fjarfundabúnaði
til þess að draga úr ferðaþörf, spar-
neytnari flugvélum, og – þegar fram
líða stundir – með ferjum og flug-
vélum sem ganga fyrir rafmagni.
Landvernd gagnrýnir áróður orku-
geirans um yfirvofandi orkuskort og
sviðsmyndir sem sýna hömlulausa
sókn eftir frekari virkjunum og til-
raunir til að sniðganga og gengisfella
þær reglur sem eiga að tryggja að
nýting orkuauðlinda landsins valdi
sem minnstum náttúruspjöllum. Eft-
irspurn eftir ódýrri orku er óend-
anleg. Forgangsröðun og bætt nýtni
kemur í veg fyrir orkuskort. Hófsemi
er dyggð sem ekki má gleymast og er
hluti af lausn vandans.
Sýna verður varfærni ef afla á
frekari raforku. Afar verðmæt ís-
lensk náttúra og víðerni eru í húfi.
Vönduð og fagleg rammaáætlun og
marktækt mat á umhverfisáhrifum
sem grundvöllur ákvarðanatöku eru
verkfærin sem við höfum til þessa.
Landvernd kallar eftir orkuskipt-
um sem við getum verið stolt af sem
þjóð. Nk. miðvikudag boðar Land-
vernd til hádegisfundar til að kynna
sviðmyndir þar sem náttúruvernd og
orkuskipti haldast í hendur. Nánari
upplýsingar á fésbókarsíðu Land-
verndar.
Orkuskipti sem við
getum verið stolt af
Eftir Tryggva
Felixson »Eftirspurn eftir
ódýrri orku er óend-
anleg en forgangsröðun
og bætt nýtni kemur í
veg fyrir orkuskort.
Tryggvi Felixson
Höfundur er formaður Landverndar.
tryggvi@landvernd.is
Kvenréttindafélag
Íslands, Mannréttinda-
skrifstofa Íslands, Öfg-
ar, UN Women á Ís-
landi og Öryrkjabanda-
lag Íslands hafa skilað
inn sameiginlegri
skuggaskýrslu til
nefndar sem starfar á
grundvelli samnings
Sameinuðu þjóðanna
um afnám allrar mis-
mununar gagnvart kon-
um (Kvennasáttmálans). Nefndin
undirbýr nú fund þar sem fulltrúar ís-
lenska ríkisins munu sitja fyrir svör-
um um framkvæmd Kvennasáttmál-
ans.
Í skuggaskýrslunni kemur meðal
annars fram að á árinu 2018 birtist yf-
irlýsing kvenna af erlendum uppruna
á Íslandi þar sem voru frásagnir af of-
beldi, áreitni og misrétti. Þar var sagt
frá fordómum, mismunun, kerfis-
bundinni niðurlægingu, einangrun,
stjórnun og grófu ofbeldi og misnotk-
un. Fannst konunum þær vera ein-
angraðar og yfirgefnar. Fóru þær
fram á að vera hafðar með í ráðum við
gerð og framkvæmd áætlana gegn
kynbundnu ofbeldi og mismunun, og
hvers kyns áreitni og misnotkun.
Töldu þær áætlanirnar eiga að inni-
halda sértækar aðgerðir til að bæta
stöðu innflytjendakvenna.
Í skuggaskýrslunni er einnig bent
á að fáar rannsóknir hafa verið gerð-
ar til að varpa ljósi á stöðu kvenna af
erlendum uppruna á Íslandi. Vísað er
til skýrslu félagsmálaráðuneytisins
frá 2019 sem sýnir að innflytjenda-
konum er oft ekki kunnugt um úr-
ræði sem þeim standa til boða, til
dæmis ef þær hafa orðið
fyrir kynferðisofbeldi.
Þar kemur einnig fram
að tölulegar upplýs-
ingar frá lögreglunni og
aðilum sem koma að
vinnu með þolendum of-
beldis sýna hærra hlut-
fall meðal kvenna af er-
lendum uppruna og að
staða þeirra sé oft við-
kvæm vegna skorts á
tengslaneti. Áhersla er
lögð á mikilvægi þess að
draga fram og lýsa
duldum valdaaðstæðum
sem endurframleiða ákveðin gildi og
norm sem stuðlað geta að kynbundnu
ofbeldi á vinnustöðum og innan
veggja heimilisins.
Þá bendir skuggaskýrslan á að æ
fleiri konur af erlendum uppruna
leita til Kvennaathvarfins eftir hjálp
og þær sem koma í dvöl dvelja þar
lengur en innlendar konur. Á árinu
2020 voru 64% þeirra kvenna sem
dvöldu í Kvennaathvarfinu af erlend-
um uppruna en voru 32% á árinu
2014. Þennan mismun má meðal ann-
ars rekja til skorts á tengslaneti og
fjölskyldu hér á landi.
Engar rannsóknir hafa verið gerð-
ar varðandi mansal gegn konum á ís-
lenskum vinnumarkaði og kynlífsiðn-
aði. Í áhættumati ríkislögreglustjóra
frá 2019 um skipulagða brotastarf-
semi á Íslandi kemur fram að frá
árinu 2015 og fram í mars 2019 hafi
lögreglan rannsakað 35 mál tengd
mansali á vinnumarkaði og að hugs-
anleg fórnarlömb mansals tengd mál-
unum hafi verið 48, en tölurnar voru
ekki kyngreindar.
Viðbragðsteymi Bjarkarhlíðar
vegna mansals, sem starfar á grund-
velli samnings við félagsmálaráðu-
neytið, sendi frá sér skýrslu sumarið
2021 vegna fyrsta starfsárs síns. Þar
kom fram að 15 mál hefðu komið inn á
borð teymisins, níu vegna vinnuman-
sals (eitt bæði vegna vinnumansals og
mansals í kynlífsiðnaði), fjögur vegna
mansals í kynlífsiðnaði og tvö vegna
smygls á fólki. Voru níu þeirra ein-
staklinga sem komu við sögu konur
og sex karlar.
Í ljósi þess er að framan er rakið
lögðu höfundar skuggaskýrslunnar
til að stjórnvöld hlutuðust til um
rannsóknir á ofbeldi gegn konum af
erlendum uppruna á Íslandi og stöðu
þeirra og öryggi á vinnumarkaði.
Enn fremur voru stjórnvöld hvött til
að bæta aðgengi innflytjendakvenna
að upplýsingum um réttindi þeirra og
hvar megi leita aðstoðar. Þá var einn-
ig lagt til að stjórnvöld tryggðu að all-
ar aðgerðaáætlanir gegn heimilis- og
kynferðisofbeldi í framtíðinni tækju
mið af viðkvæmri stöðu innflytjenda-
kvenna og fjárhagslegan stuðning til
kvennathvarfa og annarra aðila sem
aðstoða þær, jafnt á landsbyggðinni
sem á höfuðborgarsvæðinu. Loks
voru stjórnvöld hvött til að gera rann-
sóknir á stöðu innflytjendakvenna á
vinnumarkaði og umfangi mansals á
Íslandi.
Mikilvægi kvennasáttmálans
fyrir erlendar konur á Íslandi
Eftir Margréti
Steinarsdóttur » Í skuggaskýrslunni
er m.a. bent á að fáar
rannsóknir hafa verið
gerðar til að varpa ljósi á
stöðu kvenna af erlend-
um uppruna á Íslandi.
Margrét
Steinarsdóttir
Höfundur er framkvæmdastýra
Mannréttindaskrifstofu Íslands.
margret@humanrights.is
ALLTAF – ALSTAÐAR