Morgunblaðið - 12.12.2022, Blaðsíða 13

FRÉTTIR
Erlent 13
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 12. DESEMBER 2022
KOMDUTUNNUNUM Í SKJÓL
Stílhrein og nett sorptunnuskýli
fyrir allar gerðir sorptunna
bmvalla.is | 412 5050 | sala@bmvalla.is
þurfti um 200 hermenn í aðrar vist-
arverur. Rússnesk stjórnvöld vöruðu
við því í síðustu viku að skaginn gæti
orðið fyrir árásum Úkraínumanna.
„Örvæntingarfullt“ bandalag
Bandaríkjastjórn lýsti því yfir fyrir
helgina að Rússar og Íranar væru nú
komnir í alhliða samstarf í varnar-
málum, sem væri skaðlegt gagnvart
Úkraínu, nágrönnum Írans og heims-
byggðinni allri.
Bandaríkin hafa áður sakað
Írana um að hafa selt Rússum
sjálfseyðingardróna. John Kirby, tals-
maður Hvíta hússins í varnarmálum,
sagði að samstarf ríkjanna tveggja
fæli nú einnig í sér að ríkin deildu
tækni og búnaði á borð við þyrlum
og orrustuþotum, auk dróna.
Þá sagði Kirby að Rússar væru
nú einnig að leita eftir samstarfi um
þróun vopna og þjálfun hermanna og
byðu ámóti umfangsmikla hernaðar-
og tækniaðstoð, sem gerði samstarf
ríkjanna nánast að varnarbanda-
lagi. Sagði Kirby jafnframt að rík-
in tvö væru að íhuga að koma á fót
sameiginlegri framleiðslulínu fyrir
sjálfseyðingardrónana sem Íranar
hafa selt Rússum.
Vassilí Nebensía, sendiherra Rússa
hjá Sameinuðu þjóðunum, svaraði
ásökunum Kirbys síðar um daginn
á fundi öryggisráðsins og sagði að
varnarmálaframleiðsla Rússa virkaði
fullkomlega án nokkurrar aðstoðar.
Sagði hann jafnframt að ásakanir um
að Íran hefði selt Rússum dróna hefðu
verið „hraktar“ margoft. Hafa Banda-
ríkin ákveðið að herða refsiaðgerðir
sínar gegn Rússlandi vegna kaupa
þeirra á írönskum drónum.
James Cleverly, utanríkisráðherra
Bretlands, sagði síðar um daginn að
ljóst væri að Íran hefði selt Rússum
dróna í skiptum fyrir hernaðaraðstoð
og kallaði hann samkomulag ríkjanna
„siðlaust.“ Hét Cleverly því að Bret-
ar myndu áfram varpa ljósi á þetta
„örvæntingarfulla bandalag og draga
bæði ríkin til ábyrgðar.“
Séu að framleiða ný vopn
Dmitrí Medvedev, fyrrverandi for-
seti Rússlands, sagði í gær að Rússar
væru að auka framleiðslu sína á vopn-
um „næstu kynslóðar“ og að tilgangur
þess væri að verja landið fyrir óvinum
Rússa í Evrópu, Bandaríkjunum og
Ástralíu.
„Óvinur okkar hefur ekki bara graf-
ið um sig í Kænugarðshéraði okkar
Litla-Rússlands,“ sagði Medvedev og
notaði þar orðalag sem Rússar nota
til þess að lýsa Úkraínu á niðrandi
hátt. „Hann er í Evrópu, Norður-Am-
eríku, Japan, Ástralíu, Nýja-Sjálandi
og ámörgum öðrum stöðum sem hafa
lýst yfir hollustu sinni við nasistann.“
Medvedev, sem er varaformaður
þjóðaröryggisráðs Rússlands, sagði
hins vegar ekki hvers konar vopn það
væru sem Rússar væru nú að fram-
leiða í auknum mæli.
sagði hins vegar að árásirnar hefðu
beinst að húsnæði sem rússneski her-
inn hefði lagt undir hermenn sína og
að fjöldi innrásarmanna Rússa hefði
fallið í þeim.
Melítopol féll í hendur Rússa ímars-
mánuði og skiptir borgin mjög miklu
máli fyrir Rússa varðandi birgðaflutn-
inga frá Rússlandi til Kerson-héraðs
og Krímskaga. Oleksí Arestovitsj,
einn af ráðgjöfum Selenskís, gaf til
kynna á laugardagskvöldið að borgin
gæti orðið eitt helsta skotmark Úkra-
ínuhers í vetrarsókn hans.
„Ef Melítopol fellur, hrynur öll
varnarlínan alla leið til Kerson,“ sagði
Arestovitsj í viðtali við úkraínska fjöl-
miðla og bætti við að ef það gerðist
væru Úkraínumenn komnir með
greiða leið til sóknar á Krímskaga.
Tilkynnt var um sprengingar á skag-
anum á laugardaginn, þar á meðal í
hermannabragga við þorpið Sovét-
ske, og voru tveir sagðir hafa fallið í
árásinni á hann, auk þess sem flytja
Rússar gerðu harða hríð um helgina
á borgirnar Ódessu og Kerson í
suðurhluta Úkraínu með írönskum
sjálfseyðingardrónum ámeðan Úkra-
ínumenn réðust á borginaMelítopol í
Saporísja-héraði með HIMARS-eld-
flaugakerfinu á laugardagskvöldið. Þá
var ráðist á skotmörk á Krímskaga.
Serhí Haídaí, héraðsstjóri Úkraínu
í Lúhansk-héraði greindi frá því í gær
að Úkraínumenn hefðu ráðist á einar
af höfuðstöðvum Wagner-málaliða-
hópsins í héraðinu. Sagði Haídaí að
höfuðstöðvarnar hefðu verið á hóteli í
bænumKadívka, og að Rússar hefðu
beðið þar mikið mannfall. Þá gerði
Haídaí ráð fyrir að um helmingur
þeirra sem lifði árásina af myndi láta
lífið vegna skorts á læknismeðferð og
aðhlynningu.
Rúmlega 1,5 milljónir manna voru
án rafmagns á laugardagskvöldið í
héraðinu í kringum hafnarborgina
Ódessu eftir drónaárás Rússa. Var-
aði héraðsstjórn Ódessu við því að
viðgerðir á raforkukerfinu gætu tekið
allt að þremurmánuðum. Var nánast
allt héraðið því án rafmagns í gær,
en rafmagninu var forgangsraðað
til sjúkrahúsa, fæðingardeilda og
annarra lykilinnviða.
Volodimír Selenskí, forseti Úkraínu,
sagði í daglegu ávarpi sínu til Úkra-
ínumanna að staðan í héraðinu væri
mjög erfið, þar sem drónarnir hefðu
náð að lenda á mjög viðkvæmum
stöðum. Úkraínuher sagði að hann
hefði náð að skjóta niður tíu dróna
í árásinni, en að aðrir fimm hefðu
komist í gegnum varnirnar og lent á
raforkuverum.
Lykillinn að Kerson og Krím
LeppstjórnRússa í Saporísja-héraði
lýsti því yfir í gær að tveir hefðu fallið
og tíu særst í eldflaugaárás Úkraínu-
manna áMelítopol á laugardagskvöld.
Sagði leppstjórnin í yfirlýsingu sinni
að eldflaugarnar hefðu lent á „félags-
miðstöð“ þar sem fólk hefði verið að
snæða kvöldverð. Engin staðfesting
fékkst þó á þeirri staðhæfingu lepp-
stjórnarinnar. Ívan Fedorov, borgar-
stjóri Melítopol, sem nú er í útlegð,
Hitnar í kolunum í suðurhlutanum
lRússar og Úkraínumenn skiptust á árásum í suðurhluta Úkraínu um helginalRafmagnslaust í
Ódessa-héraðilÚkraínumenn beina sjónum aðMelítopollSegja Rússa og Írana vinna náið saman
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
AFP/Ihor Tkachov
Harðir bardagarHábyssu af gerðinni 2S1 Gvozdika er stillt upp inn á milli trjánna og skothríð á Rússa undirbúin einhvers staðar í nágrenni Bakhmút.
Með sprengju-
smiðinn í haldi
lVerður framseldur til Bandaríkjanna
Bandaríkjastjórn staðfesti í gær að
hún hefði tekið höndum Líbíumann-
inn Abu Agila Mohammad Masud,
en hann er grunaður um að hafa
búið til sprengjuna sem grandaði
vél Pan Am yfir þorpinu Lockerbie
í Skotlandi hinn 21. desember 1988.
270 manns fórust í hryðjuverka-
árásinni, þar af 190 Bandaríkja-
menn.
Masud er einnig grunaður um að
hafa tekið þátt í sprengjuárás í Berlín
árið 1986 á næturklúbbi, sem vitað var
að bandarískir hermenn sóttu. Höfðu
stjórnvöld í Líbíu handtekið Masud
vegna þess máls en sleppt honum
aftur. Bárust þá óstaðfestar fregnir
um honum hefði verið rænt af hópi
líbískra vígamanna.
Talsmenn bandaríska dómsmála-
ráðuneytisins vildu ekki greina frá
því hvernig Masud hefði komist
í hendur Bandaríkjastjórnar, en
heimildir New York Times sögðu
að bandaríska alríkislögreglan FBI
hefði handtekið hann erlendis og
væri að ganga endanlega frá fram-
sali hans til Bandaríkjanna. Gert
er ráð fyrir að hann verði fljótlega
í kjölfarið dreginn fyrir alríkisdóm-
stól í Washington-borg.
Aðeins einn maður hefur verið
fangelsaður fyrir aðild sína að
Lockerbie-sprengingunni, líbanski
leyniþjónustumaðurinn Abdelbaset
Ali Mohmet al-Megrahi. Hann var
sakfelldur fyrir skoskum dómstóli
árið 2001 og sat næstu sjö árin
í fangelsi. Árið 2008 var honum
sleppt úr haldi og hann sendur
aftur til Líbíu af heilsufarsástæð-
um. Megrahi lést þar árið 2012 og
hélt fram sakleysi sínu til hinstu
stundar.
Skoska saksóknaraembættið
sagði í gær að það myndi einnig
sækjast eftir því að ná fram réttlæti
í málinu, en ellefu Skotar létust
þegar brak vélarinnar hrapaði til
jarðar á íbúðarhverfi í Lockerbie.
Árásin er bæði mannskæðasta
hryðjuverkið sem og versta flugslys
í sögu Bretlands.
AFP/Roy Letkey
Lockerbie Alls fórust 290 í
árásinni, bæði í vélinni og á jörðu.