Verktækni - 2021, Síða 8

Icelandic Journal of Engineering // Verktækni (2021) 27 1

Verkfræðingafélag Íslands // Association of Chartered Engineers in Iceland - https://www.ije.is 8

stuðningi, vitsmunalegri örvun, hvetjandi samskiptum og framtíðarsýn (Menegazzo, Cruz-Ortiz,
Ortega-Maldonado, & Salanova, 2015) fær um slík áhrif.
Liðaskipulag (e. team structure)
Liðið er skipað meðlimum og bæði eiginleikar meðlima og samstarf þeirra hafa áhrif á
frammistöðu liðsins. Eiginleikar teymis geta tengst hæfileikum liðsmanna (Nukic et al., 2015;
Rouse, Cannonbowers, & Salas, 1992), óskum liðsmanna (Nukic et al., 2015), sveigjanleika
liðsmanna (Nukic et al., 2015) og persónuleika þeirra (Nukic et al., 2015). Liðasamsetningar tengjast
því hvers konar bakgrunn meðlimur hefur, fjölbreytileika þeirra (Nukic et al., 2015) eða hversu
þverfagleg liðin eru (DeFranco et al., 2011), hvernig uppbygging umbunar er í teyminu (Rouse et
al., 1992), stærð teymisins (Guastello, 2010; Nukic et al., 2015; Rouse et al., 1992), mismunandi
hlutverk í liðinu (Rouse et al., 1992), hvernig þessum hlutverkum er úthlutað (Nukic et al., 2015) og
loks hvernig liðið er valið (Sinclair, Siemieniuch, Haslam, Henshaw, & Evans, 2012). Sýnt hefur verið
fram á að þátttökutími meðlima (e. tenure) (hversu lengi fólk vinnur saman) hefur áhrif á
frammistöðu teymisins og verður það að teljast mikilvægur þáttur (Sivasubramaniam et al., 2012).
Lið getur verið á mismunandi stöðum svo samstaðsetning (e. colocation) liða (Patrashkova-
Volzdoska et al., 2003) skiptir máli. Lið starfar einnig á mörgum tímalínum eða tímaumhverfum (e.
time ecologies)(Guastello, 2010). Annar þáttur í teymisskipaninni eru innri ferlar þess, þeir verða
að vera kerfisbundnir (Lynn & Reilly, 2000) og hafa ferla til að skrá og geyma upplýsingar (Lynn &
Reilly, 2000).
Liðsumhverfi (e. team environment)
Liðsumhverfi er umhverfið sem teymi starfar í. Samhengið felur í sér: nægilegt fjármagn, forystu
og skipulag, tilvist trausts, kerfi fyrir frammistöðu og mat og þóknun (Nukic et al., 2015). Skipuheild
sem liðið er hluti af hefur einnig áhrif á frammistöðu teymisins bæði út frá notkun liðsins (hvernig
það notar teymi til að leysa vandamál, bæta ferla og virkja starfsmenn í teymisvinnu) og stuðningi
sem það býður upp á (úthlutar viðunandi auðlindum (e. resources) til að hjálpa liði að starfa og ná
markmiðum sínum sem og að meta framlag liða sinna) (Lee, To, & Yu, 2013).
Verk (e. tasks)
Verk eru kjarninn í teymisvinnunni. Þau verða að vera tilgreind í umfangi (e. scope) til að passa við
liðið. Hönnun verka (Sinclair et al., 2012) sem og vinnuhönnunin (sjálfræði, fjölbreytni færni,
verkaauðkenning og mikilvægi verka) (Nukic et al., 2015) er í fyrirrúmi fyrir teymið. Verk eru af
mismunandi gerðum (Salas, Cooke, & Rosen, 2008) og ein verkaflokkun (Driskell, Salas, & Hughes,
2010) býður upp á fjóra aðalverkaflokka: val á eða ákvarðanatökuverk (e. choosing or decision-
making tasks), samningaviðræðnaverk (e. negotiating tasks), framkvæmd verkefna (e. executing
tasks) og að búa til verk (e. generating tasks).
Vinnuálag getur haft áhrif á afköst og má líta á það sem tvöfalt: tímapressu og eftirspurn eftir
auðlindum (Urban et al., 1996). Hversu mikið liðsmaður getur unnið út af fyrir sig, eða
einstaklingsbundið verk (Salas, Cooke, et al., 2008) á móti hve mikið verk eru tengd innbyrðis
(hvernig liðsmenn þurfa upplýsingar, efni og stuðning hvert frá öðru)) (Bron, Endedijk, van Veelen,
& Veldkamp, 2018; Salas, Cooke, et al., 2008) hefur áhrif á árangur. Einnig geta skjöl haft áhrif á
hönnunarverk í formi samræmingar hönnunarskjala (Dong, Hill, & Agogino, 2004).
Innri virkni liða (e. team inner workings)
Hægt er að mæla eiginleika liðs (e. team characteristics) á þremur ásum: tilhneigingu til samstarfs
(vilji meðlima til samstarfs), sveigjanleika teymisins (mælir að hve miklu leyti allir liðsmenn gætu
framkvæmt ýmsar aðgerðir í teyminu) og forgangssamhljóða (mælir að hve miklu leyti teymin
hafa þróað sameiginlega heildstæða nálgun til að vinna verk sín) (Grant & Hallam, 2016).
Traustþættir hafa áhrif á teymið og má líta á það sem verkefnaferlaþætti (hugrænt (e. cognitive-
Icelandic Journal of Engineering // Verktækni
Verkfræðing félag Íslands // Asso iation of Chartered Engineers in Iceland - https://www.ije.is

8
RITRÝNDAR FRÆÐIGREINAR2021- 27- (1)