Upp í vindinn - 01.05.1985, Qupperneq 40

Hvað er marksamnincur?
eftir Tómas Tómasson og Jónas Frímannsson
Tómas Tómasson. Stúdent
frá M.R. 1964. Lauk f.hl.
prófi frá H.í. 1967, próf i
byggingaverkfrædi frá
D.T.H. í Khöfn 1970. Verk-
fræðingur hjá verkfræði-
stofu Sigurðar Thoroddsen
sf. 1970-71, hjá verkfræði-
stofunni Gimli 1971, hjá
Breiðholti hf. 1971-78 og hjá
ístaki frá 1978.
Jónas Frimannsson.
Fæddur á Rangárvöllum
1934. Verkfræöingur frá
D.T.H. 1960. Starfaði við
hönnun brúa og húsa í
Danmörku 1960-65. Hjá
Almenna byggingafélaginu
í Reykjavík 1965-66. Vann
hjá Fosskrafti sf. við Búr-
fellsvirkjun 1966-71, en hjá
ístaki í Reykjavík við ýmsar
framkvæmdir 1971-83.
MARKSAMNINGUR er ákveðið form verksamnings fyrir
mannvirkjagerð. Þetta form samnings víkur nokkuð frá hefð-
bundnu formi. Marksamningsformið hentar við ákveðnar að-
stæður. í því skyni að lýsa þessu, verður hér tekið dæmi.
Gamla leiðin, útboðsaðferðin.
Nýlega voru opnuö tilboð í l.áfanga dælumiðstöövar
Útgerðarvinnslunnar h.f.
Eftirtalin tilboð bárust:
1. Lágmundur Svalbarðsson:
2. Naglabyssan s.f.:
3. Traustverk h.f.:
Kostnaðaráætlun hönnuða:
kr. 7.156.000,-
kr. 7.925.000,-
kr. 10.367.000,-
kr. 10.500.000,-
Hér er sígilt dæmi um verkkaupa sem er í nokkrum
vanda, þótt hann virðist, fljótt á litiö, hafa fengið stóran
happdrættisvinning. Þegar byggingarnefndin fer að
bera saman tilboðin, kemur fram, að ráðgjafarnir, Vil-
hallurog Salómon eru smeykir um að Lágmundur muni
ekki Ijúka verkinu í tæka tíö, áður en erlendu verktak-
arnirkoma með dælubúnaðinn. Óvíst erað Lágmundur
hafi lesið kaflann í útboðsgögnunum um dagsektir kr.
30.000,- pr. almanaksdag. Hins vegar gerir tilboö hans
ráð fyrir hárri fyrirframgreiðslu. Vilhallur mælir með
Naglabyssunni s.f., sem stóö sig þokkalega meö
blokkarbygginguna í fyrra. Að vísu hafa þeir Nagla-
byssumenn ekki reiknað þetta sjálfir, þeir eru vanir að
fá einingarverðin hjá verkfræðistofu úti í bæ.
Það er þvi ekki víst að þeir viti að það þarf sérstakan
búnað til verksins. Salómon telurTraustverk best búinn
til að vinna verkið, en er verðið of hátt?
Var kannski ástæðulaust að bjóða verkið út? Eru til
aðrar aðferðir við gerð verksamnings, þannig að hagur
verkkaupans sé betur tryggður?
Ný aöferö, MARKSAMNINGUR.
Á síðustu árum hefur hér á landi verið tekin upp notkun
samningsforms, sem notað hefur verið erlendis um langt ára-
bil. Er það svonefndur „MARKSAMNINGUR“ („target
agreement"), en hér á eftir verður lýst meginþáttum þessa
samningsforms.
1. Val verktaka.
Verkkaupi velurþann verktaka, sem hann telurhæfastan til
að annast viðkomandi verkframkvæmd. Verktakinn hefure.t.v.
leyst svipað verkefni áður, hann hefur á að skipa reyndu
starfsliði og tæknimönnum, tækjakosturverktakans kann að
henta vel við lausn á verkefninu. Ýmis önnur atriði eru vegin
og metin við valið.
Verktakinn er nú ekki valinn á grundvelli (tilviljana-
kenndrar?) lágrar tölu í samkeppnistilboði.
2. Skilgreining verkefnis.
Verkkaupi og verktaki skilgreina verkefnið sameiginlega,
bæði tæknileg atriði, verktíma og röð einstakra verkþátta.
Verkkaupinn getur nú haft hönd í bagga með undirbúningi
framkvæmda og tryggt er, að óskir hans um breytta röð verk-
þátta eftir að verk er hafið eða aðrar breytingar á verkinu séu
í heiðri hafðar án þess að verktaki telji sér misboðið og hefji
fjárkröfur af þeim sökum.
Lágmundur hefur stundum þann hátt á, þegar verkefna-
skortur er, að túlka öll hugsanleg vafaatriði útboðsgagna á
ódýrasta veg (þ.e.a.s. ef hann þá yfirleitt les gögnin). Eftir
undirritun samnings hefst svo tímafrek togstreita, þegar
verkkaupinn telursig eigaað fáannað fyrir peninganaen það,
sem Lágmundur býður upp á.
3. Gerd veröskrár.
Verktaki og verkkaupi gera nú einingarverðskrár fyrir
einstaka verkþætti eða áætla heildarverð eftir eðli verkefnis.
Algengt er, að verktaki hafi vegna reynslu sinnar frumkvæði
I verðútreikningi, sem stillt er upp á þar til gerð eyðublöð, þar
40