Hinsegin dagar í Reykjavík - 01.07.2024, Síða 35

35
okkur að ímynda okkur og skissa drauma­
þjóðbúninga og unnum síðan úr þeim með
Idu Björs sem tengdi hugmyndirnar við
sænsku búningaarfleifðina.“
Útlit Bäckadräkten er að mestu innblásið af
búningum frá miðhluta Svíþjóðar en trans
tákn eru þéttofin í búninginn — bókstaflega!
Vestið er ofið úr litum trans fánans, hvítum,
bleikum og bláum. Hattinn sem fylgir með
búningnum mætti líka sjá í hýru ljósi. Í upp­
hafi höfðu Fredy og teymið kafað ofan í gögn
textílsafnsins og hatturinn var með því mest
hinsegin sem þau fundu.
„Í næsta nágrenni við safnið var til kvenþjóð­
búningur með einslags karlahatti. Hatturinn
var agnarsmár og var komið fyrir yfir snúð
í hári, snoturt höfuðfat sem leit eiginlega
meira út eins og kóróna en hattur. En það
sem einkenndi konurnar á þessu svæði var
hvað þær voru sjálfstæðar, karlarnir voru
flestir kaupmenn og voru mikið fjarverandi,
jafnvel hálft árið. Konurnar sátu því eftir og
voru engum háðar, þær gátu hagað lífi sínu
eftir eigin höfði. Þar með fengu þær mikið
frelsi til að þróa eigin klæðaburð og það er
talið líklegt að konurnar hafi ákveðið í sam­
einingu að taka upp þennan fína karlahatt
og brjóta þannig hefðbundnar kynjareglur í
klæðaburði. Svo getur auðvitað líka verið að
einhver karlanna hafi komið heim færandi
hendi með hatt úr annarri sýslu. En fyrri
skýringin er svo góð feminísk saga að ég kýs
að trúa henni,“ segir Fredy og brosir.
Tilgangur Bäckadräkten, og annarra kyn­
hlutlausra þjóðbúninga, er að veita öllum
frelsi til að finna rætur sínar í þjóðlegri
búningaarfleifð án þess að það þurfi að vera
bundið ákveðnu kyngervi. Þó er ekki vanda­
laust að eignast slíkan búning, bæði er það
dýrt og tímafrekt en svo leynast í þjóðbún­
ingasenunni einstaklingar sem hafa fest sig
í þeirri meiningu að ekki megi hrófla við
búningunum í þeirri mynd sem þeir eru
núna, jafnvel þó það dragi ekkert úr gildi
eða fegurð þeirra þjóðbúninga sem fyrir eru
að búa til eitthvað nýtt. Það er mikilvægt að
setja þjóðbúningana í samhengi við söguna
og stöðu hinsegin fólks á þeim tíma sem
þeir þróuðust. Búningarnir endurspegla
samfélag þar sem talið var að kynin væru
eingöngu tvö og að hefta þróun kynhlutlauss
þjóðbúnings á grundvelli virðingar við eldri
búningana mætti túlka sem áframhaldandi
útilokun á hinsegin tilveru. Undirrituð vill
því hvetja áhugasöm um kynhlutlausan
þjóðbúning að slá til, víst er að það er
ómæld þörf á þjóðlegum kynusla í íslensku
þjóðbúningasenunni!
Folk Costumes for Everybody
Fredy Clue is a Swedish folk musician
that created Sweden’s first gender-neutral
folk costume, Bäckadräkten. European folk
costumes developed mostly along the lines
of the gender binary, leaving little room for
gender nonconformity. Fredy's mission was
to fill in that gap, giving queer people an
opportunity to express their national ident­
ity through clothing while celebrating their
gender expression. The costume was made
in collaboration with Swedish clothing
designer Ida Björs and a focus group of non-
binary people. Their vision came together in
Bäckadräkten where the male and the female
were merged in a sort of pants-skirt and the
trans identity celebrated by weaving the
colours of the trans flag into the vest.