Helgarpósturinn - 02.05.1980, Síða 12

Helgarpósturinn - 02.05.1980, Síða 12
13 Fostudagur 2. maí 1980^Q/garpÓ^furínn__ _ hnltjarpn<=:+! irinn Föstudagur 2. maí 1980 Ætli danski bassaleikarinn Niels-Henning örsted- Pedersen sé ekki i Hópi þeirra djassleikara er isiendingar þekkja hvaö best . Sumarið 1978 var hann ásamt Oscari Peterson gestur á velflest-J um islenskum heimilum. bá var sjónvarpaö beint frá Laufeardals- hallartónleikum þeirra á Listahátiö. A morgun veröur hann enn á skjánum, aö þessu sinni ásamt brasillsku söngkon- unni og planistanum Tanju Mariu, en þau héldu tónleika fyrir troöfullu Háskólabiói 19. april sl. i desember 1977 hélt hann þrenna tónleika I Norræna hásinu meö trlói sinu, æskuvinur hans Ole Kock Hansen á píanó (þeir léku oft fjórhent á pianóiö þegar þeir voru strákar) og Aleks Riel á trommur (Niels^ksel og planist- inn Kenny ÐreyiI voru lengi hús- trló I djassklúbbnum fræga Mont- martre I Kaupmannahöfn). i april 1978 kom hann meö hiö magnþrungna NHöP-trló til landsins og léku þeir Niels, Philip Catherine og Billy Harc þá i Háskólablói. Og þar sem er mest um vert:I hverri heimsókn höfum við séö hann i nýju ljósi. Hem hiaöinn lopavörum heim Kominn úr Frlhöfninni á leiö gegnum tollinn veifar Niels. ibygginn til mln, pokinn þungur og á leiöinni til Reykjavikur undrast hann enn einu sinni bjór- leysi landsins og ég segi honum frá kjallaranum minum í Höfn- inni. Hann segir: „Viö systkinin gáfum pabba gamla bruggsett og nú ólgar allt og kraumar i kjallaranum hjá honum. Þetta er upplögö tóm- stundariöja fyrir kennara á eftir- launum. Hann skráir allt nákvæmlega hjá sér. Hann átti stórafmæli nýlega og allt rauö- viniö var heimagert. Þaö var hálft annaö hundraö manns i veislunni’.' Sigurjón formaöur ekur gæti- lega Keflavikurveginn og spyr: Ertu aldrei hræddur aö fljúga? „Ekki get ég sagt þaö. Þeir sem sitja við stjórnvölinn eru iiálæröir i aö fara meö öll þessi tæki. Ég er afturámóti oft ansi bllhræddur I Þýskalandi. Vélin er lent og viö sestir uppl bil. Eitthvert fifl situr undir stýri og til aö sýnast mikill keyrir hann á 150. Þaö er hundraö sinnum hættulegra en aö fljúga.” — Eftír aö hafa snætt graflax- inn og lambakjötið segir Niels Tanju Mariuog eiginmanni henn- ar, Eiríki hinum franska, frá landi og þjóö. „Funduö þiö bragöiö af lamba- kjötinu; villibráð rekin á fjall aö vori, og laxinn er úr tærum ánum, ég hef hvergi bragðað eins góöan .lax og hér. Stundum feröast ég um þvert og endilangt megin- landiö án þess aö finna nokkurn mun á borgum; sömu hótelin, sami maturinn. Ég hlakka alltaf til aö koma til tslands og fjöl- skyldan ekki síður. Þær vita aö ég kem hlaöinn lopavörum heim. (Fjölskyldan; konan Sólveig og dæturnar Kristin, Anna og Marla, sem er aöeins fjögurra mánaöa)” Yfir kaffinu og koniakinu rökræöa^Jielsog Eirikur konung- dæmi og auöhyggju og Niels upp- altnn I grundtvigskum radlkalisma lýsir þeirri skoöun sinni að enginn maöur eigi aö vera fæddur til valda og enginn eigi aö hagnast á vinnu annarra. Síðan bjóöum viö Niels þeim hjónum góöa nðtt og höldum niö- ur á vit G. Tuborgs til aðspjalla um llf I listum. var þung. Þaö var sungiö viö öll tækifæri, þegar voraöi, þegar haustaöi. Alltaf var sungiö. Foreldrar minir eru fjónsk. Mamma komin af gildum bænd- um en pabbi öreigasonur. Þaö er ekki langt slöan ég komst aö þvl, að þegar þau giftust setti hún þaö skilyröi, aö öll börn þeirra fengju hálftima tónlistarkennslu viku- lega, sama hvaö þaö kostaði. Sex ára gamall byrjaöi ég aö læra á píanó og fór einu sinni I viku til Hróarskeldu ásamt bróöur mln- um sem var þremur árum eldri. Planóleikinn læröum viö hjá ágætri konu, sem kenndi okkur líka á blokkfíautu. Viö uröum aö mæta I hvern dlma en réöum sjálfir hvort viö æföum okkur eöa ekki. Stundum æföum viö ekkert en lékum fótbolta allan daginn, en stundum greip tónlistin okkur heljartökum og viö æföum og æfö- um. Ég fiktaöi viö aö leika á klarinett og trommur áöuren bassinn kom til sögunnar. Þegar ég var 12 ára stofnuöu eldri bræö- ur mtnir bebop kvintett ásamt Ole Kock Hansen og stórabróður minn fór til ömmu og baö hana að koma þvl til leiðar aö ég fengi bassa. Og bassann fékk ég meö þeim skilyröum aö ég læröi á hann. Þaö var ekki ég sem óskaöi eftir aö læra á bassa; mér var alveg sama á hvaöa hljóöfæri ég spilaði.” Miðiramher|inn vaidi djassinn „A þessum árum var ég á kafi I fótbolta og lék I unglingaliöi Osted. Viö höföum unniö þaö glæsta afrek aö komast I A-riðil, unglingaliöa, og þaö var rnikill heiður fyrir þorpsliö, og áttum aö keDDa viö liöin I nágrannaborgun- um, Hróarskeldu, Tastrup osfrv. Ég var miðframherji, markhepp- inn og nokkuö góöur knattspyrnu- maöur aö ég held. Þaö vakti mikla athygli aö viö unnum Tástrup 4-0 en þaö óhapp varö er ég skoraöi eitt markiö aö ég fót- braut unglingalandsliösmanninn þeirra. Þaö er ekki mér aö kenna, hann ætlaöi aö tækla þegar óhappiö varö. Nokkrum vikum seinna áttum við aö leika aftur á móti þeim og I þetta sinn I Tástrup, Ég var þá fjórtán ára og haföi stundum leikiö meö Bent Axen og Jazzkvintett. 60 I Vin- gárden I Kaupmannahöfn. (Inn- SJONARHORN 99 „Örsted-Pedersen er ákaflega hæglátur maöur, og llklega þaö sem landar hans mundu kalla „et kultiveret menneske”, sagöi Jón Múli Árnason. „Þeir sem hafa oröiö þess aönjót- andi aö vera viöstaddir þar sem honum tekst vel upp finna, ab þar er ekki bara sistreymandi jazz, heldur stafar líka af hon- um einhver mannleg hlýja, sem ég kann ekki aö skilgreina. Slikter vlst ekki nema sárafáum útvöldum gefiö. Þar aö auki er maöurinn meistari I þvl sem viö nefnum gjarnan danskan húmor’,1 sagöi Jón Múli Arnason útvarpsmaöur og jassisti. 99 skot spyrjanda: hljómsveit þessi var hin framsæknasta I dönsku djasslífi um þær mundir). Nokkru áöur en leikurinn átti aö fara fram hringdi Bent Axen I mig og bað mig aö leika meö kvintettn- um I Randers. Konsertinn þar uppá sama dag og leikurinn I Tástrup. Ég hugsaöi mig vand- lega um og sagði slðan: Fjanda- korniö, ég fer til Randers og leik djass. Ég fór tilRanders og félag- ar minir til Tástrup. Þegar þeir komu þangaö tók reiöur söfnuður á móti þeim æpandi: Hvar er náungfiin sem fótbraut lands- liðsmanninn! Til allrar hamingju var hann I Randers.” Boð Irð Basie Og Niels-Henning fór að leika inná hljómplötur m.a. meö helsta píanista bopsins, Bud Poweli, og þar kom aö hróður hans barst sjálfum sveiflugreifanum, Count Basie, tileyrna og hann bauö hon- um sæti I hljómsveit sinni. „Þaö var Quincy Jones sem sagöi Basiefrá mér. Ég lék I stórhljómsveit sem Quincy stjórnaði I Landskrona og hann bar mér boö Basie. Ég gat ekki tekið þvl. Ég varö að vera orðinn 18 ára til aö fá atvinnuleyfi I Bandarlkjunum. Hálfu ári seinna var boðið endurtekiö. Ég var orð- inn 18 ára, en haföi verið sagt I bandarfska sendiráðinu I Kaup- mannahöfn að ef ég fengi leyfi til lengri dvalar I Bandarlkjunum en sex mánuöi mætti kveöa mig I herinn. Ég haföi enga löngun til þess, svo ég hafnaöi boöinu. A þessum árum var ég I menntaskóla en lék oftast á Mont- martré. Amerískir einleikarar komu og léku þar I tvær til þrjár Það var sungið f mðrgunsðrið Og hver er uppruni þessa bassasnillings? Hvernig komst hann I kynni viö tónlistargyöjuna sem átti eftir aö bera hróöur hans um veröld víöa? „Heima var mikiö sungið og leikiö á hljóðfæri. Ég er yngstur systkina minna og öll lékum vió á eitthvert hljóðfæri. Mamma var kirkjuorganisti og pabbi skóla- stjóri heimavistarskóla I Osted, smábæ sunnan viö Hróarskeldu. Þetta var lýöskóli I anda Grundt vigs og tónlistin skipaöi vegiegan sess I amstri dægranna. Þaö var sungiö I morgunsáriö, sungiö þeg- ar skapiö var létt og þegar lundin SJÓNARHORN SJÓNARHORN • • „Hann er mikiö ljúfmenni og mjög viöfelldinn maöur. Hann er það sem Danir kalla „beskeden”, og er ekkert aö troöa sér fram, eins og oft er meb menn sem eru svona góöir”, sagöi Gunnar Ormslev hljóöfæraleikari. „Þaö er raunar ekki hægt aö lýsa svona manni, hann er alveg einstakur I sinni röö. Annars er þaö dálltiö skrýtiö hvaö Skandínavar eiga marga góöa bassaleikara um þessar mundir. Frá þvl örsted-Peder- sen varö frægur hafa komiö upp I Skandinavlu 10-15 bassa- leikarar á heimsmælikvaröa. Aður voru varla nema tveir þekktir bassaleikarar Iheiminum, þeir Jimmy Blanton, sem spilaði meö Duke Ellington um 1940, og Scott LaFaro, sem var á toppnum á árumum 1960-1975. Þetta er eins og meö handboltann hér á lslandi. Þegar viö eignumst gott lib grlpur um sig feiknalegur áhugi, og viö eignumst alltaf betri og betri handboltamenn”, sagöi Gunnar Ormslev. 99 „Hann kemur mér þa.mig fyrir sjónir, aö hann sé ljúfur maöur á allanhátt. Og maöur hefur þaö ekki á tilfinningunni, aö þetta sé svona frægur maöur — hann er mjög lltiUátur aö ræöa viö hann”, sagbi Sigurjón Jónasson, formaöur Jass- vakningar. „Ég hef eingöngu kynnst honum gegnum þetta ’ starf mitt I Jassvakningu, og hef reyndar hitt hann öli þau skipti sem hann hefur komiö hingaö. Þetta eru aö sjálfsögöu bara fáeinir dágar samanlagt, sem ég hef veriö meb honum, og auövitaö þekki ég ekki manninn út I gegn eftir þann tíma. Allir hafa sjálfsagt sinar skuggahliöar, en hafi Örsted-Pedersen eitthvaö slikt hefur hann ekki sýnt þaö hér, og ég hef ekkert slfkt heyrt um hann. Sem hljóöfæraleikara set ég hann tvlmælalaust á toppinn. Hann er mjög alhliöa, þaö er sa.ma hvaöa tónlist innan þessarar léttu tónlistar hann snertir á, haim viröist vera heima I öllu”, sagöi Sigurjón. 99 vikur I einu og Herluf Kamp Larsen-hringdi I mig og spuröi sem svo: Don Byas verður hér I tvær vikur. Geturöu leikiö meö honum? Eða: Johnny Griffin veröur hér I þrjár vikur. Geturöu leikiö með honum? osfrv. osfrv. Þá leit ég á dagataliö og stunda- skrána. Lltiö aö læra eöa páska- frl. Ég spila. Próf framundan. Þvl miöur, ekki núna. Þetta var góöur skóli en þvl miöur stóöu einleikararnir það stutt viö aö náiö samband skap- aöist sjaldnast. Fyrsta vikan fór I boxkeppnina. Andrúmsloftiö hlaöiö spennu og þeir uröu aö sýna hvaö þeir gátu. önnur vikan var öll önnur. Einleikarinn og trlóiö höföu kynnstj maskarnir teknir niöur og samleikurínn varö náinn. Slöan voru þeir farnir.” uröin er mikilvæg. A vissu æsku- skeiöi hamast maöur einsog naut I flagi, veröur aö sýna hvaö maður getur gert stórkostlega hluti en þá kemur þessi yndislegi karl, sest fyrir framan mann og leikur fegurra en nokkur sem maöur hefur heyrt áöur og þaö er laugardagskvöld á Montmartre og allt troöfullt og allir fullir og alltleinu leikur hann Old Folks eöa My Romance og þaö veröur grafarþögn og undirleikur okkar veröur veikari og veikari, þessi fegurö hefur næstum riöiö okkur aö fullu. Þeim boöskap sem Ben lét eftir sig hef ég reynt aö fylgja. Boöskap feguröarinnar.” Niels-Henning var ekki alltaf á Montmartre. 1965 lagöi hann land undir fót og ferðaöist um Evrópu meö Bill Evans og.... Sijúpsonur Dexiers sonny Roilins einsog Ijandinn sjðifur „Þvl var þaö stórkostleg reynsla þegar Dexter Gordon lék I þrjá mánuöi I Montmartre sum- ariö 1963. Hann haföi leikiö hér fyrst I október 1962 en sumariö ’63 var hann ráöinn I þrjá mánuöi og siðan sumar eftir sumar. Þaö var einstakt f danskri djasssögu aö sami maöurinn léki I þrjá mánuöi á Montmartre en sllkt var djass- llfið þá. Við kynntumst Dexter miklu betur ten' einleikurunum er léku aöeins tværþrjár vikur í klúbbnum? — Þegar Dexter var hér. barst talið aö þér og hann sagði: My stepson. My stepson! „Hann hefur alltaf kallaö mig „Bill Evans segir þú«Þaö er dálitiö sniðugt, mér fannst ég aldrei vera meö Bill Evans. Ég var meö Sonny Rollins. (Þess má geta aö Lee Konitz, ein af upp- sprettulindum Niels, var einnig I hópnum). Sonny var mér allt I þessu hljómleikaferðalagi. Ég var trylltur I aö leika meö Sonny Rollins. Hann Iék einsog fjandinn sjálfur. Sá náttúrukraftur sem bjó I Sonny Rollins heillaöi mig. Ég hef aldrei upplifaö jafn magn- lagöi George ekki I aö leikaþar. Norman Granz hringdi til mln og spurði hvort ég gæti hlaupiö I skarðið fyrir George. Ég var til I þaö og hlakkaði satt aö segja til aö leika meö Oscari. Ég hélt til Budapest og Oscari fannst ég leika mjög vel og þaö fannst mér llka, þvi ég haföi mjög gaman af aö leika meö Oscari. Þegar ég kom aftur heim hugsaöi ég ekki meir um þessa feröina þvl metn- aöargjarn hef ég aldrei verið. Um þessar mundir var ég yfir mig ástfanginn af Sólveigu og viö ákváöum aö gifta okkur og þaö geröum viö. A brúökaupsdaginn okkar var komið meö mikinn pakka heim til okkar 1 Glostrup. Hvur fjandinn er þetta, hugsaöi ég, þvl auðvitað kæmu allir brúö- kaupsgestirnir meö gjafirnar 'heim til tengdaforeldra minna ,þar sem veislan yröi. Ég fór meö pakkann inn og opnaöi hann. Viö okkur blasti undurfagur te- ketill og sex krúsir úr gæðaleir. Kveöja frá Sandy and Oscar. Mér var ómögulegt aö koma nöfnun- um fyrir mig. Hvaöa fólk er þetta? Sandy og Oscar? Slöan rann upp fyrir mér ljós. Amerfkuierðin „Stuttu seinna var hringt I mig ' og ég spuröur hvort ég væri til I aö koma til Amerlku og leika meö trlói Oscars. Svo barnalegur var ég aö mér datt ekki I hug aö þetta væri boö um aö ganga i trló Oscar Petersons. Ég hélt bara aö })ar vel en geta farið aftur heim og sagt: þar vil ég ekki búa. Eftir þaö átti ég ekki I neinu sálarstrlöi um hvort ég vildi heldur búa f Kaupmannahöfn eöa New York. Ég þekki marga sem ekki vita i hvorri borginni þeir vilja búa.” Sjáiisogun „Margt læröi ég af Dexter og Ben og margt hefur Oscar kennt mér. Fyrst og fremst sjálfsögun. Þaö sem þú ert sem tónlistar- maöur dæmist af þvi hvernig þú spilar. Það skiptir engu máli hverskonar persónuleiki þú ert. Þaö er aö sjálfsögöu gott ef þú ert góöur drengur en |>aö skiptirengu máli spiliröu ekki vel. Mér fannst I fyrstu mjög þving- andiaðleika meöOscari. Ég varö aö gangast undir hans skilmála ,en eftir því sem árin libu hef ég unniö^mér frelsi, skilmálar hans há mér ekki lengur. Þetta varö ■mér lærdómsrikt. Aö geta aöiag- aö sig öörum án þess aö glata nokkru af sjálfum sér. Ég held aö þaö neikvæöasta I amerlsku llfsmynstri sé keppnis- andinn allsstaöar. Norman Granz hefuroftspurtmig: Hvaö ætlaröu þér eiginlega? Og ég svarat Ég ætla mér bara aö lifa. Takmark mitt er aö lifa eins lengi og mér er unnt og eins lengi og mér finnst llf mitt hafa einhvern tilgang. Einstaklingurinn má ekki ná þroska meö þvl aö særa aöra. Heill heildarinnar hlýtur aö vera inntak þroskans, en án þess aö _______„HIB »V/f MA GEFUK LfFIINU GILM” Nieis-neunlng Brslefl-Pedersen í Helgar poslsvíoiai stjúpson sinn og haldið þvl fram að hann hafi kennt mér allt. Auð- vitað hef ég alltaf sagt þegar Dexter hefur heyrt aö hann hafi ekki kennt mér neitt, en hann kenndi mér mikiö. Og okkur öllurr. sem lékum meö honum á Montmartre. En mikiö af því kenndi hann okkur meö nei- kvæöum aöferöum. Meö því er ég ekki aö niöra Dexter á neinn hátt. Ég legg mikla áherslu á þaö aö maöur lærir jafnvel meira af þvl sem neikvætt er en þvl sem er jákvætt. Viö lékum svo lengi meö Dexter aö viö kynntumst honum frá öllum hliöum. Viö kynntumst honum þegar hann var uppi I skýjunum og þegar hann var langt niðri. Hann skammaöi okk- ur og hann hrósaöi okkur. Allt var það jafn lærdómsrlkt. öllu litrófi mannsins kynntumst viö I Dexter. Boðskapur leguroarinnar „Ben Webster lék llka lengi meö okkur. Hann var oft erfiður, en hann kenndi mér margt. Hann bjó yfir einstökum tjáningar- mætti. Hann haföi alltaf eitthvaö aö segja. Allsstaöar I heiminumer fjöldi manna sem leikur firnavel á hljóöfæri, en alltieinu birtist þessi gamli maöur og blæs tvo tóna þarsem aörir heföu blásiö hundraö og maöur fellur i stafi og hvlslar: Hvaö þetta er fallegt Ben kenndi mér hversu feg- þrungna sköpun nema meö tríói mlnu meö Philipog Billy Hart. Þessi tilfinning aö allt geti gerst hvenær sem er. Aö allir þeir hæfi- leikar sem viö ráöum yfir séu lagöir I sameiginlegan sjóö sem alltleinu ber ávöxt sem engan gat óraö fyrir. Þegar sllkt er reynt fer aldrei illa þegar menn leika jafn vel og þessir piltar, en veröur aö varast aö ákveöa of mikið fyrir- fram, slíkt takmarkar sköpunar- máttinn.” Brúðkaupsgjolin Irð Sanðg og Oscar Það geröist margt I lífi Niels-- Hennings frá þvi hann lauk tón- leikaferöalaginu meö Sonny Rollins 1965 þartil hann stofnaöi trló sitt meö Philip Catherine og Billy Hart 1977. 1 stuttu viötali verður fátt eitt rakið I llfshlaupi manns þó hann sé aðeins tæplega 34 ára. En það veröur ekki svo skilið viö Niels-Henning aö ekki séu rakin samskipti hans og Oscars Petersons. „Ég lék fyrst meö Oscari áriö 1970. Þá skipuðu trló hans tékkneski bassaleikarinn George Mraz og enski trommuleikarinn Ray Price. Lokatónleikar tríós- ins I Evrópuferöinni þetta ár áttu aö vera I Búdapest, en eðlileg^ þetta væri boö um þriggja mán- aöa hljómleikaferö I Alnerlku. Ég bar þetta undir Sólveigu og viö vorum samnfiála um aö gaman yrði aö kynnast Bandaríkjunum og viö ákváöum að taka boðinu, yröi gengið aö launakröfum mín- um. Gleymum aldrei aö I þjóö- skipulagi okkar er bein samsvör- un milli þeirra krafna sem þú gerir og þeirrar viröingar sem þú nýtur. Þegar ég nefndi launakröfur mlnar varö löng þögn hinumegin slmalínunnar. Ég sagöi þá aö viö skyldum ræöa þetta einhverntím- ann seinna. Siöan leið hálfur ann- ar mánuöur. Þá hringdu þeir aftur. Hernaöaráætlunin haföi hljóöaö uppá aö ég hringdi I þá en I barnaskap minum haföi mér aldrei dottið þaö I hug. Þeir gengu aö launakröfum mlnum og ég held aö Oscar hafi aldrei borgaö neinum eins hátt kaup og mér. Viö Sólveig héldum til Ameríku og áttum þar dýrölega daga. Við vorum ung og ástfangin.barnlaus og áhyggjulaus. Viö komum til San Francisco i fögru veöri og sömuleiðis Los Angeles, ChicagoogToronto. Viölitum allt I æskuljóma og fannst þaö harla gott, en viö vorum samrhála um aö viö gætum aldrei búið I Amerlku. Slöar hef ég oft hugsaö til þess hve hollt þaö var fyrir mig, djass- leikara I litlu landi,aö hafa heimsótt fööurland djassins, liöiö einstaklingurinn fái tækifæri til aö þroskast I sjálfstæöi er mann- kyninu hætta búin. Tðniisiin er sail Idsins A,llt hiö óvænta I tilverunni gef- ur llfinu gildi. Einhverntlmann spurði ég Dexter hvl I andskotan- um hann gæti aldrei mætt á rétt- um tima og hann svaraði: Þaö er krydd tilverunnar. Þannig er þaö meö þá tónlist sem kemur þér á óvart. Hún er salt lifsins. An hennar geturöu ekki lifaö.Maður- inn verður að tjá sig á allan mögulegan hátt og það er geggjun aö skynja tónlist I einum farvegi, það er geggjun aö lifa eftir ákveðnu kerfi, þaö er einsog aö byggja sér lltinn kassa til aö búa I, til aö útiloka alla þá möguleika sem lífiö býöur uppá. Ég var nýlega á hljómleika- feröalagi meö Stephane Grappelli, Larry Coryell og vini mínum Philip Catherine. A hverju kvöldi lékum viö Philip órafmagnað eitt hæglátt tvlleikslag. Viö komumst báöir I sjöunda himinn þegar viö lékum þetta lag,svo fallegt var þaö, svo lágvært,svo kliðmjúkt en fólk glápti á okkur og beiö eftir stuöinu. Þaö eru ekki margir sem geta gert einfalda laglinu aö meistaraverki — en kjarni tón- listarinnar er feguröin,þaö eitt er víst ,*v

x

Helgarpósturinn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.