Birtingur - 01.06.1962, Page 43

Birtingur - 01.06.1962, Page 43
til atlögu gegn Sostakovits eftir það. Hann hafði borgið lífi sínu. Hinir opinberu tónlistargagnrýnendur voru látn- ir kveða upp þann dóm, að hér væri um gott verk að ræða, sem teldist til sovétlistar, og var symfónían túlkuð samkvæmt því. Seinni heimsstyrjöldin breytti sambúð Valdsins og listamanna. Stalín og pótintátar hans, sem böfðu komið mörgum fremstu listamönnum Sov- étríkjanna fyrir kattarnef, áttu nú í vök að verj- ast fyrir ofurefli erlends árásarhervalds. Innbyrðis barátta var lögð á hilluna, listamenn — sem og aðrir borgarar — lögðu allt af mörkum til þess að sigra óvininn. Sostakovits dvaldist í Leníngrað þar til í september 1941, og á því ári samdi hann eitt frægasta verk sitt: Leníngrað-symfóníuna, nr. 7, op. 60. Nú var ckki lengur spurt um, hvort tón- skáldið var í ónáð eða ekki. Hann hafði samið verk, scm stuðlaði að því að herða upp hugi manna f baráttunni gegn óvininum, og það nægði til að Sostakovits fékk að starfa óáreittur að kalla til stríðsloka. Auk margra smærri verka samdi hann óperuna „Fjárhættuspilararnir" eftir sögu Gogols. Hann mun jró ekki hafa lokið við hana, en taldi hana samt sérstakt verk, op. 63. Árið 1943 kom 8. symfónían, og tekur tónskáldið j^á aftur upp hið tragíska tema, og voru óbóta- skammirnar ekki sparaðar við hann í blöðum og tímaritum. Á árunum 1945—1948 samdi Sostakovits nokkur ágæt verk, og ber þá helzt að nefna 9. symfóníuna 1945. En á Jjessum árum gekk Zdanoff berserks- gang gegn sovézkri list og listamönnum. Árið 1948 var röðin komin að tónlistarmönnum, og 10. II. jrað ár birti hann tilskipun, sem fordæmdi harðlega flest af beztu tónskáldum landsins, með- al þeirra Sostakovits, Prokoféff, Khatsatúrjan. Voru þeim öllum valin hin liæðilegustu nöfn, ekki sízt þó Sostakovits. Þessi árás hins æðsta yfirvalds táknaði, að enn var Sostakovits fallinn í ónáð. Hljómleikastjórar og forstöðumenn hljómleikasala forðuðust að flytja verk hans, enginn gat vitað nema það hefði hættu í för með sér. Dauðasynd Sostakovits var: Módernismi, en hann átti að hafa gegnsýrt síð- ustu verk lians ásamt með formalisma. Um þetta tímabil í ævi Sostakovits segir ævisögu- ritari hans, Rabínovits: „Sostakovits tók mjög nærri sér hina jmngu gagnrýni Kommúnista- Ilokksins. Hann gat ekki verið og var ekki á önd- verðum meiði við hana. Hann hafði skilið mikil- vægi hinnar opinberu fordæmingar á óperu hans „Lafði Makbeth" og á ballettinum „Tæri lækur- inn“ árið 1936 og gerði sér aftur ljóst, á árunum fyrir 1950, að enn á ný hafði hulu verið svipt af vissum röngum tilhneigingum í tónsmíðum hans.“ *) Sami höfundur skýrir frá því, að tilskipun Zdan- offs liafi valdið Sostakovits erfiðri innri baráttu (bls. 114) . En samt reyndi Sostakovits að vinna bug á þess- *) D. Rabinovich: Dmitry Shostakovich, Composer. Moskva 1959, p. 114. BIRTINGUR 41

x

Birtingur

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Birtingur
https://timarit.is/publication/823

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.