Morgunblaðið - 13.01.1952, Blaðsíða 7

Morgunblaðið - 13.01.1952, Blaðsíða 7
r Sunnudagur 13. des. 1952. MORGVISBLAÐIÐ » Hákon Bfarnason: Á BÁK UPPPPHAF JOLA í HEIMSKRINGLU segir Snorri Sturluson frá því, að Óðinn hafi sett í lög, að menn skyldu blóta á miðjum vetri til gróðrar. Sú hátíð nefndist jól, og er talið að nafnið sé dregið af einu heiti Óðins. Fyrrum var jólahald haf- ið á hökunótt, sem var miðsvetr- arnóttin, og voru þá haldin þriggja nátta jól. Hákon konung- ur góði hafði tekið kristna trú í Englandi, og lét hann lögfesta, að jólin skyldu færð aftur um þrjár nætur, þannig að þau væru sam- tímis hinum kristnu jólum. Hann mælti og svo fyrir, að hver mað- ur skyldi þá eiga mælisöl og halda jól meðan öl entist, eða gjalda sektir ella. JÓLASIÐIR Samtímis jólahaldi hafa fram farið einhverjar helgiathafnir í samræmi við átrúnað manna, en nú mun svo komið, að enginn veit í hverju þær voru fóignar. í Noregi hefur samt sá siður haldizt til skamms tíma, og þekk ist ef til vill enn, að bændur fseru út á jólanótt með fulla nýmjólk- urfötu og vökvuðu rætur fallegs og gamals grenitrés. Til þessa munu hafa verið valin tré, sem einhver helgi hvíidi á, en fyrrum hundu menn oft átrúnað við ein- stök tré og á stu'ndum við ein- hverja trjátegund. Er auðskilið að hugur manna hafi beinst að sígrænum trjám um miðsvetrar- leytið, og hafa þeir þá hugsað svipað og Stephan G. mörgurn öldum síðar, er hann orti: „Alein grær þú gaddinn við, greniskógarhlíðin, sem þar óhult eigi grið útlæg sumartíðin — blettur lífs á líki fróns, lands og vetrarprýðin." Á Englandi tíðkaðist og sá sið- ur að fara með vínkollu eða ölkút út að eplatré um jólin, syngja þar og dansa og drekka úr ílátinu, en heila dreggjunum yfir rætur' trésins um leið og menn kyrjuðu.; óskir um mikinn ávöxt og góða j uppskeru. Englendingar skreyttu 1 og hús sín með mistilteini, sem i er sígrænn laufviður, löngu áður! en þeir tóku upp jólatrén, en það var einhvern tíma á 19. öld- inni, að því er talið er. Enginn mun vita með vissu, hvenær menn tóku upp á því að flytja grentré og grænar grein- ar inn í hús sín yfir jólin. Því hefur verið haldið fram, að Þjóð- verjar hafi fyrstir fundið upp á þessu einhverntíma á miðöldum. En líklegt er þó, að siðurinn sé mikið eldri og uppruna hans má efalaust rekja til hins forna jóláhalds. Miðsvetrarsólhvörf voru líka Ijcsahátíð, og ekki mun það nein tilviljun, að menn tóku upp á því að skreyta greinar trjánna með kertum. Kertin á greinaend- unum minna mjög á vorskrúð barrtrjánna um sólstöður, þegar hinar nýja greinar teygja sig eins og kerti á móti ljósi og yl, áður en barrið hefur breitt úr sér. Jólahald með sígrænum trjám og greinum á sér efalaust mjög langa sögu, þótt nú sé enginn kostur á að rekja hana. Af aug- Ijósum ástæðum hefur þessi sið- ur legið niðri á íslandi um marg- ar aldir, en nú hefur hann rutt sér til rúms meóal fólks, eink- um í kaupstöðum, og hann virð- ist orðinn svo rótgróinn að fjölda manns finnast jólatrén alveg skil yrðislaus nauðsyn til þess að kveikja jólaskapið. LENGI LIFIR í GÖMLUM GLÆÐUM Hver sá, sem ætti kost á að standa við sölu á jólatrjárn og grænum grænum fyrir jólin, þeg- ar skortur er á hvorutveggja, yrði sjálfsagt undrandi yfir því, llugíeiðlit.g'3r um fólatré, furug'reirtar og Laitd- græðslusjóð ogi fSeira ... IÞRÓTTI Bæjarhiufakeppnin i handknaftleik: Huslurbæingor eru lik- legiasfir til sigurs HANDKNATTLEIKSKEPPNIN milli bæjarhlutanna fjögurra hef- uv verið ákaflega skemmtileg og jöfn og sannarlega til upplífgunar og hvildar frá stöðugri keppni örfárra félaga. Mikill fjöldi manna hefur fylgzt með keppninni, en henni lýkur í kvöld. Þetta tré hefur vaxið upp í Öskjuhlíðinni sunnanverðri. Var gróðursett þar á árinu 1945. (Ljósm. Mbl. Ól. K. Magnússon). hversu mjög mönnum og konum er hugað um að ná í grænar greinar, sem tákn um hækkandi sól og komandi vor. Fjöldi manns sver og sárt við leggur, að jólin fari aiveg fram hjá þeim, nema þeir hafi eitthvað grænt til að skreyta með heimili sín. Og kaupin á hir.um tíýru og yík - leitt illa gerðu gerfitijá.i ta'.a skýru máli. Hih forr.a og u?P- haflega éstæía tl! jó.’ahclds á sér enn sterk ítik í hugum manna. Þegar sú fregn barst um bæinn, að jólatré og grenilim kæmi ekki til landsins af ótta við að gin- og klaufaveiki bærist hingað, varð varla vært á skrifstofn skógræktarinnar sakir sífelldra hringinga og fyrirspurna um, hvort ekki væri unnt að útvega hinum og þessum jólatré eð; greinar. Að visu hefði þess verið kostur, að fella nokkra tugi eða hundruð grenitrjáa, en slíkt hefði verið líkt og að hella olíu í eld, að taka upp á slíku. Hinsvegar var horfið að því ráði, að grisja cg fella eins mikið af fjallafuru og kostur væri á, og reyna á þann hátt að bæta nokkuð úr skortin- um á greinum til skreytinga. En sakir þess, hve skammur tími var til jóla, var erfitt að afla furunnar, og ekki bætti það úr skák, að suma dagana var tíð mjög stirð. Á stríðsárunum var stundum skortur á jólatrjám, og tóku ýms- ir þá upp á því að skreyta með fjallafurugreinum, og eins árið sem viðskiptanefndin sáluga bannaði innflutning á triám í sparnaðarskyni. En þau ár, sem grenilim hefur verið á boðstól- um, hefur sala furugreina verið miklu dræmari, og á stundum lítill hagnaður af sölunni. Þess hefur þó orðið vart, að saia furu- greina fer nokkuð vaxandi af því, að fólk hefur tekið eftir, að furugreinar fella ekki barrið og standa þær grænar alveg fram til páska eða lengur, ef þær eru hafðar í vatni. Virðist ekki vafi á að eftirspurn eftir furunni muni aukast á næstu árum, hvað sem innflutningi grenis iiður. Þótt fjallafuran sé ekki nema runnur og geti aldrei orðið að tré, má hún þó eiga það, að hún hefur yljað mörgum um hjartaræturnar um jólin á und- anförnum árum, og hún er lang- drægt búin að enaurgreiða allan þann kostnað, sem leiadi af gróð- ursetningu hennar meö voxtum og vaxtavöxtum. Fura su, sem tekin var nú fyrir jólin, kom einkum frá Rauða- vatni og Þingvöllum. Oíurlítið kom austan af Hallormsstað og svoiítið var sent frá 'Voglum vestur í Skagaljörð. INNFLUTNINGUIt JOLATKJAA I? iugreiag isíands flutti til lanas ins 700 tre, og varð það til þess, að samkomunús og barnaskólar gátu fengið sómasamleg tré. Var betra en ekki að fá trén hingað, pótt verð þeirra væri mjög hátt af skiljaniegum ástæðum. Arlega eru notuð sér um 12000 jólatré og um 20 tonn af greni- limi, þegar kostur er á að flytja inn eftir þörfum. Þessar vorur eru toilaðar afarhátt. Nema að- flutningsgjöld um 110% af inn- kaupsverði og farmgjaldi, þar við bætist svo bátagjaldeyrir og sölu skattur. Er því sízt að íurða, að verð jólatrjáa sé hátt hér á landi. í fyrra flutti Landgræðslusjóð ur inn um helming allra jóla- trjáa. Var þá hómarksverð á þeim samkvæmt boði verðlags- stjóra, en fyrir hagstæð innkaup græddist sjóðnum drjúgum fé á þessari sölu. Fyrir þessi jól var enn ráðist í að kaupa jólatré, r.okkru meira magn en í fyrra, en kaupverðið var enn hagstæð- ara, svo að þrátt fyrir bátagjald- eyri hefði verið unnt að selja trén með svipuðu eða lítið eitt hærra verði en í fyrra. En fyrir innflutningsbannið varð sjóður- inn hér af verulegri tekjuaukn- ingu. LANÐGRÆÐSLUSJÚÐUR OG EFLING HANS Landgræðslusjóður er enn ekki nema röskar kr. 600 þúsund, og er því lítilvirkur á móts við það, sem hann gæti verið. í eina tíð hafði liann fengið vilyrði fyrir Framh. á bls. 11. SKAPSTIRÐIR LEIKMENN <*' Á föstudagskvöldið fóru fram tveir leikir. Sá fyrri nílli Aust- urbaejarliðsins og Hlíðaliðsins, en sá síðari milli Kleppshyltinga og Vesturbæinga. Fyrri leikurinn var ekki .nargra mínútna gamall, er skapvonska nokkurra leikmanna Hlíðaiiðsins hafði sett svip sinn á hann. Gerði hún út um allan fínan camleik beggja liðanna, þó Snorri, Kjart- an og Haildór ur Austurbæjarlið- inu og Jón Erlendsson úr Hlíða- liðinu gerðu sitt ítrasta til að iífga hann upp. Einstaka sinnum fór þó fjörkippurog léttleiki um iiðsmenn ina 14, en því miður of sjaidan. Jafn var leikurinn, en þó var eins og Austurbæjaariiðið hefði- haim allt af í hendi sér. Hálfieik 'ykt- aði með jafntefli 6:6, en endalok leikcins urðu 14 gegn 11 Austur- bæingum í vil. SIGURVISSA VESTURBÆINGA Sigurvissa Vesturbæinganna leyndi sér ekki frá upphafi síðari leiksins. Þessir stóru og krafta- | lega KR-ingar, með Orra og Axel sér til aðstoðar, gerðu sýnilega ráð fyrir að hafa undirtökin í leiknum. En Kleppshyltingarnir,1 j minni vexti en eldsnöggir, vissu j hvar þeir stóðu og þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir fékk Guð- mundur Georgssson ekki varnað því, að knötturinn hafnaði óþægi- lega oft í Vesturbæjarmarkinu. KVENNAKEPPNI 1 kvöld fer einnig fram leikur í kvenflokki milli Austur- og Vest- urbæjar. Vegna ýmissa ástæðna. var ekki hægt að hafa skiptingu þessara bæjarhluta þá sömu og hjá karlaflokkunum og varð því- að grípa til þess ríjðs, að skipta bænum í tvennt og er skiptingiiv þannig: Vesturbær: Vesturbærinn allur' að Frakkastíg. Austurbær: Aust— urbærinn allur frá Frakkastíg. Lið Vesturbæjarins er þannig skipað: Inga GuSmundsdóttir (KR), Nana Gunnarsdóttir (Fram), Maigrét Margeirsdóttir (KR), Cyða Gunr.arsdóttir (Fram), Edda Stefánsdóttir (Á), María Guð- mundsdóttir (KR), Sigríður Ól- afsdóttir (Á), Hrafnhildur Ágústs. dóttir (Val). Lið Austurbæjarins er þannig skipað: Gréta Jósefsdóttir (Á), Val- gerður Steingrímsdóttir (Á), Martlia Ingimarsdóttir (Val), Ragnhildur Þórðardóttir (Á), Anny Ástráðsdóttir (Fram), Ól— ína Jónsdóttir (Fram), Berg— ljót Ellertsdóttir (Á), Ingi Láræ Lárentzdóttir (Fram). Bóndi Vesturbæjarins cr Hann- es Sigurðsson). Bóndi Austurbæjarir.s er Vat- geír Ársælsson. Leiðbeininpr iil SKREFIN FJOGUR .... Hálfleik lvktaði með 4 gegn 2 fvrir Kleppsholt. Og annað hvort hafa Vesturbæingarnir ekki sam- stillt lið sitt nógu vel í hléinu eða þá ekki farið eftir áætluninni. Enn sem fyrr virtist sem þeir skildu ekki, að heppilegra er að skapa tækifæri til að skora mark, heldur en að skjóta í ívísýnu. Sveinn Helgason og Þórður Sig- urðsson byggc'u upp leikinn fyrir Kleppshyltinga. Mann frá manni gekk knötturinn. Þorleifur dans- aði á iínunni og markið opnaðist. Þetta er árangurrík leikaðferð og þegar þannig er leikið, fær mót- herjinn iítið að gert. Leiknum lauk með sigri Klepps-' hyltinga, ll mörk gegn 9, og voru þeir vel að sigrinum komnir. — Dómari var Hafsteinn Guðmunds- son. Dæmdi hann vei, en taldi þó ekki alltaf skrefin — sem stundum urðu fjögur. t skíðafólks EINS OG öllum þeim, sem sjá um skíðaferðir fólks héðan úr bænum er kunnugt, eru oft mik- il brögð að því, að skíðafólk, og þó sérstaklega þeir, sem sjaldaiv fara á skíði og þá helzrt í góði*. veðri, gæti þess eigi að vera við öllu búnir, því fljótt skipast veð— ur í lofti. Hér áður fyrr, þegar Skíða- félag Reykjavíkur var að mestu eitt með skíðaíerðir héðan úr bænum, var ávailt brýnt fyrir skíðafólki að hafa útbúnað all- an í sem beztu lagi og voru á- minningar til skíðafólks letraðar- á hvern farmiða. Áletrunin var á þessa leið: „Gætið þess vel að bindingarn- ar séu í lagi. Munið eftir skíðaáburði og" snjógleraugunum. Bindið skíðin og stafina vel saman og merkið greinilega. Framh. á bls. 11. Sérsfaklega fyrir drengi: 11-iBsra drengir í áhaldafimleikunr ÍÞRÓTTASÍÐA Morgunblaðsins gat á sínum tíma um upphaf~ kennslu í áhaldafimleikum á vegum íþróttafélags Reykjavíkur. - Áhuginn á þeirri grein fer nú stöðugt vaxandi og hefur félags— stjórnin nú nýlega fjölgað tímunum svo allir, sem óska, geti notiS leikfiminnar. En þar með er ekki öll sag-^ an sögff. Ungir drengir hafa mjög sótzt eftir þvi aff fá aff vera meff og þeir mynda nú sérflokk. Eru þeir á aldrinum 11—16 ára. Fá þeir undirstöffu kennslu í notkun allra áhald- anna og áhngi þeirra er ótrú- legur. Hyer veit nema þarna sé aði myndast fimleikafiokkur sem unv ókomin ár á eftir að verða augna yndi fjöldans bæði hér á landi og erlendis. Áhaldaleikfimi er einhver skemmtilegasta íþrótta— greinin á að horfa. Og ekki virð- ist vera skortur á efnunum.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.