Morgunblaðið - 13.01.1952, Blaðsíða 2

Morgunblaðið - 13.01.1952, Blaðsíða 2
MORGUNBLAÐ!Ð Sunnudagur 13.janúar 1952 tuðningur llcykjavíkiírbæjar viii ræktunarfremkvæmdir ' 'Greinargerð frá ræktunarráSífnaul. VEGNA SKRIFA tveggja dag-jið verið ákveðið 100 krónur og blaða í Reykjavík um þær breyt- getur því í nokkrum tilfellum ingar, sem gerðar hafa verið áj verið um 900% hækkun að ræða, gjaldskrá íyrir leigugarðlönd sem stáfar þá-af því að afgjald- B-æjarsjóðs, þykir mér rétt að j ið var lítið sem ekkert áður. Auk -skýra það mál nánar og gefa þeirrar verðhækkunar, sem orðið jþær upplýsingar, sem þessurri hefir á bókstaflegá öllum sviðum blöðum þótti ekki ástæða til að, sfðan 1935 eða.1940, .þá er nú afla sér eða birta. Fór hér serri oftast vill verða, að þar sem Ætjórnmál og flokkadrættir eru annars vegar hjá þessum mál- gögnum, er ekki hlífst við að önnur megin orsök fyrir um- greindum verðbreytingum á garð leigunni að bærinn hefir undan- farin ár, og mun framvegis inna af hendi ýmiskonar þjónustu í -skýra villandi frá staðreyndum,' sambandi við þessa ræktun, svo -segja söguna aðeins hálfa, sleppa sem úðun gegn sjúkdómum í .grundvallaratriðum eða koma -görðunum að minnsta kosti tvisv- jneð rangfærslur sem miða að ar á sumri hverju, viðhald girð- ~því að gera viðkomandi mál tor- j inga og vega og nýbyggingar í "tryggilegt í augum almennings,! því efni, og síðast en ekki sízt, •ef ske kynni að slíkt gæti orðið j ný landnám fyrir garðýrkjuna, pólitískur ávinningur hjá þeim,'sem verður kostnaðarsamari eft- ^tm ætlað er að leggja trúnaði.ir því sem bærinn stækkar, og Á málflutning þessara aðila. lönd þau, er fást til slíkrar rækt- Síðan bæjarráð samþykkti hina' unar verða erfiðari viðfangs. Allt nýju gjaldskrá, hefi ég ekki orð-!þetta hefir valdið bæjarsjóði áð var við óánægju þeirra, sem ærnum útgjöldum, sem íara stöð- garðlönd hafa á leigu, en hinsvegj ugt vaxandi. ar fengið margvíslegar fyrir- Niðurstaðan verður því sú, að .spurnir frá þeim og öðrum varð-j bærinn bæri fremur að gagnrýna andi þetta mál, éftir að skrif um fyrir, að hafa ekki hækkað leigu- t>au birtust. Fyrst og fremst afgjöid af garðlöndum löngu fyrr,- ag verouir ¦ FORNÖLDIN it*»A*weipWM 111 beirra vegna tel ég mér skylt að 3íynna nokkuð þróun þessara •máia, sérstaklega því garðyrkju- -fólki, sem minna er kunnugt á pessu sviði, en tekur staðreynd- ir f'ram yfir rakalausar ádeilur. Reykjavíkurbær hefir um lang- an aldur leitast við að glæða og -auka ræktunaráhuga almennings. -Stórt spor var stigið í þá átt árið 1933, þégá'r' tæpir 50 ha. landg var tekið til ræktunar í þessu .¦skyni í Kringlumýri og úthlut- að til-'einstaklinga á árunum 1933—1940. Á þessum árum var meira og minna atvinnuleysi, sem kunnugt ér, og þótti því rétt að 4*eía fjölskyldum kost á stærri jandspildum en síðar hefir verið "úthiutað til garðræktar, svo að mönnum væri fært að rækta eigi aðeins til heimilisþarfa, heldur og -til þess að selja og sköpuðu þann ig sér sjálfum atvi'nnu þótt í ..smáum gtíl væri. Eftir 1940 breyttist þetta við- Jhorf vegna aúkinnar atvinnu og þeir, sem mesta höfðu þörfina iyrir garðlönd á kreppuárunum "hættu >að míklu eða öllu leyti við ræktun sína. Af þessum orsökum voru hin nýrri garðlönd yfirleitt minkuð með tillíti til þess, að þau . væru <aðeins hagnýtt til heimilis- ¦þaffa en ekki til framleiðslu serrí -sett vagrj á markað. Leigugjald fyrir hin stærri garðlönd (um 1000 m2) var árið 19-35 kr. 25,00 og þótti það ekki -ósanngjarnt verð, þegar þess er gætt, að bæjarsjóður sá um iramræslu landsins, lét leggja vegi um það, og setja upp nauð- synlegar girðingar leigutökum að kostnaðarlausu. Síðan hafa stórkostlegar verð- breytingar orðið, sem kunnugt er. "Þá kostaði kartöflupokinn 10 kr. á móti 100 til 120 kr. í dag éða -sem svarar 1000% hækkunar. Kaupgjald verkamanna 1935 var kr. 1,36 á tímann en nemur nú 'kr. r2,20, eða hefir hækkað um 800%, svo að eitthvað sé nefnt og sýnt í %-reikningi, sem svo tamur er ýmsum blaðamönnum. Sú garðleiga, sem árið 1935 var 25 -krónur, verður nú hækkuð "upp í 125 krónur, . það er að segja um 27%. Ótalin er nokkur ga; ðsvæði, sem sama máli gegn- ir um og fyrr greinir. Um gróð- urstöðvar og Aldamótagarðana gegnir nokkru öðru máli, þar ^em þau garðsvæði eru að mestu leyti unnin af leigutökum sjálf- um frá fyrsíu tíð og leigan eetíð -verið eiagöngu sem svarar til -skrásethingargjalds, þannig að fylgjast mætti með notkun garð- anna og hirðingu. ! Vegna legu 2>£ssa garðsvæðis hefir Jeigugjald, eða látið þau fylgjast með verð- breytingum síðari ára. En þá væri þau mun hærri, en ákveðið hefir verið. Bæjarráð mun hins- vegar hafa litið þannig á að styrkja bæri hina efnaminni, metið skyldi að verðleikum það framleiðslustarf, sem unnið er í garðlöndunum og þá sjálfsbjarg- arviðleitni, sem þar birtist. Því að borgarbúum er ekki svo lítil búbót af því sem garðlönd í Reykjavík gefa af sér, sem ekki er lítill liður í þjóðarbúskapn- um, þegar þess er gætt að Reyk- víkingar framleiða í frístundum sínum garðyrkjuafurðir fyrir um 4—5 milljónir króna míðað við meðal uppskeru og núverandi verðlag. . . E. B. Malmquist. Mikill skipspósfur ÞEGAR Goðafoss kom á föstu- dagir.n frá höfnum á meginiand- inu og Bretlandi, flutti hann mjög mikið af pósti. Voru póstsekkirn- ir 318 alls. Var það Þýzkalands- póstur, Danmerkur er sendur var til Hamborg í veg fyrir skipið, l Bretiandspóstur og Ameríku. Evrópupóstsendingarnar voru allt frá 18. des. en Ameríkupóst- ur var eidri. „Biimda" vekur mikla afhygli KVIKMYNDIN Belinda, sem nú er sýnd í Austurbæjarbíói, hefir hlotið mjög miklar vinsældir hér, eins og annarsstaðar, þar sem hún hefir verið sýnd. Kvikmyndahúsgestir fylgjast frá upphafi til enda af mikilli at- hygii með hinni dumdaufu en fögru stúlku Belindu, sem fer ekki yarhluta af vonsku mann- anna. En hún á einnig að mæta skilningi, ásí og umönnun. Efni myndarinnar er fögur hug vekja og göfgandi. En leikurinn j gerir hana enn áhrifameiri. Hann j er í stuttu máii frábær, sem sjá má af því að Jane Wyman hlaut Oscar-verðlaunin 1949 fyrir fram lag sitt. SIÐAN I SUMAR hefir verið unnið látlaust að því að koma Þjóðminjasaíninu lyrir i hinum nýju húsakynnum þess. Er það geisimikið verk, því áð ekki er nóg að setja gripina inn í stof- urnar, heldur verður að búa um þá þar, hreinsa þá og lagfæra þáð, sem úr sér er gengið á ein- hvern hátt, smíða skápa og hyll- ur og sýningarkassa eftir þvi sem hentar.. Og ótal margt fleira kemur til greina, svo sem eins og að skrifa upplýsingar með hverj- um hlut. Hinar ýmsu deildir safnsins eru misjafnlega langt á veg komnai', en kl. 1 í dag verða tvær deildirnar opnaðar og til sýnis fyrir almenning. Er það Fornöldin og Norska safnið, sem gefið var hingað. Þegar komið er inn í safnhús- ið er fyrst gengið inn í forsal og er þar myndasafn. Dyr eru á miðjum vegg og öðrum megin við þær er mynd af Sigurði Guð- mundssyni málara en hinum meg in máluð mynd af séra Helga Sigurðssyni á Jörfa. Hefir Örlyg- ur Sigurðsson málað hana éftir ljósmynd. Innan við þessar dyr er svo allstór salur, þar sem Fornöldin er til húsa. Eru þarna til sýnis allir hinir elztu munir safnsins, sem ætla má að sé frá söguöld, eða enn eldri. Þarna eru út af fyrir sig ýmsir kumlafundir, svo sem fundurinn hjá Baldursheimi við Mývatn, haugfundur hjá Sílastöðum í Eyjafirði, fundurinn hjá Úlfljóts- vatni og dysjafundir frá Hafur- bjarnarstöðum á Miðnesi. Mun mörgum þykja mikið til hans koma. Fyrir löngu fundust dysj- ar hjá Haíurbjarnarstöðum og í þeim nokkrir gripir, sem eru þarna efst á vegg. Fyrir 2 árurn fóru þeir Kristján Eidjárn þjóð- minjavörður og Jón Jóhannesson þangað suður eftir til að athuga Staðinn nánar. Voru þeir þá svo heppnir að finna alveg óhreyfða dys og í henni ýmsa muni og heila beinagrind. Þarna í skápn- um í Þjóðminjasafninu hniprar nú beinagrindin sig milli steina, og eru þeir steinar úr dysinni, Og eins skeljasandur, sem þar var og hefir stuðlað að því að beinagiindin hefir haldizt ófúin síðan á söguöld. Þarna er líka forláta sverð og hafa hjöltun ver- ið silfurbúin, en brandurinn bæði langur og bitur. -Sverð þetta er ekki norskt að uppruna, heldur mun það komið frá Eystrasalts- löndum. Þá er þarna í einum kassa safn af öllum hinum smærri mun um, er fundizt, hafa á Bergþórs- hvoli, allt frá „skyrinu" hans Sigurðar Vigfússonar tíl þeirra muna cr Kristján Eldjárn fann Til vinstri f jalir úr skála á Möamfelli í Eyjafirði, til hægri fjaN iv úr skála í Flatatungu. Allar útskornar. Á gólfinu sjást nokktic! steinkei. — þeir, er fundust á Stöng í Þjórs- árdal og þar eru ennfremur á- gætar myndir af bæarrústunum. Þarna er einnig safn af mun- um er sýna élzta iðnað á íslandi, rauðablásturinn. Þar er hráefr.ið, mýrarauði, viðarkol, gjall, járn- klumpar og stórar járntengur, er menn hafa notað við rauða- blásturinn. snældarsnúðar, lýsiskolur, pótt- ar o. s. frv. Héfir mikið verið flutt inn af slíkum tálgusteini, sumt frá Noregi, en sumt ep máske frá Grænlandi. Á vegg eru margar fjalir frá Möðrufelli í Eyjafirði, og er sennilegt að þær séu úr skála frá 11. öld, eftir því sem útskurð- ur á þeim segir til. Þá eru og þarna fjalir úr skála í Flatatungu í Skagafirði og er mælt að Þórð- ur hreða hafi smíðað þann skáln. Á fjalir þessar eru ristar ýmsap myndir, forkunnar vel og má á handbragðinu sjá ,að þar heíir listamaður um fjallað. Á miðju gólfi er kassi með alls* konar gangsilfri og myntum, sem komnar eru úr fólgnuin sjóðum. Þar eru hinar fornu róm- . versku myntir, og auk þeirra myntir frá ýmsum þjóðum og misjafnlega gamlar, en þó allar í'ornai'. Of langt mál væri að telja upp allt sem þarna er, og þó finnst manni það furðu lítið sem forn- öldin hefir skilað oss af munum. Það virðist fara enn minna fyrir því í þessum góðu húsakynnum, heldur en í þrengslunum undir súðinni á háalofti Safnahússins áður. En hér er miklu betra að glöggva sig á því. Hér má sjá hvernig forfeður vorir bjuggu sig út í lífsbarátt- una, alvopnaðir og gráir fyrir járnum. Hér má líta húsakynni og örvarbrodda frá söguöld.! Þeirra og hin fátæklegu áhöld Dy-sin frá HafUrbjarnarstöðum á Miðnesi. Neðst er beii:agrind- in, á miSjum vegg hið mikla og íagra sverð. Enn er þarna fjöldi spjótsodda þar í sumar. Er þar á brunninr. viður. I næsta skáp eru svo Segja fundarstaðirnir nokkuð til um aldur sumra þeirra, t. d. er þarna öx og spjót sem fannst skammt frá Tröllaskógi hinum forna í Rangárvallasýslu, og örv- aroddur, sem fannst þar sem bærinn Svartárkot í Bárðardal stóð um míðja 10. öld. Innfluttir gripir eru þarna me'ðal''nokkrir, svo sem brýni og 'klé- | berg, og ýmsir munir, sem úr mur.ir, klébergi eru gerðir, sVo sem Ken^úrurnar drápust. SYDNEY — Margar kengúrur flýðu nýiega undan skógareldum í Bláfjölium vestan Sydney :! Astralíu. Komu þær á veg, -em slökkviliðsmenn fóru um í þung \xm vögnum, urðu íyrir bílunum íog drápust. Spjótsoddar, líklega flcstir frá siiguöld, brot úr steinkatli, kven- \ skart úr haugum o. fi. formæðra vorra, er þær notuðu til að koma mjóik í mat og ulí í fat. Hér gefst kostur á að skilja betur en áður lífskjör þeirra manna, er fornsögur vorar segja frá. Á veggjum eru nokkrar fróð-> leiksmyndir. Sýnir ein hvar þing- staðir voru hér á landi á sögu- öld, önnur sýnir þá staði þar* sem heiðnar grafir hafa fundizt, og hin þriðja hvar bæir með) nöfnunum Hof og Hofstaðir. hafa verið (og eru). Þá er þarna. grunnmynd af hofinu á Hofstöð- um við Mývatn og önnur af Stöng í Þjórsárdal. Enn er þar mynd af búðatóftum hjá Garði í Hegranesi, þar sem Hegranes-. þing var háð.-------- ------o------' Smám saman líður nú að því að hinar aðrar deildir Þjóð- minjasaínsins verði opnaðar a5 nýju. Næst kemur miðaldadeild- in og verður í tveimur stórumi sölum innar af Fornöldinni. Og svo kemur Kirkjusafnið í sal, sem er eins og hringgangurog lyk ur um. miðaldasalinn. PAÉÍSARBORG — Nýlega komj til árekstra milli fylgismanna de Gaulles o'g kommúnista í hjarta Barísarborgar. Særðust 12» manns, 4 þeirra hættulega.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.