Morgunblaðið - 05.01.1955, Blaðsíða 9

Morgunblaðið - 05.01.1955, Blaðsíða 9
Miðvikudagur 5. jan. 1955 MORGVNBLAÐIÐ MÁLIN AFKOMA IBNABARMANNA Afkoma iðnaðarmanna hefir yfirleitt verið ágæt á s. 1. ári. Atvinna hefir verið næg og góð, og í ýmsum iðngreinum hefir stórlega skort faglærða menn til starfa, svo sem einkum í bygg- ingaiðnaðinum og jármðnaðin- um. Byggingaframkvæmdir hafa verið mjög miklar á árinu, og má mjög þakka það því, hve létt var hömlum af húsabyggingum vð lok ársins 1953. Þá hefir og verið mjög mikil atvinna við foyggingaframkvæmdir á Kefla- víkurflugvelli á vegum varnar- liðsins. Horfur eru á að áfram- hald verði á miklum bygginga- framkvæmdum, ef fjárskortur fer eigi verulega vaxandi. Járniðn- aðurinn hefir haft miki] og fjöl- þætt verkefni, enda er hann í stöðugum vexti. Á árinu var fyrsta íslenzka stálskipinu hleypt af stokkunum, sem er dráttarbát- ur sá, er Stálsmiðjan hefir smíð- að fyrir Reykjavíkurhöfn, og samið hefir verið um smíði á öðru stálskipi, sem er björgunar- skúta fyrir Norðurland. Stál- skipasmíðar munu brátt fara hér í vöxt, og fleiri aðilar verða til þess að leggja út á þá braut, en mjög vantar íslenzkar smíðaregl- ur fyrir smærri stálskip. Hefur og Landssamband iðnaðarmanna farið þess h leit við iðnaðarmála- ráðherra, að hann hlutist til um, að skipaskoðunarstjóra ríkisins, Hjálmari R. Bárðarsyni, verði falið að semja slíkar reglur. Af- koma margra iðngreina, sem eink um annast framleiðslu margvís- legra neyzluvara, eða sem láta í té hvers konar þjónustu, er yfir- leitt nátengd afkomu og kaup- getu almennings í landinu, og þar sem s. 1. ár hefir verið almenn- ingi mjög hagstætt, þá hefir af- koma manna í þessum iðngrein- um yfirleitt verið mjög góð, þótt nokkuð sé það breytilegt eftir landshlutum. Skal það ekki nán- ar rakið hér, heldur gerð í stór- tim dráttum grein fyrir þeim helztu hagsmunamálum iðnaðar- ins, sem á dagskrá hafa verið og sem unnið hefir verið að á s. 1. ári. FRA 16. IÐNMNGI ÍSLENBINGA Þingið var haldið á Akureyri í lok júnímánaðar og sóttu það um 60 fulltrúar. A þinginu voru m. a. tekin til meðferðar og gerð- ar ályktanir um þessi mál: Iðn- aðarmálastofnun Islands, Báta- smíðar og innflutning báta, Iðn- aðarbankann, Iðnlánasjóð og lánaþörf iðnaðarins, Skýrslusöfn- iin fyrir iðnaðinn, Endurskoðun toátalistans, Tolla- og skattamái, þar á meðal söluskattinn, Skipu- "iagsmál byggingaiðnaðarins og frv. til laga um iðnskóla. Einnig voru rædd innanfélagsmál sam- takanna og ýms smærri mál. Forseti Landssambands Iðnað- armanna, Björgvin Frederiksen, minntist sérstaklega 10 ára af- mælis lýðveldisins í setningar- ræðu sinni. Undir lok ræðu sinn- ar komst hann m. a. svo að orði: „Ef ég mætti á tímamótum 10 ára lýðveldisins bera fram nokkr- ar óskir um helztu áhugamál iðn- aðarmanna, er rætast mættu á mæstu árum, þá myndu þær verða eitthvað á þessa leið: ' 1. Að Alþingi verði á komandi hausti við þeirri sanngirniskröfu, að iðnaðarmenn fái réttláta aðild að stjórn og störfum Iðnaðar- málastofnunarinnar. 2. Að nægileg fjárframlög fáist til þess að ]júka iðnskólabygging- unni í Reykjavík, svo fljótt sem auðið er. 3. Að framhaldsdeildum verði komið á við iðnskóla fyrir sveina og meistarapróf frá skóla verði lögleitt. 4. Að framleiddur verði í land- inu allur sá iðnvarningur og iðn- aðarþjdnusta, sein vel reynist. effir Eggert Jonsson, framkvæmda- stjóra Landssamhands iðnaðarmanna 5. Að sköttum iðnaðarfyrir- tækja verð.' stillt svo í hóf, að þeim verði gert kleift að leggja í varasjóði til endurnýjunar á vélum og tæk.ium. 6. Að Iðnaðarbankinn verði efldur og þannig aukin rekstrar- lán til iðnfvrirtækja. 7. Að samþykkt verði lög um iðnskóla og að ríki og bæjarfélög beri reksturskostnað þeirra eins og annarra skóla, án þess að skerða íhlutunarrétt iðnaðar- manna um starfrækslu skólanna. 8. Að sem fyrst verði hafizt handa um byggingu Iðnaðar- mannahúss með sameinuðu átaki iðnaðarmanna. 9. Að byggingameisturum verði gert kleift að sýna samkeppnis- hæfni sína með því, að þeir verði eigi látnir sæta verri kjörum um leyfisveitingar og í skattaálögum en byggingasamvinnufélög. 10. Að raforkuframkvæmdir verði stórauknar í byggðum lands ins til eflingar iðnaðinum. 11. Að byggð verði fullkomin þurrkví, þar sem góð skilyrði verði til stálskipasmíða og við- halds á stálskipastól okkar". IÐ N AÐ ARM AL AST, >FNUN ÍSLANDS Mikill ágreiningur var uppi um Iðnaðarmálastofnun Islands í árs- byrjun. Iðnaðarmenn voru mjög óánægðir með að stofnunin skyldi undirbúin og henni komið á fót, án þess að beir væru hafðir með í ráðum, enda töldu þeir sig alls eigi geta unað við stofnunina í þeirri mynd, sem hún var og er enn. Kom sú afstaða skýrt fram í samþykktum 15 Iðnþings ís- lendinga haustið 1953. Um miðjan febrúar s. 1. var svo að tilhlutun Landssambands Iðn- aðarmanna og Iðnsveinaráðs A.S.I. haldinn almennur iðnað- armannafundur í Reykjavík, til þess að ræða afstöðu iðnaðar- manna til stofnunarinnar. Kom þar enn fram almenn og mikil óánægja með stofnunina, allan undirbúning málsins og frv. það til laga fyrir stofnunina, sem Iðn- aðarmálanefnd hafði samið, en sem eigi hafði verið lagt fyrir Alþingi vegna eindreginnar and- stöðu iðnaðarmanna. Fundurinn taldi jafnframt nauðsynlegt að koma hér á fót stofnun til þess að veita iðnaði og iðju tæknilega þjónustu og fræðslu til þess að vinna að auknum framleiðsluaf- köstum og vörugæðum, og lagði fundurinn áherzlu á, að með stjórn stofnunarinnar ættu að fara fulltrúar heildarsamtaka þeirra vinnuveitenda og laun- þega, er þjónustu hennar ættu að njóta. Beindi fundurinn þeim tilmælum til iðnaðarmálaráð- herra, að hann hlutaðist til um, að öllum þeim aðilum, er hlut ættu að máli, væri gefinn jafn kostur á að taka þátt í samning- um um skipulag og starfsgrund- völl stofnunarinnar. Með bréfi dags. 20 febr. s. 1. skipaði svo iðnaðarmálaráðherra sjö manna nefnd til þess að semja lög og reglur um Iðnaðarmála- stofnun Islands, og var lögð áherzla á það, að nefndin skilaði ráðuneytinu sameiginlegu áliti i frumvarpsformi fyrir næsta reglu legt Alþingi. I nefndina voru skipaðir: Björgvin Frederiksen, forseti Landssambands Iðnaðar- manna, Kristján Jóh. Kristjáns- son, formaður Félags ísl. iðn- rekenda, Benedikt Gröndal, full- trúi í framkvæmdanefnd Vinnu- veitendasambands íslands. Óskar Hallgrímsson, formaður Iðn- sveinaráðs A.S.I., Kristjón Krist- jónsson, fulKrúi hjá S.I.S., Þor- Eggert Jónsson. steinn Gíslason, verkfræðingur hjá Sölumiðstöð hraðfrystihús- anna, og Páll S. Pálsson, fram- kvæmdastjóri Féiags <sl. iðnrek- enda, og var hann jafnframt skip- aður formaður nefndarinnar. Kristjón Kristjónsson baðst und- an störfum í nefndinni, en í hans stað var skipaður Harry Frederik sen, framkvæmdastjóri iðnaðar- deildar S.I.S. Nefndin hélt marga fundi og var í fyrstu uppi mikill ágrein- ingur, einkum um aðild að stjórn stofnunarinnar, en að lokum tókst að ná fullu . samkomulagi, og sendi nefndin iðnaðarmálaráð- herra sameiginlegt álit ásamt frv. til laga um Iðnaðarmálastofnun Islands hinn 9. okt. s. L, og var frumvarpið skömmu síðar lagt fram á Alþingi að tilhlutun iðn- aðarmálaráðherra. Samkomulag varð um, að stjórn stofnunarinn- ar skyldi skipuð 8 mönnum. Skyldi formaður skipaður af ráðherra án tilnefningar, Alþýðu- samband Islands skyldi tilnefna tvo fulltrúa og væri annar sér- stakur fulltrúi iðnverkafólks, en eftirtalin samtök skyldu hvert um sig tilnefna einn fulltrúa: Landssamb. Iðnaðarmanna, Fél. ísl. iðnrekenda, Iðnsveinaráð A.S.I., Vinnuveitendasamband Is- lands og Samband isl. samvinnu- félaga. I frv. er lögð megin- áherzla á það hlutverk stofnun- arinnar að veita tæknilega að- stoð, annast rannsóknir og veita tæknilegar upplýsingar, en henni er ekki fengið sérstakt vald yfir málefnum iðnaðarins. Henni er ætlað að veita þjónustu, en ekki gefa fyrirskipanir, og er þannig í þessu nýja frumvarpi horfinn af stofnuninni sá húsbóndabrag- ur, sem iðnaðarmönnum þótti á vera í frv. iðnaðarmálanefndar, og sem þeir gátu með engu móti fellt sig við. Ætlast er til að frv. þetta verði afgreitt sem lög á yfirstandandi Alþingi, og er þess eindregið að vænta, að við meðferð þess verði eigi raskað því víðtæka samkomu lagi, sem náðst hefir um þetta mál, er áður var svo viðkvæmt deilumál. IDNADARBANKINN Starfsemi Iðnaðarbankans hef- ir gengið mjög vel, og hafa spari- fjárinnlög farið langt fram úr því, sem menn í upphafi þorðu að gera sér vonir um. Nú um áramótin munu innstæður á sparisjóði nema um 28 millj. kr. og innstæður á hlaupareikning- um um 7,2 millj. króna, en útlán munu nema um 33,5 millj. króna. Er þannig Ijóst að bankinn hefir bætt mjög úr hinni miklu lána- þörf iðnaðarins, þótt hvergi nærri sé fullnægjandi, enda hafa um skeið legið fyrir hjá bankanum lánabeiðnir upp á 10—20 millj. króna, sem eigi hefir verið unnt að sinna vegna skorts á fé. Lán það að upphæð 15 millj króna, er Alþingi á sínum tíma heimilaði ríkisstjórninni að taka handa bankanum, hefir enn eigi fengizt, en á s. 1. hausti samþykkti ríkis- stjórnin að ábyrgjast lán þetta fyrir bankann, og mun þá bank- inn sjálfur annast um lántökuna. Er þar með tryggt, að nú er hægt að taka lánið, án þess að önnur erlend lán verði látin sitja þar í fyrirrúmi. Er þess og að vænta, að lánið fáist bráðlega. Mjög háir það starfsemi bank- ans og eðlilegum vexti hans, hve hann býr við þröngan húsakost, og verður að gera enn um hríð, eða þar til hann getur flutt í eig- ið húsnæði. Gamla timburhúsið í Lækjargötu 10B, hefir nú verið flutt burtu og er unnið að hreins- un lóðarinnar. Verður lögð áherzla á a3 hefja byggingafram- kvæmdir svo fljótt sem unnt er. Bankinn opnaði útibú á Kefla- víkurflugvelli hinn 13. júlí s. 1. en þar hafði skort mjög banka- þjónustu. Hefir þar síðan svo skipazt, að hús útibúsins fylgir svæði því, sem varnarliðinu hef- ir verið fengið til umráða með síðari samr.ingum. Verður húsið þannig innan girðingarinnar um yfirráðasvæði varnarliðsins, en það hindrar, að menn geti haft eðlileg og nauðsynleg viðskipti við útibúið. Verður útibúið því lagt niður nú um áramótin, en ríkissjóður kaupir hús útibúsins af bankanum. IDNLANAS.TOÐUR Þrír þir.gmenn Sjálfstæðis- flokksins, Jónas Rafnar, Magnús Jónsson og Pétur Ottesen, hafa nú flutt á Alþingi frv. til laga um breytingu á lögum um Iðn- lánasjóð. Leggja þeir til að árleg fjárveiting til sjóðsins verði hækkuð um helming eða úr kr. 300,000,00 upp í kr. 600,000,00, og einnig verði framvegis einungis veitt stofnlán úr sjóðnum, en ekki rekstrarlán, þar sem nú verður að líta svo á að eðlilegast sé, að Iðnaðarbankinn annist fyrst og fremst um rekstrarlán- in. Frv. þetta hefir eigi enn kom- ið úr nefnd, en nokkra bendingu gefur það um, hverja afgreiðslu það muni fá, að samkvæmt til- lögu fjárveitinganefndar var sam þykkt að hækka fjárveitingu til Iðnlánasjóðc upp í kr. 450,000,00 á fjárlögum fyrir árið 1955. Má og í því sambandi benda á, að framangreindir flm. frv. eiga all- ir sæti í fjárveitinganefnd. BÁTASMÍÐAR Á árinu hefir að mestu eða öllu leyti verið lokið smíði 10 báta í innlendum skipasmíða- stöðvum, og er það meira en áð- ur hefir verið um langa hríð. Má fyrst og fremst þakka þann ár- angur harðri baráttu Landssam- bands Iðnaðarmanna fyrir hags- munum skipasmíðastöðvanna. Vantar þó mikið á, að enn sé þeim málum komið í viðunandi horf, enda hafði um helmingur skipasmíðastöðvanna litil eða engin verkefni við nýsmíði s. 1. ár. I grein er ég reit í Mbl. 24. marz s. 1. gerði ég ítarlega grein fyrir gangi þessara mála undan- farin tvö ár, og skal það því ekki endurtekið hér, en aðeins rakið í stófum dráttum, hvað síð- an hefir gerzt. Eftir að veitt höfðu verið inn- flutningsleyfi fyrir 21 bát haust- ið 1953, gaf ríkisstjórnin fyrir- heit um þaí>, að ekki skyldu á ný veitt innflutningsleyfi fyrir bátum, nema áður væru gerðar* viðhlítandi ráðstafanir til að tryggja eðlilegan rekstur skipa- smíðastöðvanna. Þrátt fyrir þetta fyrirheit var haldið uppi látlaus- um áróðri í Tímanum allt s. ]. sumar og haust fyrir því að leyfð- ur yrði innflutningur báta, og var einkum ráðizt harkalega að iðnaðarmálaráðherra fyrir - að standa þar á móti. I okt. s. ]. kvaddi iðnaðarmálaráðherra skipasmíðanefnd Landssambands Iðnaðarmanna á sinn fund og tjáði henni, að eigi yrði lengur unnt að standa á móti því að* veita einhver innflutningsleyfi fyrir bátum. Jafnframt skýrði hann frá því, að ríkisstjórnia hefði ákveðið að ábyrgjast 15 millj. króna lánið til Iðnaðai- bankans og setja það skilyrði, að ákveðinn hluti þess yrði lánaður skipasmíðastöðvunum til ný- smíða fyrir eigin reikning. Hefir síðar verið tekið fram að sá hluti yrði 3—5 millj. króna. Ráðherr- ann skýrði einnig frá því, að í frv. til laga um FiskveiðasjóS, er þá yrði senn lagt fyrir Alþingi að tilhlutun sjávarútvegsmála- ráðherra, myndi gert ráð fyrir, að sjóðnum yrði heimilt. að veita 15% hærri lán til báta, er smíð- aðir væru innanlands, en til er- lendra báta Er frv. þetta kom fram nokkru síðar, hafði þó þessi munur verið færður niður í 8V3 %. Af hálfu Landssambands Iðn- aðarmanna var því lýst yfir, að með þessum aðgerðum væri veru- lega komið til móts við þær ósk- ir, er fram hefðu verið bornar. Jafnframt var þó lögð áherzla á. það, að eigi yrðu veitt leyfi fyrir öðrum bátum en þeim, sem víst væri að kæmu til landsins nógu snemma, til þess að þeir kæmu að fullum notum á næstu vetr- arvertíð, enda myndu innlendar skipasmíðastöðvar með eðlilegum afköstum geta lokið smíði eigi færri en 20 báta fyrir vetrar- vertíð 1956. Einnig var farið fram á, að felldur yrði niður sölu- skattur af skipum smíðuðum inn- anlands, sem hefir verið 3%, og tjáði iðnaðarmálaráðherra mér nú fyrir skömmu, að hann hefði fengið því til leiðar komið, að skatturinn yrði felldur niður. Þá var og farið fram á, að niður yrðu felld aðflutningsgjöld af vélum, er inn væru fluttar til endur- nýjunar vélum í bátum, þar sem eigi hefir þurft að greiða nein slík gjöld, ef skipt hefir verið um vélarnar erlendis. Hefir það enn eigi borið árangur, en unn- ið verður áfram að því, að fá þessari sjálfsögðu réttlætiskröfu fullnægt. Frv. til laga um Fiskveiðasjóð er enn til athugunar hjá sjávar- útvegsnefnd neðri deildar Al- þingis, og hefir verið unnið að því með viðtölum og bréfaskrift- um við ráðherra og sjávarútvegs- nefnd að fá mismun þann á lána- heimildum, er að framan greinir, hækkaðan upp í 15%. Er mjög nauðsynlegt fyrir innlendu skipa- smíðastöðvarnar að munurinn sé svo mikill, þar sem verðmunur innlendra og erlendra báta er nú 10—12% og þarf lánamunurinn. að vera nokkru meiri, til þess að hann sé útvegsmönnum næg hvöt og nægur fjárhagslegur stuðningur til þess að kaupa frem ur innlenda báta en erlenda. Er þess eindregið að vænta, að Al- þingi geti fallizt á þessa nauð- syn. Innflutningsleyfi voru veitt fyrir rúmlega 30 bátum í byrjun nóvember s.l. Brá þá svo við, að útvegsmenn þeir, er höfðu verið að leita eftir smíðasamningum við innlendu stöðvarnar, kipptu alveg að sér hendinni með samn- ingaumleitanir. Er nú og lokið eða í þann veginn að verða lokið smiði flestra þeirra báta, sem Framh. á bls. IQ

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.