Morgunblaðið - 24.11.1955, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 24.11.1955, Blaðsíða 10
26 MORGUNBLA&tB Fimmtudagur 24. nóv. 1955 r . ¦;¦• ...• :-ír y 3Þ| f- - Hvers á íslenzkur iBna&ur.að gjalda? eftsr Ásbiörn $igarj.óms$@n, ÁSafossi ÞESSAR hugleiðingar mínar eiga rót sína að rekja til bréfs, sem ég fékk frá Lands- banka íslands nú fyrir ekki löngu síðan og ennfremur grein- ar í Tímanum 9. nóv. síðastl. um efnahagsmál eftir hr. bankastjóra Vilhjálm Þór. Þessi tvenn atriði gefa svo skýra ábenedingu til þess, sem skoma skal að ég get ekki látið hjá líða að biðjast vægðar fyrir ísíenzkan i ðnað gegn bankavaldinu, sem virðist eftir ölum sólarmerkjum að dæma ætlar að ganga milli bols og höfuðs á einum stærsta at- vinnuvegi landsmanna — iðnað- inum, — í sama mund og aðrar þjóðir keppast við að koma upp hjá sér iðnaði til að verða efna- hagslega sjálfstæðar. Öll þjóðin er sammála þeirri staðreynd, að nú skal átak til að standast þann mikla áfanga, sem við íslendingar höfum nú þegar afkastað og komið á rek- spöl, ef ekki á að fara illa. Aldrei í sögu þjóðarinnar hef- ur annað eins verið byggt og framkvæmt á fjárfestingargrund- velli. Og aldrei hefur þjóðin haft giftusamlegri aðferðir til upp- eldis á þjóðnýtum og sjálfstæð- um borgurum, eins og þann máta að gefa unga fólkinu sjálfu tækifæri til að byggja sér íbúð og kynnast erfiði dagsins og verðmæti eignanna, sem það svo síðar fær að njóta, sem sjálf- stætt fólk. Ungur bóndi stenzt erfitt árferði og hyggst auka afurðir búsins að ári vegna sí- vaxandi tækni, betri afkoma með hækkandi afurðaverði er ekki hans ósk, heldur öruggt af- urðaverð og þar af leiðandi betri afkoma með meiri framleiðslu. Hetja íslands, sjómaðurinn, dregur fisk í bú og verður aldrei öfvel borguð hans hörku-þjón- usta á höfum úti. Iðnaðarmaðurinn hefur lagt sig allan fram við lærdóm og upp- byggingu síns starfs og hefur haft stíft aðhald af samkeppni innfluttningsins og einmitt nú er tækifærið fyrir hann að leggja sitt til að spara gjaldeyriseyðslu þjóðarinnar með sinni þekkingu og íslenzku átaki, vélrænu og mannlegu, ekkert má til spara að svo verði. Þessi liður í okkar þjóðlífi má ekki verða fyrir nein- um innlendum og að mínu viti, vanhugsuðum hindrunum, og ég þori að fullyrða, að efnahagsleg uppbyging þjóðarinnar á iðnaðar og framleiðslusviði er ekki sá þátturmn, sem veldur neinu verulegu raski fjárhagslega út á við, en styrkir okkur alla og skapar sjálfstæða þjóðfélags- þegna. Á sviði bygginga er það aðeins sparnaður þess opinbera, sem er ráðið við meinsemdinni. Ættu ríki og bær að greiða allar sínar skuldir og bíða síðari tíma, þess tíma, sem vonandi kemur aldrei, að hér verði atvinnuleysi «g bankarnir fari á biðilsbuxun- um og bjóði eilífðarlán. Það er líka rétt að hugsa fram í tím- ann fyrir efnahagslegri afkomu bankanna, því að þeir eru líka fyrirtæki, sem þurfa jafnan og öruggan rekstur. Árin 1949—1952 voru sannköll- uð hefndarár á iðnaðinum, eftir þá velmegun, sem iðnaSurinn hafði velt sér í á skömmtunar og haftaárunum eftir stríðið. En þéssi hefndarár voru hvoru tveggja í senn. dýrkeypt og dýr- mæt, og vil ég reyna að skýra þetta nokkuð hér á eftir og taka fyrst fyrir, hversu dýrkeypt reynsla þessarra ára var. Fyrst er þá að gera sér grein fyrir þvi að erfiðleikarnir byrja með óstöðvandi vöruflóði, sem innflutningurinn. með fjárhags- legri aðstoð bankanna, setti á raarkaSinn, sem var orðinn rnjög þttríandá vegna skömmtunar og fábreyttni íslenzk iðnaSar, sean ekki hafði'haft næg tækifæri til að afla véla og hráefna, um nokk ur ár, vegna haftanna, til að standast betur hina hörðu sam- kepni, sem innflutningurinn Ásbjörn Sigurjónsson. skapaði nú og neytendurnir svo söngglega fengu ótakmarkað vöruval. Hér hefði át og ætti nú einnig, að grípa til erm hærri innflutn- ingstolla á sambærilegum vörum, sem hægt er að framleiða hér á landi. — Vegna þessa myndaðist vörulager hjá öllum framleið- endum, svo geigvænlegt ástand að flestir iðnrekendur urðu að draga saman seglin og sumir hverjir jafnvel hættu alveg. Þessum óförum iðnaðarins fögnuðu nokkrir svartsýnismenn og héldu því fram að fyrr hefði mátt hætta þessum iðnaði, sem væri ekki til annars en að þykj- ast. En bjartsýnismenn okkar þjóðfélags skilja vel þær mörgu góðu hliðar á íslenzkum iðnaði, þó ekki væri tekin til athugun- ar nema þessi 1 itla setning: Hollt er heima hvaff! Og ef við íslendingar ættum um að fara að meta lífið í okk- ar atvinnuvegum eftir því hvað borgi sig og hvað borgi sig ekki, þá verður útkoman sú, að það sé ekki hægt að framleiða neitt á samkeppnisfærum grundvelli, hvað verð snertir, ef íslenzkt vinnuafl og skattaklóin hafa komið nálægt framleiðslunni. —i Ótrúlegt en satt. Við íslendingar erum fáir og ungir í vélamenningunni og verð um að sækja mestalla þekkingu til annarra þjóða og af þeirri einföldu ástæðu getum við illa staðið þeim framar í tækninni, en ef hér á landi á að lifa og dafna vænlegt þjóðfélag, þá verður 811 framleiðsla, sem er samkeppnisfær aS gæðum, að fá tollvernd til að yfirstíga verð- muninn, og fá fjárhagslega að- stoð til að eflast með tækni íramfaranna. Svo ég snúi mér nú að hinni dýrmætu reynslu erfiðleikaár- anna, þá er það augljóst að þau iðnfyrirtæki, sem stóðust erfið- leikaárin eru nú sterkari fyrir á grundvelli gæða samkeppninn- ar við innflutninginn. íslenzkur iðnaður hefur sýnt það að hann er þess verður að honum sé meiri gaumur gefinn af ríkisstjórn og bankavaldi, sem ræður því, hvaða framtíðarat- vinnuvegur ei- ætlaður ungu kynslóðinni. Nú er það augljóst að iðnaðurinn er sá atvinnu- vegurinn, sem verður að taka við altri fólksíjölgun í landinu um ókominn tíma, það er því veigamikil ástæða til að gefa iðnaðinum tækifæri til starfs og dáða í íslenzku þjóðlífi. Ðýrtíðin hér á landi gefur á- stæðu til að ætla að við getum ekki verið sjálfum okkur nægir. En ég vil halda öðru fram, og það er mín skoðun að þessir tím- ar verði mestu framfara- og vel- megunartímar, sem við verðum að nota vel, enda er það gert eins og fyrr er sagt að allar stéttir vinna ötullega að sínu. Flestir vinna aukavinnu á degi hverjum og alla frídaga, við byggingar eða aðra arðvænlega vinnu, sem fellur. Þelta tel ég mjog heilbrigða þróun og svo mætti vera sem lengst. Hér ái landi verður að vera beíur borg- uð öll vinna, heldur en í ná- grannalondum okkar, vegna þess að hér eru ekki sömu ytri ástæð- ur og lífsskilyrði sem þar. Við þurfum meiri og betri mat, meiri klæði, betri hús o. fl. o. fl., sem þarfir okkar krefjast fram yfir aðrar þjóðir og svo eru íslend- ir.gar jafn-menntaðri og kröfu- harðari en flestar aðrar þjóðir. Við viljum hafa allar nauðsynj- ar og þægindi, sem völ eru á, vinnu, sem til fellur. Þetta tel ég það vel farið, því allt er þetta til menníngarauka — þótt í sumum tilfellum sé það misnot- að. — Tímar sem þessir eru sannar- lega umhugsunarefni hinna ráð- andi manna, en gleðilegt er það að vel er unnið af velflestum stéttum þjóðarinnar og þær þéna eftir því. En það opinbera, ríki og bær, ætti að taka á sig rögg og útiloka, að fjöldi manna fái há laun fyrir að vinna bæði lítið og illa. Ég segi þetta af því að svo áberandi forföll eru hjá op- inberum starfsmönnum, þá er þeirra er leitað á vinnustað. — Jafnvel gætir þess einnig, að svo margt fólk er á skrifstofum þess opinbera að nægt verkefni virð- ist ekki fyrir hendi fyrir alla. Ef þetta -fólk yrði sett í fram- leiðsluna — iðnaðinn — þá spar- ¦ aðist mikill g.ialdeyrir. Hversu góður ábatarekstur er i meðal ein.nar eða annarrar stétt- , ar framleiðslunnar er ekki meg- ! in munurinn og sézt það bezt á því að nú í haust er flutt út lambakjöt sem selzt í London fyrir kr. 9.00 kg. í lærum. ojg svo sú grátlega staðreynd, aS íiskur fengist ódýrari frá Noregi ] en hér i næstu búð, ag er þá mikið sagt og nægir þeim, sem tala um það að íslenzkur iðnað- ur sé baggi á okkar þjóðarbú- j skap. | Bankarnir hafa nýlega ákveðið að draga úr viðskiptalánum til iðnaðar og verzlunar eins og stóð i í bréfi Landsbankans. • Eins og öllum er kunnugt þá . kreppir nú skórinn fjárhagslega J hjá öllum framleiðslufyrirtækj um nema Sambandi ísl. Sam- vinnufélaga, sem hef ur : bróður- partinn af sparifé landsmanna, ' auk þess sparifé innlánsdeilda félagsmanna og svo meginhluta af furðaverði bænda, sem nær saman að greiðast um þann tíma, sem bændur leggja inn vörur sínar að ári. Þetta virðist vera tilvalið tækifæri fyrir SÍS til að sölsa undir sig i ðnfyrirtækin jafnótt og þau eru yfirbuguð af sköttum og fjárþröng. Einka- framtakið á kröfu á jafnrétti í útlánum bankanna, meðan skatt- heimta ríkis og bæja hvílir mest á einkafyrirtækjum og hlutafé- lögum. Iðnaðurinn er í dag hinn örafndi atvinnuvegur lands- raanna, sem nú einmitt ætti að efla sem mest til gjaldeyris- sparnaðar. í öllum þeim frétt- um, sem hér birtast um slæma afkomu ýmsra þjóða, þá er við- kvæðið ávallt það sama, að þar skorti allan iðnað og þessvegna sé þjóðin svo illa komin fjár- hagslega og nú eigi að veita þjóðinni lán og aðstoð til að koma á fót iðnaði hjá sér og þá eigi ástandið að verða betra. En hér á landi á að ganga í berhögg við ckkar unga íslenzka iðnað og draga úr aðstoð honum til handa í stað þess að veita sem mestu fjármagni til eflingar þess at- vinnuvegar, sem getur tekið við ólæmandi fólksfjölgun í landi raforku og hverahita, svo aðeins tvennt sé nefnt af því, sem búa | skal í haginn fyrir sjálfsíæði lands og þjóðar. Ásbjörn Sigurjónsson Álafossi. Dr. Edelstein með nenzendum sínum. ^ I , Málflutningsskrifstofa Einar B. GuSmundssOn Guðlauííur Þorlákssnn Guðmundur Pélursson Au.stiustr. 7. Símar 3202, 2002. Ski-ifstofutími kl. 10-12 og 1-5. ! TÓNLISTIN hefir átt öðrum list- greinum erfiðara uppdráttar hér á landi. Svo er raunar enn. Á undanförnum árum hefir verið gerð virðingarverð tilraun til að skapa hér svonefnt „æðra tón- listarlif". Ungt og efnilegt fólk hefir aflað sér góðrar tónlistar- menntunar innan lands og utan með bað fyrir augum að gera sér tónlistina að atvinnu, en hvað bíður þess hér? — Grundvöllur hins æðra tónlistarlífs er næsta ótryggur, meðan allur þorri fólks er ómóttækilegur fyrir göða tón- list. — Almenn, alþýðieg tónlist- ariðkun er engu þýðingarminna fyrirbæri í menningarþjóðfélagi en hið æðra tónlistarlif, og hið síðarnefnda getur ekki þrifizt án hins fyrra. Þetta haía tónlistar- menn og menningarfrömuðir ná- grannalandanna fyrir löngu kom- ið auga á, og er þess að vænta, að svo verði einnig hér á landi. Reykvíkingar eiga því láni að fagna að njóta starfskrafta tón- listarmanns, sem kynnzt hefir því bezta í tónlistaruppeldi annarra þjóða og rutt braut nýrri stefnu og aðferðum í tónlistarkennslu barna hér á landi. Þessi maður er dr. Heinz Edelstein, sem nú hefir dvalizt hér hátt á annan áratug og þrjú síðustu árin veitt for- stöðu músíkskóla fyrir börn í Reykjavík. Á lokaæfingu nem- endanna í vor gafst almenningi kostur á að kynnast árangrinum af starfi skólans. Áður en æfing- in hófst, ávarpaði dr. Edelstein gestina og skýrði frá starfi skól- ans og tilgangi hans. Ræddi hann m. a. um uppeldislegt gildi tón- listar og komst að orði á þessa leið: „Sá, sem ekki getur á neinn hátt tjáð sig með músík fær ekki r.otið sín til fulls. Músíkuppeldi þarf að vera snar þáttur almenns uppeldis, og e.t.v. er enginn þátt- ur betur fallinn til að stuðla að lausn þeirra uppeldislegu vanda- mála, sem steðja að okkur nú á dögum. — Öll tónlist byggist á 'amstarfi tveggja frumafla: hreyfingar og forms — eða frels- is og aga. Hver sá, sem iðkar tón- iist meS öðrum, verður þessa t'.enns aðnjótandi: hann nýtur írelsisins með því að tjá sig í söng eða leik, en er um leið bundinn af lögrnáii þeirrar heildar, sem hann heyrir til. Ég get ekki hugsað mér betri undirbúning undir þátttöku í lífi í frjálsu landi. — Þeím börnum, sem kynnast tón- hst á þennan hátt, lærist að lifa íómstundir sínar á göfugan hátt." Nemendur skólans sem eru f lestir á aldrinum 8—13 ára, stað- festu vel þessi athyglisverðu orð. Með söng sínum og leik á flautur, gigjur, píanó og ýmis slaghljóð- færi sý;ndu þau furðumikla leikni og samstillingu, en allir viðstadd- i'r hluíu að hrífast af því látleysi og þeim gleðibrag, sem hvíldi vf'ir flutningnum. Þetta sannaði, að skóli»n starfar samkvæmt mark- miðum sínum og gefur mikil íyrirheit. Til þessa hefir dr. Edelstein einn annazt alla kennslu við skól- ann að undanskilinni kennslu á píanó, sem Róbert A. Ottósson hefir haft með höndum, en í haust mun í ráði, að skólinn bæti við einum kennara, sem hefir tónlist og hreyfingu (rhythmik) að sér- grein, en sú kennslug'rein er al- gjör nýjung hér á landi. Þótt telja megi námið í tón- listarskóla dr. Edelsteins hinn æskilegasta undirbúning almenns tónlistarnáms, er það ekki í verka hring skólans að þjálfa atvinnu- tónlistarmenn. Stofnun skólans og starf er stórt og merkilegt framlag til efíingar alþýðlegri tónmennt í höfuðstaðnum, og þangað ætti hinir almennu skól- ar, sem flestir eru fá'.ækir af tón- list, að leita fyrirmynda. Sá hugsunarháttur er þyí mið- ur enn útbreiddur meðal íslend- inga, að tónlistin sé aðeins fyrir þá, sem ætla að gera sér hana að atvinnu. Álíka rökrétt væri að segja að bókmenntir væru aðems fyrir rithöfunda. Enginn nýtur góSra bókmennta án þess að kunna að lesa þær, — enginn nýt- ur heldur góSrar tónlistar til íullnustu én þess að verða læs á stafróf tónlistarinnar. — Það ungur nemur, gamall temur. — Sé byrjað á unga aldri, geta flest- ir iðkað tónlist í einhverri mynd sér til ómetanlegrar ánægju og lífsfyllingar. Ing. G. isfíkisipr pnp á mannsins og ríkis- nansisins Vilja fá Halvorsen aftur ÞÓRSHÖFN, 17. nóv. — Nokk- ur hundruð Klakksvíkingar komu i dag til Þórsftiafnar á átta vélbátum. Fimm manna nefnd gekk á fund Ðjurhuus löjrmanns. Fór nefndin fram á það við lögmanninn, að danska herskipið Holger danski yfir- gæfi Klakksvík þegar í stað og að Olav ílalvorsen. lækni, yrði heimilað að sækja um stftívuna við sjúkrahúsið í Klakksvík, undir eins og stað- an yrði auglýst laus til um- sóknar. Stóðu viðræður lög- manns og Klakksvíkinga í 5 mínútur. Lögmaðurinn lofaði að leggja þcssar óskir Klakks- víkinga fyrir landsíjdrnina og mundi hún taka þær til ná- kvæmrar íhugunar. — Áttu Kíakksvíkingar cnnfremur tal við ríkisuniboðsnianninn Öi- kjær-Hansen.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.