Morgunblaðið - 07.03.1958, Blaðsíða 3

Morgunblaðið - 07.03.1958, Blaðsíða 3
Föstudagur 7. marz 1958 MORCVNnT.AÐlÐ Verkfræðingar, rafvirkjar og aðrir starfsmenn við stöðvarbygginguna. — Bolungarvík Frh. af bls. 1 S50 m löng stífla Byggð var 350 m löng stífla, þar sem Fossá var stífluð uppi á Eeiðhjalla í um 330 m hæð. Er þar gert ráð fyrir 40—50 þús. tengingsmetra vatnsmiðlun. Sjálf þungastíflan er 30 m að lengd og 5,5 m á hæð. Þrýstivatnspípan er 35—40 sm víð og taeplega Í300 m löng. Stöðvarhúsið er 100 ferm að stærð og um 5 m hátt, þar sem það er hæst. Stendur það í botni Syðridals. Eru þaðan um 6 km til kauptúnsins. Vélar allar í orkuverinu eru tékkneskar. Hafa Rafveitur rik- isins annazt niðursetningu þeina xneð aðstoð manna frá verksmiðj- unum, sem framleiddu vélarnar. Samtal við rafveitustjórann Mbl. átti í gær stutt samtal við rafveitustjóra hins nýja orkuveis í Bolungarvík, Jóhann Lyngdal, sem er ungur maður, ættaður úr Bolungarvík. Hann kvað vélar orkuversins hafa verið reyndar undanfarið og hafa reynzt vel Virtist allt vera þar í góðu lagi. Gert er ráð fyrir að allt kaup- túnið fái rafmagn þegar er straumnum verður hleypt á. Unn ið var að lagningu bæjarkerfisins sl. sumar, en ekki er fulllokið við það. Jarðlínur eru eftir og ekki hefur verið endanlega geng- ið frá loftlínum. Spennistöðvar hafa hins vegar verið fullgerðar. Sjálfvirk stjórn Stjórn þessa nýja orkuvers mun verða algerlega sjálfvirk. Aðeins fyrst í stað verða hafðar vaktir í sjálfu rafstöðvarhúsinu frammi í Syðridal, sennilega um mánaðartíma, að því er Jóhann Lyngdal tjáði Mbl. Hefur einn vélstjóri verið ráðinn auk raf- veitustjórans til þess að standa vaktir í öryggisskyni. Er það Kjartan Guðjónsson í Bolungar- vík. Rafveitustjórinn mun því búa í Bolungarvík. Verður orkuve/ inu stjórnað þaðan með fjarstýris tækjum. Mun þetta fyrsta orku- verið hér á landi, sem er þannig fjarstýrt. Á komandi mjmri mun verða leitt rafmagn á sveitabæina í Syðridal og Tungudal. Nýr þingmaður llylur sína fyrslu ræðu í fyrrad. flutti Helgi Seljan Frið rlksson fyrstu ræð* sína á Al- þingi, en hann er vara-maður Lúðvíks Jósepssonar. Fylgdi hann úr hlaði þingsályktunartillögu sinni um beinar skipaferðir milli Austurlands og útlanda og um- skipunarhöfn á Austfjörðum. Frá tillögunni var sagt í Mbl. 26. febr. Bernharð Stefánsson tók til máls að framsöguræðunni lokinni og sagði, að bæði Norðlendingar og Vestfirðingar hefðu áhuga á því, að skip sigldu á hafnir þav á leið sinni frá útlöndum, eins og var áður fyrr. Veiting ríkisborgararéttar ALLSHERJARNEFND neðri deildar Alþingis flytur frumvarp um að veita 57 mönnum íslenzk- an ríkisborgararétt. Menn úr alls herjarnefndum beggja þingdeilda hafa að undanförnu unnið að því, ásamt skrifstofustjóra Al- þingis, að athuga umsóknir, sem borizt hafa um ríkisborgararétt. Hefur þar verið höfð hliðsjón af reglúm, sem samkomulag varð um á Alþingi í fyrra. Þetta eru meginatriði þeirra: Umsækjandi hafi óflekkað mannorð og sé vel kynntur og starfhæfur. Norðurlandabúar hafi átt hér lögheimili í 5 ár, aðrir útlend- ingar í 10 ár. Makar íslenzkra ríkisborgara fái borgararétt eftir 3ja ára bú- setu. Börn íslenzks foreldris fái rétt- inn eftir 3ja ára búsetu, ef hitt foreldrið er Norðurlandabúi, ella eftir 5 ára búsetu. fslendingar, sem gerzt hafa er- lendir borgarar, fái réttinn eftir 1 árs búsetu hér. fslenzk kona, sem misst hefur ríkisfang sitt við giftingu, en flytur heim, er hjónabandi henn- ar er slitið, fái borgararétt hér á fyrsta dvalarári, ef hún lýsir því yfir, að hún ætli^að dveljast á íslandi. Sama gildir um börn hennar, sem ekki hafa náð 16 ára aldri og henni fylgja. í frumv. er lagt til, að þeir, sem þar eru nefndir, fái ekki íslenzkt ríkisfang, nema þeir taki upp íslenzk nöfn. STAKSTEINAR Hluti af vélasal raforkuvers Bolvíkinga. (Karl Aspelund tók myndirnar, sem fylgja greininni) vinnur útgerðarmanni gegn II HÆSTARETTI hefur verið kveðinn upp dómur í máli, sem Baldur Ólafsso» sjómaður, Bjólu- hjáleigu í Holtum, höfðaði gegn Ársæli Sveinssyni útgerðarmanni í Vestmannaeyjum. Sjómaðurinn höfðaði málið gegn Ársæli til innheimtu aflahlutar vegna báta- gjaldeyrisfríðixda frá vetrarver- tíðum 1952 og 1953, en á vetrar- vertið bæði þessi ár var Baldur Ólafsson háseti á m.b. ísleifi, sem er eign Ársæls. í undirrétti urðu úrslit máls- ins þau að Baldri Ólafssyni sjó- manni voru að mestu dæmdar þær réttarkröfur er hann gerði, en þær hljóðuðu upp á kr. 5.694,24 með 6% vöxtum frá 1. jan. 1954 til greiðsludags. Hæstiréttur stað- festi undirréttardóminn, en i for- sendum hans þar sem fram kem- ur það sem mestu máli skiptir varðandi forsögu máls þessa, seg- ir m. a. sve: I gildandi kjarasamningi er hvergi gert ráð fyrir að útgerð- armaður kaupi aflahluti sjó- manna á fyrirfram ákveðnu verði. Eina ákvæðið er ræðir um verð, er 3. gr. samningsins og er hún á þessa leið: „Sé um sölu á nýjum fiski að ræða til ísunar eða frystingar, ber hlutarmanni sama verð og útgerðarmanni fyrir hinn selda fisk, lifur og hrogn. Sama gildir, ef fiskur er seldur til sérverk- unar". Á þeim tíma, er ákvæði þetta var sett, lögðu flestir útgerðar- menn aflann af bátum sínum inn í fiskvinnslustöðvar, sem öðrum tilheyrðu, eða seldu hann nýjan til útflutnings. Ákvæði greinar- innar eiga fyrst og fremst við um þau tilvik. En orð greinar- innar ná lengra og taka einnig til þeirra tilvika, þegar útgerðar- maður er jafnframt eigandi fisk- vinnslustöðvar eða fiskútflytjandi og yfirtekur- aflann. Verður'eigi séð að rök séu fyrir hendi, er sýni fram á, að önnur regla eigi að gilda, þegar aflinn er lagður inn í fiskvinnslustöð, er útgerð- armaður starfrækir eins og hér átti sér stað. Þykir því bera að líta svo á, að sama regla og felst í umræddu ákvæði, eigi einnig að gilda um samskipti stefnda og stefnds. Leiðir það til þess, að stefnandi átti rétt á að fá afla- hlut sinn greiddan með hinu sama verði eg stefndum bar, sem útgerðarmanni við reikningsupp- gjör milli útgerðar bátsins og fiskvinnslustöðvar sinnar. Meðal þess voru 45% af andvirði gjald- eyrisfríðinda, sem inn komu fyr- ir afla bátsins. Átti stefnandi því rétt til að fá sinn hlut úr and- virði þeirra reiknaðan, jafnskjótt og þau bárust stefndum í hend- Óráðlegl að f lylia III Kanada AF tilefni blaðaskrifa um ískyggi lega flutninga fólks af fslandi til Ameríku, bað utanríkisráðuneyt- ið sendiráð fslands í Washington á sinum tíma að útvega öruggar upplýsingar um kjör innflytj- enda í Kanada. Hefur skýrsla sendiráðsins nú borizt ráðuneyt- inu, og skulu hér rakin aðal- atriði hennar. Tilfinnanlegt atvinnuleysi er nú í Kmada og voru atvinnulausir menn taldir um síðustu áramót um 350 þúsund, en á vinnu- markaði landsins eru um 5,5 milljónir manna. Að vísu er venjulega nokkurt atvinnuleysi á veturna, en óvenjumikið nú. Óráðlegt mun þvi vera fyrir þá, sem saemilega atvinnu hafa í sínu heimalandi, að flytja til Kanada, nema þeir hafi tryggt sér vinnu áður en þeir flytja. Á þetta ekki hvað sizt við um fjöiskyldumenn. Ófaglærðir verkamenn munu eiga allerfitt uppdráttar eins og er, og iðnaðarmenn fá ekki að starfa að iðju sinni nema að undangengnu prófi. Ennfremur I istakjarnann". munu enskumælandi menn sitja fyrir um atvinnu. (Frá utanríkisráðuneytinu). „Helzta umræðuefni" Það er ekki oft, sem satt er sagt í Tiinanum. Þó kemur þaö fyrir, svo sem þegar Sverrir Bergmann segir par hinn 27. febr.: „Kosningaúrslitin hafá að von- um mikið verið rædd, enda ver- ið eitt helzta umræðuefni manna á meðal allt frá því, er þau urð'U kunn fram til þessa dags". Þó að Framsóknarmenn vilji öðru hverju sem minnst gera úr þýðingu kosninganna, þá er þeim jafnt og öðrum ljóst, að þær tákna tímamót í ísl. stjórnmál- um. Einmitt af þeim sökum verð- ur jafnt andstæðingum sem Sjáif- stæðismönnum tíSrætt mn þær. Dæmi þess er grein íslendings hinn 21. febr. er hljóðar svo: „Sjálfsblekking Dags Þegar Alþýðubandalagið var stofnað fyrir Alþingiskosningarn- ar 1956, litu Framsóknarblöðin það illu auga og mæltu gegn öll- um stuðningi við það. Dagur sagði um þessa flokksmyndun 11. apríl 1956: „Kommúnistar bjóða að sjálf- sögðu enn fram í þessum kosn- ingum og nú undir ennþá nýiu nafni og kalla sig nú „Alþýðu- bandalag". Sú sauðargæra mun vonandi fáa blekkja------------". Og 14. s. m. segir blaðið: „Það eitt má segja kommún- istum til hróss, að þeir skamm- ast sín og þora ekki að horfast í augu við almenning. Það er þess vegna, sem þeir hafa brugðið sér í sauðargæruna og skipt um nafn. iVýja nafnið er Alþýðubanda- lag." Eftir þær kosningar lokaði Framsókn augunum fyrir „sauð- argærunni" og myndaði ríkis- stjórn með Alþýðubandalaginu — þá ríkisstiórn, sem enn situr að völdum. Síðan hefir ekki verið á sauðargæruna minnst í dálkum Framsóknarblííðanna. Og eftir því sem Dagur skrifar á 40 ára afmæli sínu, mætti ætla, að rít- stjóri blaðsins hafi steingleymt því, sem blfð hans hélt fram fyrir hálfu öðru ári. Þar segir í forystugrein: „Til vinstri er svo Alþýðn- flokkurinn, sem virðist á hröðu undánhaldi og niðurleið-----------. Hins vegar hefir Alþýðubanða- Iagið með kommúnistakjarnann, mikið fylgi. Ætla má, að sá flokk- ur standi á tímamótum------------. Ef þróunin heldur í þessa átt, sem margt bendir til, verður Al- þýðubandalacrið ábyrgur og vax- andi verkalýðsflokkur". öllum mun hulin ráðgáta, hvernig ritstióri Dags fer að eygja hinn glæsilega vöxt „AI- þýðubandalagsins með kommún- í bæjarstjórnar- Ný beituskurðarvél gerð af ís lendingi notuð á Akranesi AKRANESI, 4. marz. — 1 kvöld brá ég mér niður í beitingahús Heimaskaga h.f. til að skoða ný- uppfundna beituskurðarvél. Borð hennar er 60 sm. breitt og rúmur meter á lengd og er í rúmlega 80 sm hæð frá gólfi. Vélin sker eina síld í einu með því að stígið er á sveif. Er næstu síld stungið í vélina, nieðan sveifin skreppur til baka. Vélin sker 60 beituten- inga af ákveðinni lengd á mín- útu og skilur haustrjónur og sporðblöðkur frá beitunni. Vélin vegur um 60 kg . Uppfinningamaðurinn er Kjart an Fxiðberg Jónsson, 39 ára að aldri og ættaður úr Staðarsveit, en síðustu 20 árin hefir hann átt heima í Reykjavík. Nítján ár eru liðin síðan Kjartan lauk prófi við Vélstjóraskólann í Reykjavík. — Siðan hefir hann stundað jöfnum höndum járn- og trésmíði. Fyrir tveimur árum byrjaði Kjartan að smíða beituskurðar- vélina. Síðan hefir hann unnið að því • að endurbæta vélina. Við frumsmiðina naut hann lítils hátt ar styrks úr Fiskimálasjóði, en einkum hefir Kjartan þó notið kosningunum 26. janúar sl. tapaðl sá flokkur verulegu fylgi, 1542 atkvæðum í Reykjavík, miðað við Alþingiskosningarnar, 178 í Hafnarfirði, 146 í Vestmannaeyj- um og 32 á Akureyri. Gegn þessu gífurlega tapi bætti hann við sig 9 — níu atkvæðum — í tveim kjördæmum. Hvernig unnt er að ráða af þessu, að Alþýðubanda- lagið sé „vaxandi" flokkur, verð- ur varla skilið án skýringa. Og tæplega mundi það vera „komm- únistakjarninn", sem flúið hefir þenna nýja flokk eða bandalag, heldur hinir, sem ginntir voru þangað úr öðrum flokkum. Kn þegar svo tekst til strax i byrjuu- iivni, hversu má þá vænta að framhaldið vcrði? Ritstjóri Dags má því ekki lifa í þeirri sjálfsblekkingu, að komm únistakjarninn með „sauðargær- una" á heröum sér verði í fram- tíðinni hin styrka stoð undir ráð- , herradómi Kermanns Jónassonar, fulltingis Sigurðar Sveinbjörns-j því þeim mun meiri verða von- sonar, vélaverkfræðings í Rvík. j brigði hans næst, er kjósendur — Oddur. ganga að kjörborði."

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.