Morgunblaðið - 28.05.1960, Blaðsíða 10

10
MORCVNBLAÐ1Ð
Laugardagur 2&. maí 1960
J®tírt0iUSjM&l*ÍI>
TTtg.: H.f Arvakur Reykjavík
Framkvæmdastjóri: Sigfús Jónsson.
Ritstjorar: Valtýr Stefánsson (ábm.)
Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthías Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Lesbók: Arni Óla, sími 33045
Auglýsingar: Arni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn: Aðalstræti 6.
Auglýsingar og afgreiðsla: Aðalstræti 6. Sími 22480.
Asknftargjald kr. 45.00 á mánuði ínnanlands.
1 lausasölu kr. 3.00 eintakið.
RÖDD FRIÐARINS
UTAN UR HEIMI
Danmörk brátt of lítil
Lftir 200 ár verða íbúar land-
sins átta sinnum fleiri en nú
IN merka ræða, sem
Bandaríkjaforseti hélt í
fyrrakvöld var fyrst og
fremst rödd friðarins og yfir-
lýsing margreynds og.mikil-
hæfs stjórnmálamanns, um
að hann myndi halda áfram
þrautseigri baráttu fyrir varð
veizlu öryggis og mannhelgi
í heiminum. En hún tók jafn-
framt af skarið um það, að
þróttmesta lýðræðisríki
heimsins mun í engu slaka á
árvekni sinni og viðleitni til
þess að sameina frjálsar þjóð-
ir í baráttunni gegn ofbeldis-
öflunum. Enda þótt forsetinn
léti þá von í ljós að samkomu-
lag mundi takast við Rússa,
lagði hann þó áherzlu á að
lýðræðisþjóðirnar yrðu að
standa vel saman og treysla
varnir sínar þannig að eng-
inn þyrði að hefja styrjöld.
Eisenhower þakkaði þeim
de Gaulle og Macmillan fyr-
ir að hafa staðið drengilega
við hlið sér á Parísarfundin-
um þegar Krúsjeff gerði
ítrekaðar tilraunir til þess að
skióta fleygum á milli þeirra.
Fyllstu árvekni
Hinn frjálsi heimur fagnar
yfirlýsingu Bandaríkjafor-
pJÁRVEITINGANEFND
* Alþingis hefur nýlega
flutt þingsályktunartillögu
um fimm ára áætlun um
skógrækt. Er þar lagt til að
ríkisstjórninni verði falið að
láta fyrir næsta reglulegt Al-
þingi undirbúa áætlun um
framkvæmdir í skógrækt
næstu fimm ár, miðað við það
fjármagn, sem ríkisstjórnin
telur auðið að verja til skóg-
ræktar á þessu tímabili.
í greinargerð er á það bent
að fjárþörf skógræktarinnar
hafi Vaxið mikið síðustu árin
vegna mikillar aukningar á
plöntuframleiðslu í gróðrar-
stöðvum skógræktarinnar.
Það er vissulega gleðileg
staðreynd að skógrækt okkar
Islendinga hefur fleygt fram
á undanförnum árum. Á sl.
10 árum hefur tala gróður-
settra trjáplantna tífaldazt
og eru nú gróðursettar á ári
hverju milli 1 milljón og 1,5
milljón plöntur.
seta um að hann muni halda
áfram baráttu sinni fyrir
sáttum milli austurs og vest-
urs. En hitt er ekki síður
þýðingarmikið að hann lagði
áherzlu á nauðsyn fyllstu ár-
vekni og varnarundirbúnings
af hálfu lýðræðisþjóðanna.
Allt bendir til þess, að varð-
veizla heimsfriðarins velti
fyrst og fremst á því að of-
beldisöflin viti að árás þeirra
þýði tortímingu fyrir árásar-
aðilann. Það sé í raun og veru
orðið úrelt hugtak að tala um
sigur í nútímastyrjöld. Slíka
eyðileggingu og tortímingu
hlyti hún að hafa í för með
sér fyrir alla aðila.
Til elleftu stundar
Þetta þurfa þeir ofstækis
og ofbeldismenn að vita og
gera sér ljóst, sem láta sér
til hugar koma að skera úr
alþjóðadeilumálum með
vopnavaldi.
Um ræðu Eisenhowers
forseta má annars segja
það, að hún var rödd hins
mikla mannvinar sem
herst til elleftu stundar
fyrir varðveizlu mannhelgi
og friðar í veröldinni á
voðalegum tímum.
Nytjaskógar
Því hef ur verið haldið fram
af forystumönnum skógrækt-
arinnar að við íslendingar
getum á tæpum 100 árum
orðið sjálfum okkur nógir að
því er snertir timburfram- I
leiðslu í landinu. Hafa gild |
rök verið leidd að því að hér r'
sé ekki um óhóflega bjartsýni
að ræða. Með markvísu starfi
eigum við að geta komið upp
nýtjaskógum, sem fullnægja |
timburþörfum okkar. En til
þess að þessi hugsjón verði
að veruleika þarf að vinna
stöðugt og ósleitilega að gróð-
ursetningu nytjaskóga fram-
tíðarinnar. Þar má ekkert lat
eða hik verða á.
Á sviði skógræktarinnar
verðum við að hugsa í öld-
um en ekki árum. Það er
verið að vinna fyrir kom-
andi kynslóðir. En einnig
núlifandi kynslóð mun
njóta mikils góðs af skóg-
ræktinni.
Þ A Ð verður að stækka
Danmörku — ef hún á áfram
að geta hýst okkur öll, segja
frændur okkar, Danir, og
hafa sjálfsagt mikið til síns
máls. — Og þeir halda áfram:
—■ Á ári hverju leggja ný-
byggingar, nýir vegir o.s.frv.
undir sig um 100 ferkílómetra
akurlendis — og það land
verðum við að vinna upp
annars staðar — og raunar
meira til — því að án rækt-
arlandsins getum við ekki lií-
að áfram í landi okkar. Sem
stendur höldum við raunar
nokkurn veginn í við þessa
þróun. Með því að byggja
flóðgarða með jarðabótum
ýmiss konar og með upp-
þurrkun lands fær Danmörk
árlega „bætur“ fyrir hið glat-
aða ræktarland — en hvað
verður eftir svo sem 200 ár,
þegar íbúatalan hefir áttfald-
azt, eins og áætlað er? Þá
verður ekki lengur neitt rúm
fyrir okkar ómissandi land-
búnað — nema því aðeins, að
við tökum okkur til nú þeg-
ar, og byrjum að „bTeyta
landakortinu“ fyrir alvöru.
A
En ef menn hyggjast raunveru
lega stækka nytjalandið, þá verð-
ur eina raunhæfa leiðin sú að
b>ggja flóðgarða við ströndina —
sem sagt hrífa land úr greipum
hafsins. — Að vísu mun enn um
nekkurt skeið unnt að rækta upp
ailstór heiðalönd og mýrlendi, en
því verða þó ávallt takmörk sett,
hve mikið land verður numið
með slíkum hætti — og þar við
bætist, að ekki dugar að hugsa
um það eitt að tryggja landbún-
E.ðinum nægt landrými. Það verð-
ur ekki síður að hafa fólksfjölg-
unina í huga.
• VÍSINDALEGAR
RANNSÓKNIR
Af þessum sökum verða menn
fyrst og fremst að horfa til hafs,
ef svo mætti segja. Það hefir ver-
ið reiknað út, að með því að gera
fyrirhleðslur á einum 100 stöðum,
væri hægt að vinna nær 1500 fer-
kílómetra lands frá Ægi konungi.
— Stöðugt er unnið að vísinda-
legum rannsóknum á þeim svæð-
um, sem til greina koma í þessum
efnum — en þar er um seinunnið
verk að ræða. — Fyrst og fremst
þarf að athuga, hvernig sjávar-
botninn er, hvort hann er hentug-
■'—
Uppi eru áætlanir
um að ná um 1500
ferkm. lands úr
greipum hafsins
með byggingu flóð-
garða á 100 stöðum.
— Náttúruverndar-
menn rísa önd-
verðir gegn þeim
hugmyndum....
_
ur eða ekki — síðan þarf að rann-
saka, hvort „landnám" á þessum
stöðum kynni e.t.v. að hafa
óheillavænleg áhrif á fiskstofn-
ana við ströndina o.s.frv. — A
mörgum þeim svæðum, sem helzt
koma til greina, eru klakstöðvar
fiska — og alltaf, þegar miinnzt
er á fyrirhleðslur, rísa fiskimenn
og þeir, sem berjast fyrir náttúru
verndun, upp á afturfæturna og
mótmæla. — Og satt er það að
til lítils er barizt, ef það, sem
einum atvinnuvegi er fengið, er
tekið beint frá öðrum. Þess vegna
verður að flýta sér hægt, þrátt
fyrir allt — og byggja á nákvæm
um, vísindalegum rannsóknum
eingöngu.
Það er alls ekki svo mikið „fyr-
irtæki" að breyta sjávarbotni í
þurrlendi. Ekki þarf annað að
gera en reisa flóðgarða undan
ströndinni, dæla síðan vatninu út
fyrir garðana — og fylla loks með
grjóti og jarðvegi. Þar með er
orðið fast land, þar sem áður var
sjór. — Þetta hefir þegar verið
reynt í Danmörku — hjá Óðins-
véum. Þar voru 5 ferkílómetrar
iands hrifnir úr greipum hafsins.
— En betur má, ef duga skal —
og hafa raunar þegar verið gerð-
ar allmiklar áætlanir í þessu efni.
M. a. er fyrirhugað að gera eyj-
arnar Ærö, Langeland og Taas-
inge landfastar með slíkum hætti.
Þótt langt muni líða, áður en þær
áætlanir verða að veruleika, má
gera ráð fyrir, að svo verði ein-
hvern tíma — en þarna fengist
ca. 170 ferkm. landauki. Þá hefir
verið talað um að þurrka upp
hluta Smaalandshafsins og tengja
þannig Sjáland og Mön saman.
Þar fengjust nær 80 ferkm. lands
— þannig mætti lengi telja.
Eins og fyrr segir, hafa nátt-
úruverndarmenn uppi mótbárur
gegn þessum hugmyndum og
færa fram ýmis rök máli sínu
til stuðnings. — En hvort er
þyngra á metunum — tillitssem-
in við fegurð eða uppruna nátt-
úrunnar og þá, sem hana vilja
varðveita sem óspilltasta, eða
skyldan gagnvart komandi kyn-
slóðum sem eiga kröfu til að fá
að búa í föðurlndi síríu við eins
góð skilyrði og unnt er að veita?
spyrja þeir, sem flýta vilja hinu
nýja landnámi.
Þeir segja, að þetta megi ekki
vera tilfinningamál — og benda
sífellt á þá staðreynd, að sl. ára-
tug hafi 1000 ferkm. akurlendis
horfið undir ný hús og vegi —
— og að sú saga muni endurtaka
sig næsta áratuginn og áfram. —
Þetta tap verðum við að vinna
upp, segja „landnámsmennirnir“,
ef við eigum að hafa nægilegt oln
bogarúm í framtíðinni — og
næga fæðu til lífsframfæris. Við
erum í alvarlegri og ábyrgðar-
mikilli aðstöðu, segja þeir, — en
vandamálin má leysa með því að
sækja það gull í greipar Ægi, sem
hér hefir verið drepið á.
V e r ð u r þe:
mynd af Da
mörku, sem v
höfum fest ok:
ur í minni f
því að við byr
uðum að 1 æ i
landafræði í
barnaskólanum
e. t. v. gerbrey
þ e g a r barn
barna-barna-
börnin okk:
hefja sína skól
göngu?
SKÓGAR FRAM
TIÐARINNAR
Danir hafa þegar hrifsað nokkurt land frá Ægi — en þess verð-
ur væntaniega ekki langt að bíða, að hægt verði að taka mynd-
ir sem þessa, af nýju landnámi, á mörgum stöðum í Danmörku.