Morgunblaðið - 10.12.1961, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 10.12.1961, Blaðsíða 1
II pí>r0wnMaMI> Suimudagur 70. des. 7967. rasin u tiarlioF ;rá sjónarmiði Jonan SIÐASTLIÐINN fimmtudag voru 20 ár liðin frá því Jap- anir réðust á bandarísku flotastöðina Pearl Harbor á Hawaieyjunni Oahu Dagurinn 7. des. 1941 mun lifa í minningu Bandaríkjamanna sem dagur svívirðingarinnar. Hvaða augum líta Japanir á skyndiárás þessa, sem gerð var án stríðsyfirlýsingar? Og hvað finnst þeim um Pearl Hasbor í dag? Bandaríska vikuritið U. S. News & World Report birt- ir um þessar mundir svör við ýmsum þeim spurningum varðandi Pearl Harbor, sem ekki hefur fyrr verið svarað. Bæddi .tímaritið í þessu sambandi við tvo sérfræðinga. — Annar þeirra er dr. Gordon W. Prange, prófessor í sögu við Marylandháskóla. Hann dvaldi í sex ár í Japan eftir stríð þar sem hann vann að rannsóknum á opinberum gögnum og ræddi við ýmsa þá Japani, sem aðild áttu að árásinni. Hinn sérfræðingurinn er japanski aðmírállinn Shigeru Fukudome, sem skipulagði árásina. Fer hér á eftir útdráttur úr viðtölunum, sem tímaritið birti: — Prange prófessor, hvers- vegna réðust Japanir á Pearl Harbor? — Þeir höfðu aðeins eitt tak- mark, þ.e. að gera bandaríska flotann óstarfhæfan næstu sex mánuði. Þetta var gert til þess að Japanir gætu ná^J sínu raun- verulega marki, að leggja undir eig Suðaustur-Asíu. Árásin var nokkurskonar öryggisráðstöf un, hún tryggði það að bandaríski flotinn léti Japami afskiptalausa meðan þeir legðu undir sig Suð- austur-Asíu. Dr. Gordon W. Prange prófessor — »Og héldu Japanir að Bandarikin mundu ekki berjast til úrslita? — Auðvitað vissu þeir að við mundum hervæðast. En þeir vonuðust til að verða fljótir að binda endi á styrjöldina í SuS- austur-Asíu. Svo vonuðu þeir að þeim tækist að nýta auðlindir Suðaustur-Asíu og draga styrj- öldina við Bandaríkin á langinn þar til unnt yrði að ná viðun7 andi friðarsamningum. Að sjálf- Bögðu er auðvelt að sjá það nú að þetta var óskhyggja hjá Jap- önum. En til að skilja aðgerðir Japana 1941, verður að líta á málin eins og þau litu þá út frá sjónarmiði þeirra. Það verður að hafa hugfast, að árið 1941 virtist Hitler vera að vinna sigur í styrjöldinni í Evrópu. Hann hafði sigrað Frakkland, lagt undir sig Hol- land og Belgíu og hrakið Breta burt af meginlandinu. Hersveit- ir nazista voru í sókn í áttina tii Moskvu. Og þótt Japan væri ekki aðili að styrjöldinni i Ev- rópu, var landið í öxulbanda- laginu með Hitler og Mussolini. Margir Japanir litu svb á að nú væri einstakt tækifæri til að láta heimsvaldadrauminn ræt- ast. Meðan Bretland, Frakkland og Holland voru bundin í stvr1 öldinni í Evrópu, voru nýlendur þeirra í Suðaustur-Evrópu varn- arlausar —r og Japanir ætluðu að hremma þær. Þetta var hinn raunverulegi tilgangur Japana. Þeir ætluðu að leggja undir sig hollenzku Austur-Indíur, franska Indó- Kína, brezku Malayalöndin, Fill ipseyjar og Thailand. Þetta voru auðug landsvæði og þar gátu Japanir fengið það sem þeir þörfnuðust mest: hrísgrjón, olíu, tin, gúmmí og fleiri hrá- efni. — Hvenaer ákváðu Japanir að styrjöld við Bandaríkin væri ó- umflýjanleg? — Um það er erfitt að segja. Japönsk blöð höfðu. lengi haldið því fram að verið væri að um- kringja Japan og var það að nokkru leyti rétt. Það verður að muna eftir því að Japan hafði átt í styrjöld við Kína frá því 1937 og Bandaríkin kröfðust þess að Japanir yfirgæfu Kína. Japanir voru einnig að reyna að koma sér fyrir í Lndó-Kína og Bandaríkin voru andvíg því. Frá því 1939 voru Bandaríkin að smá herða á því, sem Jap- anir nefndu fjárhagslegt hafn- bann. Og þegar bandaríski Kyrrahafsflotinn var fluttur frá vesturströnd Bandaríkjanna til Pearl Harbor, litu Japanir á það sem ógnun, beint gegn sér. En það var í júlí 1941, sem fyrst fór að kreppa að. Þá var Frakkland fallið og Vichy- stjórnin samdi við Japani um að gera Indó-Kína að sameigin- ¦>¦'¦:¦'-':¦:' :-£tó-ftv' ¦¦" :¦'.¦¦" ¦)&:•:*•:¦'<¦>¦ ^v ii- ¦ Orustuskipið Arizona að sökkva. legu verndarsvæði Japans og Frakklands. Þá gerði Roosevelt Bandaríkjaforseti allar japansk- ar eignir í Bandaríkjunum upp- tækar og bannaði alla olíuflutn- inga til Japans. Um þetta leyti höfðu Japanir aðeins olíubirgðir til eins og hálfs árs. Þeir hefðu ekki verið færir um að fara út í styrjöld hefðu þeir beðið eitt ár enn. — Og hvað um þá hugmynd, sem fram hefur komið, að Roosevelt forseti hafi boðið hættunni heim er hann flutti bækistöðvar flotans til Pearl Harbor? — Japanir hlæja að þessari hugmynd og segja hana hreina vitleysu. Þeir hefðu sjálfir gert þetta í sporum Roosevelts, því þarna átti flotinn heima. — í Pearl Harbor var fullkomin flotastöð með viðgerðarverk- stæðum og gríðarstórri þurrkví. Og þarna var flotinn mun nær þeim svæðum, sem hann átti að vernda — Fillipseyjum, Wake og Guam. • Það er hreinasta fjarstæða að láta sér koma tii hugar að Roosevelt hafi getað leikið með Japani eins og þeir væru peð á einkatalflborði hans á Kyrra- hafinu. Enginn gat fengið Jap- ani til að hefja styrjöld á ann- an hátt en þeir höfðu þegar ákveðið. Þar með er talin skyndiárás á Pearl Harbor. Og ein ástæðan fyrir því að skyndiárásin heppnaðist var sú að enginn átti von á henni, sér- staklega ekki á þessum tíma, og á þetta jafnt við um Roosevelt forseta, Knox flotamálaráðherra, Marshall, yfirmann hersins, Kimmel aðmírál, yfirmann flota stöðvarinnar á Pearl Harbor og fjöldann allan af öðrum áhrifa- mönnum. Ef Roosevelt forseti og banda> ríska herstjórnin bjóst í raun- inni við árás Japana, á Peari Harbor, gátu þeir sett þar upí gildru, sem hefði getað valdií því að Japanir töpuðu stríðin* á einum sunnudagsmorgni. — Hvenær ákváðu Japanir að ráðást á Pearl Harbor og hvei skipulagði árásina? — Það er viðurkennt að Iso- roku Yamamoto aðmíráll átti hugmyndina. En hann varð yfit maður japanska flotans 30. ágúst 1939. Hann var með þessa árás í huga þegar í janúar 1941 og jafnvel fyrr. í júní var verið að æfa flugmenn undir árásina. Og 19. október 1941 gaf flota- ráðið leyfi sitt til að árásin yrði gerð ef til styrjaldar kæmi. En endanlega og óafturkallanlega ákvörðun tók keisarastjórin L desember. Afar mikil leynd hvíldi yfir öllum undirbúningi, enda byggð ist allt i því að árásin kæmi a3 óvörum, og vissu aðeins örfáir æðstu menn hers og ríkisstjórn- ar um áformin. Það hefur verið talað um að sendiherra Japana i Washing- ton, Kichisaburo Nomura, hafi vitað um árásina, sem gerð var meðan hann sat að samninga- viðræðum við Cordell Hull, ut- anríkisráðherra Bandaríkjanna. Hann er^ einn mesti sómamað- ur, sem ég hef kynnzt. Ög hann sagði: „Ég vissi það ekki". Ég trúi honum skilyrðislajist. Ef lit- ið er á þetta frá hernaðarlegu og sálrænu sjónarmiði er aug- ljóst að Japanir þorðu ekki að segja honum frá árásinni. — í fyrsta lagi var ávallt hætta á að upplýsingarnar kæmust í hendur Bandaríkjamanna, og svo hefði vitneskjan getað vald- ið honum allt of miklum erfið- leikum meðan hann sat við samningaborðið í Washington. — Hvaða augum líta Japanir í dag á árásina á Pearl Harbor? — Þeim finnst þeir hafa gert skyldu sína gagnvart keiraran- um og föðurlandinu. Þeir hafa e k k e r t sam- vizkubit. Min- oru Genda, sem nú er yfirmað- ur herforingja- r á ð s japanska flughersins o g tn i k i 11 vinur Bandaríkjanna, á 11 i þátt í a ð skipuleggja árás ina. Mitsuo Fuc hida, sem nú er prestur í Japan og einnig mik- ill vinur Bandaríkjanna, stjórn- aði flugárásinni. Þeir hafa báðir lýst þessu yfir við mig., — Hvernig vissu Japanir að bandaríski flotinn " yrði í Pearl Harbor? — Það var auðvelt. f fyrsta lagi hafði flotinn komið í höfn svo til um hverja helgi í marga Framh. á bU 2. Mitsuo Fuchida ^- Orustuskipið West Virginia í björtu báli.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.