Morgunblaðið - 21.10.1962, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 21.10.1962, Blaðsíða 22
22 MORGUNBLAÐ1Ð Sunnudagur 21. október 1962 tíðíndi Enn Berlín ÞAÐ VAR tilkymnt á laugardag fyrir viku, að Konrad Adenau- er, kanslari V-Þýzkalands, myndi fara í opinbera heimsógn til Washi<ngton 7. nóv. nfc, degi eft- ir kosningamar í Bandarífcjuín- um. Fréttamenn í Bonn sögðu þessa frétt hafa komið á óvart, þár eð nofckrum dögum áður hafi því verið haldið fram af opinberum aðiJum þar, að kanzl arinn myndi ekki halda vestur um haf ti'l viðræðna við Kennedy forseta,- fyrr en að ári. Sama dag vár tilkynnt í Washúigton, að það væri að beiðni og í boði Kénné- dýs og að viðræðúrnar yrðu haldmar. . •.Bandarískir fréttaritarar, þeir, sérii kunnastir eru málunum í Washimgbon, segja, að Kehnedy sé á þeirri skoðun, að framund ari sé meiriháfctar hættuástand végfta Berlínar. Byggi forsetinn þá skoðun sína á margendurtekn utíi yfirlýsingum ráðamanna Sov 'étríkjanna um að gerðir verði sérstakir friðarsammingar við A- Þýzfcaland. Óttist forsetinn, að s^riri kunni að líða að því, að lokaáfcvórðun verði tekin í þessu m'áii af ihálfu Krúséffs, forsætis ráðherra Sovétríkjanna. Dragi hánn -þá ályktun m. a. af þíú> a^ Krúséff hafi lýst bví yfir fyrr á þessu hausti, að hann myndi bíða með að tafca meiri- háttar ákvarðanir uim framitíð BerlinaTj þar til kosningarnar vestra: ýrðu afstaðnar. Kosning arflár fara fram eftir hálfam mám uð.. A miðvikudaginn var það stað fest í Wáshington, að Krúséff hafi látið í JJós vilja um að koma til Bandaríkjanna síðar á þessu haust. MUn sú heimsókn senni- lega fara fram eftir 20. nóv. en fyirir 21. des, er síðustu fumdir Allsherjarþings fyrir jól fara fram.- Fyrr mun Krúséff ekki hýggja á vesturför, þar eð fund ur miðstjórnar rússneska komm úriistaflófcksins verður haldinn 15—20. rióv. í^fiiilýíingin á miðvikudag kom degieftir að Krúséff boðaði ný- skipaöam ambassador Bandaríkj anna íMoskvu, Foy D. Kohler, á ifimd. Ræddust þeir við í þrjár klufcfcustundir, og var Berlínar malið rit.a. á dagskrá. .feár \ éndurtók Krúsétflf flyrri yfirlýisfngar sínar um sérstakan frrðársariining, er fela mundi í sér algjört vald a-þýzku stjórninni tiíhanda um aðgang til Berlínar, a.m.k! að nafninu til. ííims. 'vegar lýsti forsætisráð- hérranní því yfir, að hann vildi eiga viðræður við ráðamenn Vest uEyeldahria áður en Sovétríkin tæfcju lbkaákvörðun sína. Ekfci mun Krúséff hafa vikið frá fyrri kíofu sirini að Vesturveldin dragi tií bakaí herlið sitt frá V-Berlím. 'Á fimmtudag átti Gromyfco, utanTÍkisráðherra Sovétríkj anna, viðræður við Kennedy, forseta, og yar þar til umræðu Berlínar móhð. Mun vilji Krúséffs um við raéður hafa verið endurtekinn á þéim. fundi. Ótti ráðamannanna vestra um aá riu sé í aðsigi lokastig Berlín aráriálsins, hefur víða komið fram Dean -ftusk, utanríkisráffierra BÍndaríkjanna, hefur lýst áhyggj urtí sírium yfir því, sem fram- undán kann að vera. Róbert Kerinedy, dómsmálaráðherra, salgði nýjega, að hann áliti „mikla alvörutírna" framundan. Land- varnaráðherrann, Robert S. Md Namara, hefur lýst beirri akvo'rð un Bandaríkjamanna, að ef til átafca fcomi um Berlín, bá verði gripið til kjarnorfcuvopna, ger- ist þess þörf. Bandarísfca stjórnin telur, að ráðamenn í Evrópu hafi sýnt tóm lfptnr málefni Berlinar. að undanforau. I>ar virðist alíir verja tíma sínum til að ræða Efnahagabandalagið. ¦ Sömuaeiðis virðist mörgum vestan hafs sem Kúlbumálið sé það, sem mest hætta stafar af nú. Stjórnin, ag sérstaklega forsetinn, eru hins vegar á þeirri skoðun, að Berlín sé fyrst og fremst það þrætuepli, sem taka verði fasta og áfcveðna afstöðu til. Kennedy telur, að bezt verði komizit hjá styrjöld vegina Berl- inar með því, að Bandaríkin og samherjarnir í Evropu taki sam eiginlega afstöðu; lýsi henni yfir á þann hátt, að ekki verði um villzt, að þau muni aldrei víkja frá rétti sínum í Berlín. Samfara þessu vilja ráðamenm Bandaríkj anna, að herstyrkur Vesturveld- anna í V-Berlúi verði aukinn, a.m.k. á þann hátt, að hægt verði að grípa til varaliðs með litlum Kennedy vill samsföðu Vesturvelda um Berlinanrnálið, sem hann teíur mestu ágnun við heimsfriðinn nú — Laos og 99troika66fyrirkomalagið — Mjisjöfn aðstaða Indverjá o@ Kínverja í Ladakh þá var það tilkynnt í London á sem áður töglin og hagldirnar. mið'vifcffdaigskvöld, að Bretar og Bandaríkjamenn muni vara Rússa við að gera neinar þær raðstafanir — þ.e. að fela A- Þjóðverjum yfirráð yfir aðgangi til V-Berlínar — er miði að því að ganga á rétt Vesturveldanna. Verði það gert. þá kunni það að leiða til styrjaldár. Þrátt fyrir, að Bretar muni ætla að fylgja stefnu Kennedys, forseta, þá er ótti ráðamanna í Bretlandi talinn mun minni, en ótti Kennedys. Segja stjórnmála fréttaritarar, að það sé skoðun margra í Bretlandi, að ef það væri raunverulega ætluin Rússa, að gera friðarsamninga við A- Þjóðverja, þá myndi meira hafa verið rætt um það mál • á opin berum vettvamgi í Rússlandi und anfarna miánuði, en raun ber vitni. Afstaða Waiter Ulbrichts er að nokkru leyti sögð su sama og Krúséff, þ.e. að málim skuli rædd við Vesturveldin, áðux en áfcvörðun verður tekin. Lýsti hann því yfir á fundi kommún- istaflokksins nýlega. Verði friðarsamningar undir- ritaðir, er það ætlun Vesturveid ana að neita að viðurkenna þá, hver, sem hinn raunverulegi til- gangur þeirra kann að verða. Stefna Kennedys er fyrst og fremst sú, að sameina Vestur- veldin í afstöðu sinni til Berlín- anmálsins og þeirra fcosta — eða afankosta — sem Krúséff kann að leggja fram síðar á þessu hausti. Laos Sú var von manna, er sam- 'fcomuilag var umdirritað um fram tíð Laos, að tekizt hefði að trygigja frið og ró í.landinu urii fyrirsjáanlega framtíð. í júlí settust fulltrúar 14 þjóða að borði í Genf og undirrituðu samm inga, þar sem því var heitið, að frelsi og hlutleysi landsins skyldi virt. Jafnframt var ákveðið, að fyrir 7. nóvember skyldiu allir erlendir herljðar og hernaðar- ráðunautar á brott úr landinu. Bandaríkin hafa flutt á brott Komdu og skrifaðu undir friðarsamningana — hér er nóg blek. fyrirvara. Sérstaklega hefur þess um tilmælum verið beint til V- Þjóðverja og Breta. Þetta kemur að miklu leyti heim við skoðanir Willy Brandts, borgarstjóra í V-Berlín, er ný- lega ræddi við Kennedy í Wash ngton. Hann telur að auka eigi samstöðu V-Berlínarbúa og V- Þjóðverja, og hefur jafnvel stun-g ið upp á atkvæðagreiðslu í V- Berlím um það mál. í vikunni, sem leið, voru um ræður háðar í v-þýzka þinginu um Berlín Niðurstaða þeirra varð sú, að fjórveldin, Rússland, Bandaríkin, Bretland og V- Þýzkaland ættu að halda ráð- stefnu, er miðaði að því að leysa Berlínarmáilið. Adenauer verður þriðji v-þýzki ráðamaðurinn, sem fer til Wash ington á skömmum tíma, til við ræðu um Berlín. Gerhard Sohröd er, utanrí'kisráðherra V-Þýzka- lands, hefur verið þar að undan- förnu, og ræddi við Dean Rusk sl. mánudag. Þeir munu hafa rætt málið í smáatriðum. Engin utanrífcisráðherra. yfirlýsing var gefin út um ein- þeim fundi sögðu stök atriði viðræðnanna, en frétta menn segja, að beir hafi m.a. rætt möguleikana á sameiginilegri yfir lýsingu V-Þjóðverja, Breta og Bandaríkjamanna, þess efnis, að eðlis, þeir gætu þýtt, að Rússar ekfci væri nóg að tryggja óhindr ætluðu í raun og veru að fá A- Hins vegar hefur Wladyslaw Gomulka, leiðtogi pólzkra komm únista, komið fram með nokk- urs konar málamiðlun. Hann sagði í ræðu, sem hann flutti sl. miðvikudag, að Berlín ætti að verða hlutlaus borg, ¦ þar sem frjáls aðgamgur fyrir alla væri tryggður með sammingi stórveld anna. Hins vegar lagði hann á- herzlu á, að gera yrði friðarsamn inga við A-Þjóðverja, auk þess, sem hann sagði, að ekkert tillit væri hægt að taka „til þeirra aðila, sem hótuðu styrjöld". Hann gagnrýndi _ stefnu Vesturveld- anna, og mun enginn pólskur leiðtogi hafa tekið jafn djúpt í árinmi og hann, fram til þessa. Á föstudagskvöld lauk dvöl Gerhards Schröder í WaShington Við komuna til Bonn sagði hann stjórnir V-Þýzkalands og Banda rí'kjanma vera sammála um stefn una í Berlínarmálinu. Sama dag áttu þeir viðræður við Gromyko, uitanrákisráðherra, Kennedy, forseti og Dean Rusk, Fregnir af að lítið eða ekfcert hefði miðað í samfcomu lagsátt. Friðarsamningar við A-Þýzka land gætu verið tvenms konar aðam aðgang herliðs Vesturveld anna til V-Berlímar, heldur einn ig rétt V-Þjóðverja til þess framvegis. Hvað afstöðu Breta viðvíkur, Þjóðverjum í hendur öll völd í Berlínarmálinu — þeir gætu lífca verið gerðir í þeim tilgangi ein um að styðja stjórm Ulbrichts, þannig, að Rússar hefðu eftir sína sérfræðinga, 800 talsins, en kommúniífcar, sem ráðið hafa norðurhluta landsins, hafa ekki staðið við samkomulagið. Af um 10.000 herliðum kommúnista frá N-Vietnam, er voru í Laos, hafa aðeins 3000 horfið á brott; þeir hafa verið sendir til S-Vietnam til að auka herstyrk kommúnista þar. 7000 herliðar N-Vietnam eru enn í Laos. Souvanma Phouma, forsætis- ráðherra Laos, og fuiiítrúi hlut- lausra í þjóðstjórn landsiris, á í síaufcnum erfiðleikum. Honum gengur erfiðlega að stjórna land imu, en eins og kunriugt er, þá eiga auk hlutlausra,, kommúnist ar — þ.e. Fathet Lao, og hægri sinnar aðild að stjórninni. Þing landsins hafði samþykkt einróma að fela forsætisráðherranum full völd til að stjórna landinu í eitt ár — I -inmig að þing landsins starfaði ekfci á meðan. Komm- únistar hafa hins vegar gengizt fyrir áfcafri gagnrýni á Souvanna Phouma. Poringi kommúnista er Souphanouvong. Hann er nú í Moskvu, en full trúi hans, Vongohivit, upplýsinga málaráðherra, hefur í fjarveru Souphanouivong lýst því yfir, að ekki fcomi til mála að viður- kenna þau völd, sem þingið fól Souvanna Phouma. Vongohivit hélt því jafnframt fram, að slík völd til handa forsætisráðherr anum brytu gróflega í bága við það samkomulag, sem náðst hefði milli hinna þriggja aðila í júní sl. Á föstudag i fyrri viku boðaði forsætisráðherrann til fundair með leiðtogum kommúnisfca og hægrisinna. Beiddist hann þess af þeim, að þeir gerðu sitt til að eining gæti ríkt um innam landsmál Laos. Fundurimm varð efcki árangursrikur, enda mætti leiðtogi hægrimanna, Nosavan, hershöfðingi, efcki. Vestrænir fréttaritarar í Laos telja deiiur hasgrjmanma og kommúnista — Pathet Lao — nú færast í aukana. Landvarnaráð- herra Thailands. Thanom Kitti- kachorn, hershöfðingi, hefur lýst þeirri skoðun sinni,' að fylgis- ménn kommúnista í Laos telji hlutlausa hafa svikið, þar eð þeir eigi nú nána samyimnu við hægrimemn. Eins og kunmugt er, þá var náin samvinna milli hlu* lausra. og Pathet Lao fyrr. Teluir landvarnaraðherrann, að það sé nú tilgangur kommúnista að reyma að hindra allt samstarf Nosavans og Souvanna Phouma. — Þamnig reyndist þá „troika" eða þríeykisfyrirkomulagið f framfcvæmd, fyrirbomuíagið, er Rússar vilja láta taka upp við stjórn S.Þ. Deilur Indverja og Kinvcrja Nehru, forsætisráðherra Ind- lands, virðist hafa tekið mjög ákveðna afstöðu í deihun Ind- lands og Kína. Hann hefur nú lýst þvi yfir nokkrum sinnum síðustu daga, að hamn muni ekki gamga til samkomulags við Kín verja, fyrr en þeir hafa allt sitt lið á brott af indversku land- svæði. Jafnframt hefur hanm gefið yfirhersihöfðingja sínum í Ladakh-Jhéraði skipun um að reka Kinverja tafarlaust af ind verskri grund. Fréttaritarar í Tzepur, nærri hinu umdeilda svæði, telja, að yfirhershöfðinginn, B. M. Kaul, hafi femgið viðfangsefni, sem erí itt geti orðið úrlausnar. Svo virð ist, sem það, er Nehru hefur nú farið fram á, sé hægar sagt en gert. Aðstaða Kínverja og Indverja í Ladakh er mjög misjöfn. Kín verjar hafa Iagt veg, sem greið- fær er í öllu veðri, meðfram víg Mnuma. Kínamegin. Þar hafa kínversku hermennirnir gnægð burðardýra, er flytja allar birgð ir og vopn jafnharðan til her- stöðvamna. Á svæðinu fyrir norð an og vestan Tzepur hafa Kín- verjarnir fcomið sér fyrir í djúp um hellum í fjallshlíðumum, þannig, að þeir geta hafizt þar við, er vetra tekur og allra veðra er von. Aðstaða Indverja er allt ðnnur Þeirra megin, á indverska land- svæðinu, er efcki um neina ve'gi að ræða. AKir flutmingar eru mjög erfiðir, enda eiga flutning liðar upp í móti að sækja. Svo bratt er þarna víða, að efcki er hægt að koma burðardýrum við. Verða liðarnir að bera vopn og vistir á bakinu um 100 km leið, og bröttustu hlíðarmar fara þeir eftir kaðalstigum, sem þar hef- ur verið komið fyrir. Svæðið, sem um ræðir, liggur mjög hátt, eða í allt að 4000 m hæð. Því er ekki hægt að koma við þyrlum, öðrum en þeim, er sérstaklega eru gerðar fyrir flug í svf> H»i»vr,u lofcti. Framh. á bls. 23

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.