Morgunblaðið - 15.05.1964, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 15.05.1964, Blaðsíða 10
10 MORGUNPI AÖID Föstudagur 15. maí 1964 LH EINS og frá hefur vérið skýrt í Morgunblaðinu síendur til að endurminn- ingar Ernst Hemingways „A Movable Feast" komi út hjá Almenna bókafé- laginu áður en langt um líður. Bókin er nú þegar komin út hjá nokkrum bókaforlögum erlendis og vekur að vonum mikla at- hygli. Hún f jallar að miklu leyti um árin 1920 —30, þegar Hemingway dvaldist sem mest í París —i höfuðborg heimsbók- menntanna á þeim árum, svo og annarra lista — eftir að hann hætti blaða- mennsku og var farinn að skrifa sögur, „sem enginn vildi kaupa í Banda-ríkjun- um". Hér á eftir verður sagt litillega frá nokkrum atriðum í bók Heming- ways, sem hann byrjar með því að gefa lesandan- um dálitla hugmynd um f járhag listamanna á þess um árum. „Menn urðu mjög svangir í París, þegar þeir ekki fengu nóg að borga", segir Hem- ingway", því að í ghiggum brauðbúðanna var svo margt girnilegt og fólk sat að snæð- ingi úti á gangstéttuim og menn horfðu á og fundu matarilminn". Og hann segir frá því, er hann átti vart fyrir mat og gekk svangur um í Luxembourgarsafninu, af því þar var engin matar- lykt til að ýta undir sultar- tilfinninguna — og skoðaði Cezanne og velti þvi fyrir sér, hvort hann hefði líka verið svangur þegar hann var að mála, — hvort hann hefði ekki átt fyrir mat, eða hvort hann hefði bara gleymt ið borða. „Seinna hugsaði ég, að Cézanne hefði sennilega verið öðruvísi svangur", seg- ¦'r hann. A þessum áru/m kynntist Hemingway mörgum lista- mönnum og konum og fjallar hann urri margt af þessu fólki í bók sinni, meðal annarra um Gertrude Stein, Ezra Pound, Wyndham Lewis og Scott Fitzgerald. Hann segir um Gertrude Stein, að hún hafi verið mjög stór kona, ekki há, en sterk- lega byggð, eins og sveita- kona. „Hún hafði dásamleg augu og 9terklegt andlit .... hún minnti mig á sveitakonu frá Norður-ltalíu — fötin henriar, síkvikt andlitið og hárið ___þetta skemmtilega þykka og lifandi hár, sem hún 9etti upp eins og maður gæti trúað að hún hafi gert á háskólaárunum." Og hann segir frá lagskonu Gertrude Stein, — að hún hafi haft mjög þægllegan mák-óm, verið srhá vexti, dökk á hörund og með kónga nef. „Við kunnium vel við 'ungírú Stein og vinkonu hennar", segir hann og bætir við, að sér hafi virzt, að þeim hatfi einnig fallið vel við hann og konu hans — þær „komu fraim við okkur eins og við væmm góð, vel upp- alin og efnileg börn og ég hafði það á tílfiningunni, að þær hefðu fyrirgefið ofckur, *. Ernes Hemingway árið 1926. að við vorum ástfangin og gift .... tírninn myndi laga það". Ezra Pound segir Heming- way að hafi alltaf verið sér góður vinur. Og að hann hafi sífellt verið að hjálpa mönn- um og gera þeim greiða. „Vinnustofan, þar sem hann bjó ásamt konu sinni, Dor- othy, var eins fátækleg eins og vinnustofa Gertrude Stein var ríkmannleg. Hún var mjög vel lýst og hituð upp með ofni, og þar voru mál- verk eftir iapanska lista- menn. sem Ezra þekkti. ." „Ezra var betri og kristi- legri í viðhorfum sínum til fólks en ég. Ég leit alltaf á hann sem eins konar dýrling, — ritverk hans voru, þegar honum tókst upp, svo fuM- komin, og hann var svo ein- lægur í mistökum sínum og svo hrifinn af ávirðirngum sínum. En hann var líka upp stökkur, en það hafa ef til vill margir dýrlingar verið." Hemingway "segir Ezra Pound hafa verið örlátasta rithöfund, sem hann hafi nokkru sinni kynnzt,- — hann hafi hjálpað ljóðskáld- um, málurum, myndhöggvur- um og rithöfundum, sem hann trúði á —¦ og reyndar hvort, sem hann trúði á þá eða ekki, væru þeir í krögg- um. Hann hafi haft miklar áhyggjur af listamönnum og um það leyti, er þeir kynnt'- ust fyrst. hafi áhyggjur hans fyrst og fremst snúizt um T. S. Eliot, sem „varð að vinna í banka i London og hafði þyí bæði ónógan og óhentug- an tíma til þess að yrkia." Til þess að bjarga T. S. Eliot komu Ezra Pound og auðug bandarisk kona, bú- sett í París, Miss Natalie Barney, á laggirnar félags- skap. er þau nefndu „Bel Exprit." Hugmynd beirra var sú, að fá sem flesta lista- menn og vini beirra til að leseia fram ákveðinn hluta af tekium beirra í sióð, er veria skyldi til að koma T. S. Eliot úr bankastarfinu og gera honum fært að yrkia lióð. ..Mér virtist betta ágæt hugmynd og síðan, er við væirom búnir að koma Tíliot úr bankanum, r^ugsaði Ezra sér, að við héldum áfram og styrktum hvern sem var...." 1 garði ungfrú Barney var eftirlíking af grísku hofi og þar átti Eliot að halda til við ljóðagerðina. Einhvernveg- inn fór þessi .Bel Exprit fé- lagsskapur út uan þúfur — „ég man ekki hvers vegna ....", segir Hemingway en baetir við „ég hugsa að það hafi staðið í einhverju sam- bandi við útgáfu „The Waste Land". Hann segir það reyndar hafa valdið sér vonbrigðuim, að þeir skyldu ekki ná Eliot úr bankanum með Bel Ex- prit-sjóðnum einum, því að hann hafi séð í anda, er Eliot væri búinn að koma sér fyrir í gríska hofinu, að hann, og Ezra Pound kæmu þangað til að krýna Eliot lárviðarsveig .... „ég vissi hvar ég gat náð í ágæt- an lárviðarsveig .... ég gat sótt hann á hjólinu mínu og ég hugsaði sem svo að við gætum krýnt hann, þegar hann væfi einmana, eða þegar Ezra væri búinn að lesa yfir handrit eða prófarkir að nýju stóru ljóði í líkingu við „The Waste Land." Loks' minnist skáldið þess, að afdrif Bel Exprit- sjóðsins höfðu heldur óheppi- leg áhrif á hann siðferðilega, því að þeim peningum, seim hann hafði la.gt fram til að bjarga skáldinu úf bankan- um, eyddi hann í að veðja á hesta. En heima hiá Ezra Pound kveðst Heminewav hafa hitt einhvern óffeðfelldasta mann. er hann hafi kynnzt —> það var Wyndiham Lewis. Svo bar við. að Ezra Pound vildi láta Heminpway kenna sér box og voru þeir að box- æfinmjm á vinnustofu Pounds. er T.ewis Vom banc- að í heimsókn." Ezra haifði ekki boxað í lancran t'ma og mér þótti miður að láta hann eera það frammi fvrir manni. sem hann bekkti svo að ée reyndí að láta hann sýnast eins góí^an oe hæet var...... Éí» viidi h»»H-.s». en Lewi1! heimtaði að við héld- um áfram oe é» ísá að Iwrm beið eHir b^f p« siá Ezra fara hnllrwVa. F.n oWert eerð- 5«t. Ég sótti aldrei. en lét Ezra eani^a á wi*. hnnn gaf p;t> virita+ví handar hö«« Og pAVlnir ha^o'ri. n<* svo saw?!i ée að við wwi ^''1^1^. Hvoðí mér 0« burT,1)'!'ði ocr fór í skvrt.unq." TTarninffwíiv "jer'ir að Lewis hafi verið klæddur eins og persóna úr ,.La Bnheme". með svartan b=>rða stóran hatt. „Andlit hans minnti mig á frosk", segir hann. Og síðar „við fengum okkur eitthvað að drekka og ég hlustaði á Ezra og Lewis tala um fólk í London og París.. Ég skoðaði Lewis ná- kvæmlega, án þess sæist, að ég horíði á hann, rétt eins og maður gerir í boxi — og ég held ekki að ég hafi nokkru sinni séð andstyggi- legri mann í útlitd. Surnt fólk ber með sér mannvonzku rétt eins og góður veðreiða- hestur ber með sér kyn sitt. .... Lewis bar ekki með sér mannvonzku — hann var bara svo ógeðfelldur í útliti. Þegar Hemingway kom heim til sín sagði hann við konu sína „í dag hitti ég ógeðfelldasta mann, sem ég hef nokkru sinni séð. Hún svaraði: Tatie, góði segðu mér ekki frá honmm, við er- um að fara að borða." * Meðal þeirra, er Heming- way segir frá, er skáldið Francis Scott Fitzgerald og kona hans Zelda. Kemur fram af lýsingu hans, að þau hafi bæði hneigzt til drykkju á stundum og að afbrýði semi Zeldu í garð ritstarfa Fitzgeralds hafi verið honum mikill fjötur um fót, framan af, og tafið hann verulega frá ritstörfum. Hemingway segir m.a. frá því, er hann og kona hans voru boðin í hádegisverð heima hjá Seott Fitzgerald og Zeldu. en þau bjuggu þá ásamt lítilli dótt- ur þeirra við Rue de Tilsítt. v Er þau komu reyndist Zelda ekki of vel undir það búin að taka á móti gestum. þau hjón in höfðu verið að skemimta sér á Montmartre kvöldið timburmönnuim. „Hún var áður oe var Zelda illa haldinn kurteislega elskuleg .... en svo var. sem hún væri ekki viðstödd nema að litlu leyti, eins og hún væxi enn í veizl- unni. sem hún hafði komið úr. þá um moreuninn......", seeir Hemineway oe síðan: „Scott var hinn fuillkomni gestgiafi og við snæddum rniöe glæman hádeeisverð. Vínið lífgaði ofurlítið upo á hann en heldnr ekki meira. Litla teplan beirra var ljós- hærð og bústin í kinnum, fallega skapað og hraustleet barn að sjá og hún talaði ensku með greinilegum Cockney hreim. Scott 9agði, Framhald af 19. síðu. Ezra Pound 1H IH Wyiidliam Lewis Gertrude Stein ai HIUIIIIIIIIIIIIIIIIIlllHllllflHltlllllllllllllllHIIIIÍIHIItllllMllllllil^lllllÍllll.tllllUilllllllJIII.......I .iiiiiiiiiiimiiiiiiiiiiiiiiiiHiMiiiiiiiiiiiiiiiiMiMiniHiiiiim.....iinii.....ii^iiHiimMHiiiiM.....HiiiimmiMHiimiiiHiiiiiiiiMiiMMiiiimmmiMiii.........mimmiiiiitniHi!MimimiiimiMHiniim#

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.