Morgunblaðið - 20.05.1965, Page 20

20
MORGU N 8LAÐIÐ
Fimmtudagur 20. maí 1965
— Fer&amál
Framhald á bls. 10
innar og samgöngumálaráðherra.
Flutningatækin, að öðru leyti en
strætisvagnar í bæjum, eru nú
rekin af einstaklingum einvörð-
ungu. Sérleyfishafar eru nú um
60 og reka 112 sérleyfisleiðir
víðsvegar um landið. Farþegatala
ársins 1963 yar um 1.530.000, töl-
ur Mggjá ekki fyrir frá árinu 1964
ennþá, en gerá má ráð fyrir að
hún sé svipuð, með tiliiti til þró-
unar undanfarinna ára, sem var
sérleyfishöfum erfið, einkum
þeirn er ráku styttri leiðir, en
þá var veruleg farþegafækkun á
þeim en nokkur aukning á þeim
iengri. Ef Hafnarfjarðarieiðin er
tekin út úr þessum tölum, lækk-
ar farþegatalan niður í 600.000,
sem ferðast með sérleyfisbifreið-
um út um land. bó að þetta kerfi
sé stöðugt að taka breytingum,
með tilliti til breytingu á bú-
setu fólks, atvinnuháttum og sér-
staklega breytingu á vegakerfinu
á ég ekki von á að nein stór rösk
un verði í næstu framtíð á þessu
heildarkerfi.
Ein veigamikil breyting til batn
aðar, er þó væntanieg alveg á
næstunni, þar sem gera má ráð
fyrir að hin nýja Sérleyfismið-
stöð í Reykjavík verði tekin í
notkun nálægt mánaðarmótum
júní-júlí. Að vísu mun verða að
búa þar við nokkurn bráðabirgða
búnað í fyrstu, bæði utan- og inn
anhúss, en vonandi verður samt
þá strax, um mjö,g bætta aðbúð
að ræða, og starfræksla þessarar
r.ýju stöðvar teist stórivðburður á
sviði samgangna með bifreiðum.
Það væri að mínum dómi vissu
lega æskilegt að rekstur Sér-
leyfisbifreiða færi á færri manna
hendur, þannig að hvert fyrir-
tæki yrði stærra, íengi betri nýt-
ingu á tækjum, og yrði þar af
leiðandi sterkara til að veita betri
þjónustu, og mæta óhjákvæmi-
legum erfiðleikum t.d. á vetrum.
Má segja, að tiihneiging bafi þeg
ar orðið í þe«sa átt undanfarin
ár, sem dæma itiá nefna að fyrir
10 árum síðan, voru sérleyfis-
hafar 80. Hvað víðvikur rekstri
hópferðabifreiða má segja að
hana. sé að langmestu leyti í
höndum þessara sömu aðila. Mér
er ánægja að geta haít það eítir,
eem úmmæli ferðaskrifstofu-
manna, að þessi þjónusta aimennt
Hiegi teijast nokkuð góð, bæði
hvað vagnakost snertir &g annan
aðbúnað, og sérstaklega að verð-
lag er fullkomieiga sambæriiegt
við önnur iönd. Það má fullyrða,
að auk íslendinga, nota erlendir
ferðam-enn mjög mikið sérleyfis-
og hópferðabifreiðir. Ég tel að
einn þáttur í þessari þjónustu
mætti aukast verulega, sem • til
þessa hefur mest verið rekinn
íyrir frumkvæði ferðaskrifstof-
anna, en það eru svokailaðar sæta
ferðir eða hringferðir til fagurra
etaða og þeirra landsvæða, sem
eriendir ferðamenn hafa mestan
áhuga fyrir. Ég tel, að þessar
ferðir þurfi að aukast og sér-
leyfishaíar sjálfir mættu gjarnan
vera fljótari til en verið hefur,
eð herfja slíkar ferðir til að létta
af ferðaskrifstofunum áhættunni,
um að fá þátttöku, og einnig
væri þá von til að margar ferða-
Bkrifstofur mundu frekar sam-
einast um not af slíkum ferðum,
heldur en þegar að ein ierða-
Bkrifstoía verður að vísa sinum
viðskiptamönnum til annarrar
ferða&krifstofú og óttast þá að
missa önnur viðskipti um leið.
Rétit er að minnast á þátt leigu
bifreiðanna í ferðamannaþjón-
ustunni. Leigubifreiðír munu
vera nær 1000 í landinu, og hefur
átt sér stað endurnýjun bifreiða
kostsins nú undanfarið, svo að
hann má teljast nokkuð góður
og verulega batnandi. Hinsvegar
er nokkuð kvartað undan verð-
laginu að það þyki hátt.
Einnig leyfí óg mér að treysta
því að þeim mjöig svo hvim-
leiða hlut að gjaidmælar í leigu-
bifreiðum sýni allt aðrar töiur
en greiða skal verðj kippt í Jag
bvo fljótt sem auðið er. Þetta er
mjög óviðeigandi og villandi fyr-
ir ókunnuga og hefir oft valdið
gremju útlendinga, að ekki sé
meira sagt.
Við báða þessa aðila, okkur
sem rekum sérley.fis- og hópferða
'bifreiðir og leigubílstjóra, mundi
ég vilja segja, að við þurfum
að gæta okkar að fylgja kröfum
tímans um þjónustu, og gæta þess
að hafa ávallt í þjónustu okkar
hæft fólk til að flytja erlenda
ferðamenn. Nokkuð hefur verið
gert í þá átt að þjálfa bifreiða-
stjóra í þessu, ég held fyrst og
íremst á vegum ferðaskrifstof-
anna, það er mjög virðingarverð
viðleitni og þyrfti að aukast og
það eigum við að hafa sem keppi
kefli sjálfir.
Umbætur í samgöngumálum
landsmanna á landi eru að sjálf-
sögðu mest komnar undir fram-
vindu vegamálanna, og mun ég
því að lokum minnast nokkrum
orðum á þann þátt. Ég Skal ekki
rekjá sögu vegamála á íslandi,
bana þekkjum við öll og skiljum
að hún hefur hlotið að mótast
af takmörkuðu fé o.g ýmsum öðr-
um örðugleikum í okkar strjál-
fcýl-a iandi. Hitt er þó staðreynd,
að vegakerfi landsins í dag mun
vera nálægt 9 þúsund kílómetrar
og verður það að teljast mjög
langt og sem dæmi má nefna, að
sé miðað við íbúafjölda, er það
fjórum sinnum lengra en vega-
kerfi Norðmanna. Aðra ánægju-
lega staðreynd, vil ég nefna í
upphafi, að aðeins munu nú vera
41 sveitabýii sem ekki hefir ak-
fært vagasamband við vegakerfi
landsins, en auk þess eru um 120
býli, þar sem fara þarf yfir erf-
iða óbrúaða á, eða aðeins hafa
akfært vegasamband við bryggju
eða flugvöll. Þetta er staðreynd
sem á sér ekki svo vitað sé hlið-
stæðu í neinu iandi sem líkt hag
ar til, og mun vera langbezta
ástand á Norðurlöndum — hugs-
ániega að Danmörk undanskil-
inni. Hins vegar stöndum við
mjög höllum fæti, að því er snert-
ir gæði veiganna og staðreyndin
er, að hlutfallslega eru þeir verst
jr, þar sem umferðin er mest.
Óhætt mun þó að segja að ástand
brúa á aðalvegunum sé nokkuð
betra og hafi farið ört batnandi
síðustu ár.
ViðbrögS rikisvaldsins við þess
um vanda, er hér um ræðir, verða
að teljast góð nú síðustu árin,
einkum er varðar öflun fjár til
aukinna framkvæmda, um það
beld ég að allir séu sammála.
Samkvæmt nýútkominni vegaá-
ætlun frá Alþingi, er tryggt að
næstu fjöigur ár verður til ráð-
stöfunar fé árlega um 260-280
milljónir, en auk þessa er þegar
tryggt til nota í ár eða verið að
tryggja iánsfjármagn samkvæmt
sérstökum samningum er nemur
nálægt 143 milljónum, en stærsti
hluti þess fer til Reykjanes-
brautar. Þetta verður að teijast
mjög ríflegt framlag, ef borið er
saman við tölur nokkur ár aítur
í tímann t.d. var fjárframia,g til
vega s.k. 13 gr. fjárlaga 1960, 91
miiijón. Nokkuð mun það ár hafa
verið af öðru fjármagni til vega-
framkvæmda, enda var á því ári
veruleg aukning fjármagns, írá
því sem áður hafði verið.
Um hina hlið málsins, hvernig
verja beri þessu fé eru af eðli-
iegum ástæðum mjög skiptar
skoðanir, og ekki nema mannlegt
að hver hugsi þá um sína eigin
bagsmuni. Ég beld að mér sé
óhætt að fuliyrða, að álit sérfræð
inga sé samhljóða skoðunum alls
þorra manna, að þegar haíin er
framkvæmd þessarar nýju og
vissulega djörfu stefnu í vega-
málum, sem nú hefur verið
hrundið af stað, beri að hugsa
fyrst og fremst hversu arðbær-
ar framkvæmdirnar séu fyrix
þjóðarbúið í heild, pg hvar fram
kvæmdirnar koma flestum að not
um.
Etf við skyggnumst í hina nýju
fjögurra ára áætlun og höfum
jafnframt til hiiðsjónar það sér-
staka fjánmagn sem ríkisstjórnin
hefur útvegað með öðrum hætti,
hljótum við að komast að þeixri
niðurstöðú, að varðandi endur-
byggingu vega í kaupsitöðum og
svokabaðar hraðbrautir sem fyr-
irhugaðar eru millj Reykjavík-
ur og Ketflavikur, Reykjavíkur
og Selfoss, og Reykjavíkur og
Mosfellssveitar, þá er þar um
miklar og stórstígar framkvæmd-
ir að ræða. Einnig skilja allir hve
mikilvægt það getur verið ein-
stökum bæjar- og sveitarfélögum
úti á landi, svo sem Siglufirði,
Ólafsfiröi og Isafirði eða Örætfa-
sveit, að fá vegatengingu við
næsta nágrenni sem sé fær bifreið
um meira en um blíðustu sumar-
mánuði og eðlilegt að strax sé
verulegu fé til þessa varið. Hins
vegar verð ég að lýsa þeirri skoð
un minni að mér finnst aðalveg-
irnir milli landshluta með mestu
umferðinni vera alltof afskipt-
ir samkvæmt tillögum vegaáætl-
unarinnar. Ég skal nefna sem
dæmi, að á leiðinni Reykjavík—
Akureyri mun fyrirhugað að end-
urbyggja veginn við Staupastein
í Hvalfirði á árunum 1967 og ‘68,
og einnig standa yfir brúarsmíði
og lagfæring á vegi við Miðfjarð-
ará, en að öðru leyti, en endur-
bygging 2-3 smærri brúa í Skaga
firði og Norðuriandi, eru ekki
aðrar breytingar fyrirhugaðar á
þeirri leið, eða þegar áætlaðar
næstu fjögur árin. Það mun því
áfram verða að búa við brýrnar
undir Hafnarfjalli, beygjurnar í
Norðurárdal og aðra slysa-
staði og ónýta vegakafla, sem
gæti verið langt mál upp að telja
Hér á Suðurlandi, þar sem um-
ferðin er mest mun því miður
ekki að vænta neinna stór átaka
að undanskildum nokkrum fram-
kvæmdum við Þrengslaveg, smá
lagfæringar við Kotströnd í
Ölfusi og nokkrar meiri austur í
Rangárvaila og Skaftafellssýslu,
en ég skal að vísu í því sam-
bandi taka fram, að ég tel leiðina
til Kirkjubæjarklausturs raun-
verulega þá einu af aðalieiðum
sem hlotið hefur endurbyggingu
nokkurn veginn í samræmi við
lágmarkskrötfur tímáns. Hér í ná-
grennj á aðalferðasvæðinu með
útiendinga er að vísu von fram-
kvæmda sem við höfum lengi
óskað eftir, það er brú á Tungu-
‘fljét og tengingu vegarins beint
austur frá Geysi, einnig við Brú-
ará hjá Skálholti, við Seiðishóla
í Grknsnesi og hér við Almanna-
gjá og Vatnsvík á Þingvölium.
En því miður er ekki að finna
áætlun um endunbyiggingu af-
leggjarans að Gullfoesí svo mjög
sem rætt hefur verið um þann
ágæta veg eða t.d. endurbygging
ar brúna hér á Þingvallaleiðinni,
sem maður verður að segja að
eru þannig ag þær bjóða hætt-
unni heim næstum því um
hverja helgi að sumariagi.
Ég skal ekki hafa þessi dæmi
fleiri, enda veit éig að vegamála-
stjóri, sem er hér með okkur í
dag, er fús til að uppfræða okk-
ur meira og miklu betur en ég
get gert um þessi mál. Ég endur-
tek hinsvegar þá skoðun mína,
að ég tel að otf lítið hafi verið
tekið tillit til slíkra dæma, sem
ég hef nú nefnt, í hinni nýju
vegaáætiun og ég treysti því að
annáð hvort verði henni breytt,
þegar hún verður næst endur-
skoðuð, sem mun væntanlega
verða á tímatoili hennar, eða von
sé sérstakra átaka til laigfæringa
á stærstu göllum á aðal þjóð-
vegunum. Ég fæ heldur ekki skil-
ið að við getum í alvöru talað
um að taka hér upp jafnvel jnn-
an þniggja ára hægri handar
akstur, sem ég annars er með-
mæltur og tel sjáifsagt að við
gerum, ef við ek-ki fyrir þann
tíma leggjum nokkra áherzlu á
lagfærinigu á helzitu slysastöðum
aðalvegakerfisins.
Það er ekki að mínu skapi að
krefjast endilega aukins fjár-
magns til þessara lagfæringa, sem
ég hetf taiað um en ég tel að full-
komiega hefði verið ábyrgt af
þeim aðilum er skipta fjármagn-
inu að klípa nokkuð utan af fjár-
íramlögum annars staðar til að
gera þetta kleift. Mér er einnig
fullkunnuigt um að startfslið vega
málastjómarinnar er í meginat-
riðum mér sammála um þessi mál
en ég tel roegin gallann einmitt
liggja í því að sértfræðimgar fá
of litlu ráðið um hvernig vega-
énu er varið.
Ég vil nota þetta tækifæri til
ið þakka þeim aðilum er hlut
eiga að roáli að hér hetfur verið
Bæjarbíó sýnir um þessar mundir litkvikir.yndiiua „HeljarllJot“
eftir Jörgen Bitsch. Indiánarnir við Fteney-fljótið í S.-Ameríku
hafa ráðizt á fjölmarga ferðamenn á sáðaistliðmam árum. — Kvik-
myndin fjallar nm ferðalag Jörgen Bitsch og Arne Falk Rönne,
sem þræddu sörnu leið og danski landkönnuðurinn ÓIi Miiller
fór, — en Indíánar myrtn hann köstuðu líkinu í Heljarfljótið.
Bók Arne Falk Könne hefur komið út á islenzku hjá búkaútgáfunnf
Snæfell h.f. — Kvikmyndin er með íslenzku tali.
tekið upp alþú//' -gt kerfi við
v egamerkingar, og miðar því
nokkuð í rétta átt, þó að ein
milljón á ári sé nokkuð lítið
framlag til þeirra hluita. Einnig
er ánægjulegt að nú skuli í sum-
ar eiga að hefja nokkrar frekari
tiiraunir með olíumöl á vegum
vegágerðarinnar í samvinnu við
nágrannabæi ’ Reykjavíkur, en
það er einmitt vegagerðarefni,
sem margir telja að gætu leyst
tiltölulega fljótt stóran vanda í
íslenzíkri vegagerð. Eitt líitið at-
riði varðandi vegaviðhald vil ég
eimiig nefna, það er hvimleiður
og hættulegur hlutur, en það eru
‘holurnar við hrýrnar og skörð-
in í vegaköntunum, ég held að sá
kostnaður sem íæri í að haía
nokkru meiri snyrtimennsku er
varðar viðhaldið og jafnframt
bæigj a frá þessum hvimleiða hlut,
væri vel varið. Ég minnist þess
að þetta hefur verið gert á Þing-
vailarieiðinni nokkrum sinnum
og manni íinnsrt; vegurinn bók-
staflega vera allt annar.
Góðir fundarmenn, þó að ég
hefði áhuga á að ræða mörg fleiri
mál hér nú, er mér ljóst að ég
hef þegar farið allverulegaa út
fyrir þann ramma sem mér var
ætiaður hvað tíma snertir, ég
vona að ég bafi minnt á nokkur
atriði sem menn teidu vert að
ræðá, oig þá er tilganginum náð,
eins og ég sagði í upphafi, og ég
þakka ykkur fyrir þolinmæðina
að hafa gefið mér gott hljóð.
Fréttabréf úr
Stykkishólmi
Stykkishólmi, 15. maí.
TÍÐIN hefir verið fremur köld
það sem af er vori við Breiða-
fjörð, en þó hafa komið hlýir
kafJar. Gróðri befir Jitið farið
fram ennþá og klaki er talsverð-
ur í jörð. FóJk er farið að undir-
búa garða og mun þessi mánuður
notaður tiJ að setja kartöflur nið-
ur. Mikið er af fugli sem áður og
ber Jangmest á svartbaknum og
er talsvert meira um svartbaks-
egg en í fyrra og nógur markaður
fyrir eggin, því mikið af þeim er
sent til Reykjavíku til sölu þar.
Það sem írétzt hefir gengur
sauðburður ágætlega og ekki er
vitað enn um nein vanhöld og ef
veður breytist ekki til hins verra.
Vertíð lauk hér þann 14. maí
og voru þá komnar á land 4560
lestir af fiski, sem fóru í vinnslu
í hraðfrystihúsum Sigurðar
Ágústssonar og Kaupfélagsins.
Einnig rak Kaupfélagið umfangs-
mikla saltfiskverkun. Nokkuð af
fiskinum fór í skreið. Annars mun
nýting aflans hafa verið í betra
lagi. Bátar gátu stundað veiðar
daglega nema í örfá skipti, sem
ekki var komizt á sjó í tvo til
þrjá daga. Má því segja að gæftir
í vetur hafi verið með ágætum.
Tónlistarfélag Stykk-ishólms og
Lúðrasveit Stykkishólms efndu
til hljómleika í samkomuhúsinu i
Stykkishóimi í gærkvöldi (14. 5.)
og var vel mætt. Tónlistarfélags-
kórinn söng 10 Jög og aukalög og
Lúðrasveit Stykkishólms lék 12
lög og aukalög. Var efiiisskráin
fjölbreytt og tókust hljómleik-
arnir hið bezta. Stjórnandi kórs-
ins og lúðrasveitarinnar er Vík-
ingur Jóhannsson.
Barnastúkan í Stykkishólmi
hefir á hverju sumri efnt til
skemmti- og íræðsluferðar fyrir
félaga sína og hefir jafnan veriú
ágæt þátttaka í þessum ferðum
og ferðirnar jafnan verið mjög
vinsælar. Á morgun, sunnudag,
verður farið um Borgaríjörð,
komið við í Borgarnesi og síðan
farið um Bröttubrekku og Dali
og Skógarströnd til baka.
Barnaheimiii St. Franziskus-
systranna í Stykkishólmi tekur
til starfa um mánaðamótin nk.
Hefir starísemi þeirra farið vax-
andi ár frá ári enda eftirsókn
slík að löngu íyrir jól voru öll
pláss upppöntuð. Hefir barna-
heimilið gefizt mjög vel og mikil
rækt verið lögð við það. Aðallega
sækja heimilið börn úr Reykja-
vík og af Suðurnesjum.
— Fréttaritari.
INIauðungaruppboð
annað og síðasta, á húseigninni nr. 40 við Eístasund,
hér í borg, þingl. eign Gunnsteins Jóhannssonar, fer
fram á eigninni sjálfri mánudaginn 24. maí 1965,
k-I. 2]á síðdegis.
Borgarfógetaembættið í Reykjavík.