Morgunblaðið - 28.06.1970, Blaðsíða 12

Morgunblaðið - 28.06.1970, Blaðsíða 12
12 MORGUNBIjAÐIf), SUNNUDAGUR 28. JÚNÍ 1070 Úr hermennskunni í stærðfræðina McGaw, yfirhershöföingi fyrsti yfirmaður varnarliðsins * á Islandi í heimsókn hér ÞEGAR Edward J. McGaw, yfirhershöfffingi, kom til ís- lands fyrir 19 árum, var hann sendur af ríkisstjóm lands síns sem fyrsti yfirmaffur varnar- liðsins á íslandi. Þegar hann heimsækir landiff nú, fær hann leyfi frá stærðfræðikennslu í háskóla til þess aff geta komizt. Fréttamaffur Mbi. hitti McGaw aff máli fyrir skömmu og ræddi viff hann um störf hans bæffi hér á íslandi og frá því að hann hvarf aftur til Banda- ríkjanna. — Hveirnig bar þaið að, þegar þér völdust til yfirmarmsstafrí'a á íslandi? — Þetta var á þeim tkna, þegar Kóreustyrjöldin geisaði æm hæst. Það átti að senda mig þaimgað, en þá bar svo við, að konia mín veiktist alvarlega og varð að leggjast á sjúkra- hús. Ég fékk för minmd til Kóreu frestað, á mieðam ég sat við sj úkrabeð hemnar. Þegar hún hafði náð bata, bjóst ég aftur til Kóreuferðair. En ör- lögin höguðu því þamnig, að í stað þess að fara þamigað var mér falið að skipuíLaggja upp- bygginigu vamiarliðs íslainds. Þá um veturinm höfðu átt sér stað sammirrgaviðræður um þessi mál milli ríkisstjómia ís- lands og Baindaríkjanina. Ég var skipaður í herdeildina, sem gekk undir nafndniu Tas(k Force 109. Ég var þá eind maðuriinin í þessari herdeild og mér var falið að byggja haina upp frá gruruni. Þann 5. maí 1951 var varnarsamniinigurinin mil'li ís- lands og Bandaríkjainna undir- ritaður, og þainin 7. maí kom vairnarliðið hinigað í 15 flngvél- um. Við komum hinigað að boði ís Jenzku ríkisstjórmarinnar. Og við komum sem fulltrúar At- lantshafsbandal agsiras til að verja Ísíand. — Hvaða aðstaða var á Keflavíkurflugvelli, þegar þið komiuð þainigað? — Það er óhætt að fullyrða, að aðstaðan hafi verið mjög frumstæð. Allar byggtagar þar voru frá styr j aldarárunum. Þetta voru braggar, og þeir voru ryðgadir og lefcir. í þeim byggingum, sem nýtilegar voru, bjuggu þeir, er öntniuðuist rekstur fluigvallartas. Eitt fyrsta verkefnið, sem við urð- um að glíma við, var að koma upp húsakynnum, er við gæt- um hitað upp um veturtam. Fór svo, að Bamdaríkin létu varnar- liðinu í té efni í 100 nýja bragiga. Vair Ísliemzíkium verfc- tökum falið að reisa þá. Og réðu þeir um 500 mannis til verkstas og komust braggarmdr allir upp á réttum tíimia. Mig mtanir, að við höfum verið um 8—900, sem komium hinigað fyrst. Herformgjarndr voru alls 31, 10 úr landhem- um, 10 úr flotamium og 10 úr flughemum auk mín. Við hötfð- um addrei hitzt fyrr en í apríil þetta ár. En við skildum sem góðir vinir, og ég hef fylgzt með hverjum eimstöfcum þeirra síðan. — En hvað um samisfcipti ykkar við íslendiniga? — Eins og fram kemur í því, sem ég hef áður sagt, þá var aðstaðan þama mjög slæm, þagar við komum. í frítknum síniúm höfðu meminirnir eklkeæt við að vera. Þess vegna voru slkipulagðar sérstakar feirðir til Reyikjavikur, var fairið frá Keflaivík ©ftir h-ádegið og lagt atf stað úr Reykj-aviik kl. 10 um kvöidið. Þanmig skiptust menn á um að sjá sig um og lyfta sér upp. Hvað sjáifa-n mig varðar er það að segja, að miér var það ljóst, að ég yrði að kymniast landkostum á íslaindi, til þesis að ég yrði fær um að verja lanriið. Þefclkinig á vegum, höfn- um og 1-amidsl'agi almiennt er forsenida þess, að ummt sé að verj-a land. Ég leitaði því leyf- is hjá utanríkisráðuneyttau til að ferðast um landið. Var það leyfi veitt. Ég ferðaðist fyrst um þrjár sýslur Suður- lanids og fcomist etas langt aust- ur og unm-t var fyrir vatnsföll- um og jöklum. Ég taldi mig hafa haft svo m-iikið gagn af þessa-ri ferð, að ég hélt næst í hrinigiferð morður og austur um lamdið og komist lemigst í Höfn í Hormafirði. í þessum ferðum heimsótti ég m.a. hvern eimasta sýslumanm, sem til náð- ist. Og milli eins þeirra og mín Sköpuðust ævilömig vináttu- temigisd. Ég á hér við minn ágæta vin Júlíuis Havsteen, sýslU- mann á Húsavík. Við hittumst oft, á meðan ég var á íslandi, og síkrifu'ðumist reiglulega á, eftir að ég fór héðan, eða allt þangað til hann lézt. Þegar ég hafði heimsótt aflttar sýstar, sem auðvelt v-aæ að komast til í jeppa, velti ég því fyrir mér, hvernig ég gæti komizt til Vesbfjiarða. Svo fór, að mér bauðst ferð mieð bamda- rísku herskipi, sem himgað kom, og fór óg með því vestur um land. Þanmiig kymntist ég öllum sýsium lamdsins og næstum öJlurn sýsdrimönnuim þess á þeim 14 miámuðum, sem ég var yfirmaður varnarliðsins. Ég vona, að þessar ferðir mínar hatfi verið þeim, sem ég hitti, eims gagnlegar og mér og þekn hatfi skilizt, að varnarliðið ætlaði sér ekki að hafa nokk- ur aifskipti af íslenzfcum innan- landsmálum. — Nú voru ákveð-nar for- aendur fyrir komu varnarliðB- ins 'hinigað á síinum tímia, ftamst yður ástandið hatfi breytzt þanmig, -að þær séu ekki lenigur fyrir herndi? — Þegar við komum hinigað hafði Kóreustyrjöildta staðið nær því í eitt ár og vegna óvissumnar í heiminum var nauðsynll'egt fyrir aðila NATO, að frelsi og öryggi íslandis yrði tryggt, svo að ekki sé rætt um hagsmuni þjóðarinmiar sjálfrar, en hvorfci ég né eftinmefnm mám- ir viljum né getum haift nokk- ur áhrif á ákvörðumarvald hemmar, sem ræður úrslitum í þessu miáli. Því miður ríkir eran óvissa í heiminum, og efctoi eru liðin tvö ár frá því, að Rúas- land iróðist imieð toerwaldli á miá- granmaliaind sitt og bandamamm, TéklkóSlóvakiu. Mér virðaist f-or- sendurnar því enin svipaðar þá og nú. — Hvert farið þér svo, þeigar þér yfirgetfið íslamd? — Ég starfa í B-andaríkjum- um fram til árstas 1954, þegar óg er loks sendur til Kóreu. Þar var ég, þangað til vopma- hl'é komist á og veitti forystu þeirri deild hersims, sem hiaifði yfiruimisjón með járnbrautum, höfnuim, sj'úikraihúsum og öðru slíku í iandinu. Eftix að vopna- hl'éð máðist var það hlutverk mitt að aifhenda Kór'eumömn- um m'ainmvtaki og annað, sem öllum þessum rekstri fylgdi. Að vísu var nofckiur hluti þess fluttur til Bandarfkjann-a og anm-að var ónothæft, en Kóreu- menm fenigu y'firráð þess, sem til frambúðar var. Frá Kóreu var ég fluttur til Japanis og -gerður að yfirmanmi fraegrar berdeildar þar. Attum við að annast varnir eyjarinm- ar Homisju. í Japam var ég til ársins 1958, þegar ég var geæður yfirmiaður eldflauigavarma á vesturstfrönd Bandarfkjanna, ég gegndi ég því starfi, þar til mér bar samkvæmt 1-ögum að hætta í hernum fyrir aldurs- sakir, var það í febrúar 1961. — Og síðan? — Ég réðst til starfa hjá Douiglas-fJuigvélaverfcsmiðjun- um og starfaði þar að fram' leiðslu á eldtflauig, sem gæti elt uppi aðra eldffla-u-g oig g-riamd'að bietnlnii. ESn eámimfiitlt staiði -slífctv eldfl-auiga er nú mjög á döftami í Bandaríkjumum. Á þeim tíma, sem ég stamfaði hjá Douig'Ias 1961—5 var verksmiðjunnd kleift að sm-íða slíka eldflauig. Vegmia aldurs varð ég etanig að hætta hjá Douglas árið 1965. — Og þá snemuð þór yðiur að stærðlfræðik'emnislu? — Á mínum ynigri árum kennidi ég stærðfræði í West Point, hersfcólanum, í átta ár. Mig lamgaði til að smúa mér aftur að kennslu, em mér var það ljóst, að ég vairð að aulka þekktagu mína. Þeiss vegrna settist ég á skólabefck í Kali- forniíuiháskólla í Los Angeles í tólf mánuði árið 1966 og lauik þaðan mei-staragráðu í stærð- fræði. Siðan hef ég kenm-t við Chapmam-iháskóJamm, sem er lítil einkaskóli nál-ægt heimili miniu í Kaliforníu. Þesisi sfcóli er m.a. þdkfctur fyrir það, að hann röfcur háskóJaskip, þ.e.a.s. í tenigsitam við hanm sbartfar skip, sem búið er sem há-skóli. Nem-endurnár stumda niám sitt á siglinigu um allam heim og fá frí, þegar höfð er viðdvöl í fjarlaegum höfnum til þ-esis að kynnast lanidi og lýð. Ég hef ekki starfað nægilteiga Jemigi við skólann til þess að fá að kenma í þessari deild hans. — Er ek-ki erfitt fyi'k- fyrr- veraindi hersihöfðinigja að laga si-g að kenmölu, . einfcum í há- skólum, þair sem niemenidur mótmæla styrjöldum jatfn kröftuiglega og nú heyrist frá B-amdarífcj'Uinium? — Svo kann að virðast, em í neynd er það ettriki ertfitt í þeim skóla, sem ég starfa við. Ba-nda rísku þjóðtand ag þó sérstak- lega umiga fóllkinu má Skipta í þrjá hóp-a. í fyrsta lagi þá há- væru og baráttuiglöðu, sem ekkert er bei'laigt og alJt vilja eyðiletggj-a. í öðru 1-agi þá, sem eru álfka fjölmieninir ag þeir fyrst töldu, sem styð'ja rifcis- stjórni-na í gegnum þyfcfct ag þunnit og vilj-a fyrir alla mumi viðlhalda 200 ára gömkum hefðuim Okkar. En þriðji hóp- U'rimin er fj ölmeininastur, og hanm befur verið kattlaður hinm „þögíi mieiriihluti". Ég tel niauð- synilegt fyrir okkur að vefcj a þaninan stóra hóp fólfc-s upp til virkrar þátttöku í málefnum þjóðarinin-ar. í þeim Skóla, þar sem ég kenni eigum við ðkki við neinm sérstatoam vaimda að glíma. Þetta er 1200 mainmia sfcóli ag það er nofclkuð dýrt að stuinda nlám í homium. Þegar skóltan er svo lítill er hópur æ,sinigamiamnanm-a eimmig lítill, og hanm hefur enigiin áhrif helduir etaangrast. En ef stúdentafjöldin'n yrði margfalda'ðuir yrði órólegi hópuirtan þeim mum stærri, ein mitt þetta ve'ldur því, að óeirð- irnar eru allttltaf í stóru hásfcól- umiuirn en ekki þeim litlu. í Skólanum mímum eru b-æði hvítir og svartir nemendur, og við eiigutm elkfci við iniein kj-n- þáttarvamd-amál að g'líma. Mér flellur kiemmsttan vel og ofckur hjónunum líður ágæt- leiga, þar sem við búum í Lag- una Hi'Mis, m-illi Las Angelee óg Santiago. Við búurn í bæj-ao'- féJaigi, þar sem íbúiarnir metgia ökki vera umdir 52 ára a-ldri, þarna búa um 13000 m-ainins, og þar starfa yfir 100 klúbbar. Ég naut þess trau-stis að vera kos- inm í bæj-arstjómimia og talk- mark hemn-ar er að halda bæj- arbúuim unig-um í amda og skapa þetai áhuga á öðru en sjálffium sér. Við þetta duinda ég í frí- stuinidum mínom, ef ekfcert anm- að tfelJur til, og ég hetf alltatf móg að gera. UNIR0YAL ÓDÝR - ÖRUCG Útsölustaðir: Dekk h.f., Borgartúni 24, sími 25260. Hjólbarðaviðgerðin Múla v/Suðurlandsbraut, sími 32960 Gúmmívinnustofa Selfoss, Austurvegi 58, sími 1626. Hjólbarðaþjónustan, Glerárgötu 34, Akureyri, sími 12840. Verzlun Elíasar Guðnasonar, Eskifirði. Einkaumboð: Hverfisgötu 6 — Sími 20-000. DÍLAVIÐTÆKI • LOFNET • HÁTALARAR • DEYFIÞÉTTAR • ísett og frágengið. ALLT FYRSTA FLOKKS. Hljóitiur Skipholti 9 Sími 10278 Edward J. McGa w, yfirhershöfffingi.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.