Morgunblaðið - 05.06.1971, Blaðsíða 11

Morgunblaðið - 05.06.1971, Blaðsíða 11
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 5. JUNl lff71 11 Sr. Sigurður Norland í Hindisvík — Minningarorð Á æskuárum mínum i Reykja- Vik, var bærinn eigi stærri en það, að glöggur bæjarbúi mátti oft greina hver var aðkomumað- ur, er gekk þar um götur og torg. Ég hafði snemma hug á að virða fólk fyrir mér og vita (hver færi. Oft sá ég mann, vel á sig kominn að vallarsýn og fyrirmannlegan, klæddan klæð- isfrakka með flaueliskraga og harðan hatt. Það var eitthvað hetjulegt við þennan mann og framgangan festuleg. Ég taldi að þar færi útvegsbóndi sunn- an með sjó, en síðar frétti ég, að þetta var sr. Sigurður Nor- land, prestur í Húnaþingi. Mátti segja, aS hugmyndir mín- ar um manninn ættu vel við, því að löngum stunduðu klerkar bú- skap til sjós og lands, jafnhliða boðun fagnaðarerindis ins. Kynni okkar sr. Sigurður Norlands hafa staðið í 30 ár og verið bæði mikil og góð. Sr. Sigurður Norland var fæddur 16. marz 1885, i Hindisvik á Vatnsnesi. Voru foreldrar hans Jóhannes Sigurðsson, bóndi og borgari í Hindisvík, Sigurðssonar hrepp- stjóra þar og mikils sjósóknara. Kona Jóhannesar i Hindis- vík var Helga Björnsdóttir, Jónssonar, bónda og sýsluskrif- ara á Breiðabólstað i Vatnsdal. Hafa þeir ættmenn setið í Hind- isvík í 150 ár og þótt dugmikið gáfufólk, verið gildir bændur og sjósóknarar góðir. Jóhannes, faðir sr. Sigurðar, hafði um skeið nokkra verzlun og var maður sön'gvinn sem ættmenn hans. Lærði ungur á fiðlu og var með þeim fyrstu i Húna- þingi, er keypti orgel handa sínu heimili. Amma Helgu, konu Jóhannesar, var Helga Þórarinsdóttir, skáldkona, sem jafnan er nefnd Hjallalands- Helga. Voru Hindisvikurhjón rómuð fyrir höfðingskap og hag- sæld, um sína daga. Eru þau að sjá myndarleg, hún bráðíalleg og gáfuð kona, en hann fyrir- mannlegur og alvörugefinn. Var heimili þeirra mikið menningar- heimili, enda er gott undir bú í Hindisvik og má segja að það sé fagurt höfuðból, yzt á Vatns- nestá, milli Húnaf jarðar og Mið- fjarðar. Horfir bærinn við Ströndum í vestri og Skaga- strönd í austri. Bærinn stendur á sléttum grundum, undir hamra belti, með gróðursælum kletta- kvosum, milli klettadranga. Það var sagt um Hindisvík, að hún væri hálf í sjó, að gæðum, þvi þar er reki, selveiði og dúntekja og fyrrum var þar mikið útræði. Þá er þar snjólétt og rómuð hrossaganga. Það var því auður I garði þeirra Hindisvíkur- manna og þar reisulega byggt. Þeir bræður, synir þeirra Hind- isvíkurhjóna, sr. Sigurður, Jón læknir og Jóhannes, áttu þvi til góðra að telja og hlutu hið bezta uppeldi og allir næmir og vel- gefnir og f jölhæflr. Sigurður mun hafa lesið utan skóla og lauk stúdentsprófi 1907. Mun þá hafa verið áráð- inn, hvað hann skyldi taka fyr- ir, eða stúdera. Fer hann því í ferðalag árið 1907-1908, kynnis- ferð til Vesturheims, Danmerkur og Englands. Ferðaðist hann um lendur Vestur-lslendinga í Kanada, en margt fólk hafði far- ið þangað, af Vatnsnesi, á harð- inda ánum síðustu aldar. En hér fór sem ávallit síðar, í lífi Sigurðar, að hugurinn dró hann heim að Hindisvík. Mun hann þá hafa numið til hlítar þau erlendu mál, er honum voru æ töm á tungu síðan, auk forn- málanna, grísku og latínu. Sýn- ir þetta, að Sigurð fýsti að sjá háttu manna erlendis og ekkert var til sparað til menningar þeirra brasðra. Þvi á þess- um tíma þotti þá mörgum hér- lendis, að það væri hátindur sinnar jarðlífsreisu, að geta veitt sér það, á gamals aldri, að sjá t.d. Kaupmannahöfn. Er Sigurður kom heim, fór hann á prestaskólann, lauk þar prófi 1911, ásamt Magnúsi Jóns- syni, prófessor og voru þeir síðustu guðfræðingarnir frá þeim skóla. Varð hann þá aðstoðarprestur sr. Sigurðar Sivertsen, prests á Hofi í Vopnafirði, er var settur dósent í guðfræði við Háskól- ann. Hof þótti vildisbrauð, eitt af fegurstu prestsetrum lands- ins. Góð jörð og tekjumikil og fjölbyggð sveit. Var Sigurður eggjaður á, af sinu fólki að sækja um þennan stað, en það fór sem fyrr. Hugurinn var heima og varð hann prestur á Tjörn á Vatnsnesi 1908 og sat í Hindisvík, en 1919—1922 var hann þó prestur á Berg- þórshvoli í Landeyjum og jafn- framt bóndi í Hindisvik. Sr. Sigurður fékk þó aftur Tjörn og var þar prestur til 1955, er hann fékk lausri, vegna aldurs. Mátti segja, að Sigurður yndi sér hvergi, nema í Vík, enda lifði hann þar alla ævi við góðan hag og gjöfula landkosti. Sigurður hafði þar jafnan mikið hrossabú, er létt var á fóðrum og fjárbú nokkuð framan af. Hrossakyn hans var viðfrægt og seldi hann jafnan á uppboðum fiölda hrossa i einu, þá helzt til fjarlægra héraða. Þá eignaðist hann jörðina Flatnefsstaði á Vatnsnesi. Sr. Sigurð dreymdi stóra drauma um Hindisvík. Sjósókn hafði þorrið mjög á Vatnsnesi um hans daga, en Húnaflói þá oft fullur af síld og tugir skipa upp við landsteina, að háfa hana upp. Fannst honum og fleirum, Hindisvík liggja vel við um öll veiðiföng, skilyrði til hafnar gerðar og hafskipabryggju og þá síldariðnaðar og bæjar- stæði hið ákjósanlegasta. Skrif- aði sr. Sigurður mikið um þetta í blöðin og lét brjóta landið til ræktunar og byggði tvö lítil steinhús í landi Vikur. En sr. Sigurður átti fleiri hugðarefni en á verklega svið- inu. Hugur hans dvaldi við bók- menntir, skáldskap og guðfræði. Hann var maður fjöllesinn á sinni feðratungu og á erlendum málum. Hafði yndi af skáldskap, orti ljóð og kastaði fram léttri stöku. Þýddi íslenzk ljóð á enska tungu. Sigurður yar hrifnæmur um fegurð nátt- úrunnar og mannlífsims og bera ljóð hans þess vott. Hann var margfróður og skilningsskarpur og naut sín vel í hópi fárra út- valdra. 1 fiölmenni var hann hlédrægur, en vakti strax eftir- tekt manna og eins hinna erlendu Guðsmanna, sem heim- sóttu prestafundi hér. Þá ósk- uðu þeir stundum að fá viðta] við þennan útnesja prest, er var liðlegur að tala á þeirra máli, eða á latinu. Óður, eða kvæði sr. Sigurðar um Akureyri, er góðkunnur. Kom hann þar að kvöldi og vakti við Ijóðagerðina um nóttina. Kom hann þá næsta dag til mín og þuldi mér fyrst- um þetta kvæði. Dvöidum við þar lengi upp í Höskuldsstaða- Núpum og lofuðum gæzku skap arans og fagrar himinilind- ir. Var Húnaflói þá hinn fegursti og fagur fjallahringur. Höfðum við þá yfir rímiur og sálmaljóð. Sr. Sigurður rækti starf sitt af skyldurækni. Ræður hans báru vott um lærdóm hans og líka hans viðkvæmu lund, ásamt næmum skilningi á mannlífinu. Ef hann tók til máls á mann- fundum, var eftir því tekið að efni og þeim persónuleika er það var borið fram af. Þá var hann og gleðimaður i sín- utn hópi, en gætti hófs svo eigi sá á honum, þó hann tæki bikar sér í hönd. Sr. Sigurður mun alla ævi hafa verið námfúis og iðk- aði það um árabil, að lesa grisku. Fór svo að hann las til hinnar svonefndu B.A. gráðu og tók próf með lofi í þessu máli. Var hann þá um 75 ára og lagði hart að sér við lesturinn, að hann sagði sjálfur frá. Gekk hann upp á Öskju- hlíð á morgnana til hressingar og lét ekkert glepja sig við En fyrir hamdan hafið, þar hillir undir kuid. í gruMnum g-eiðlum vafið þar girðir skýjaband. 1 dag fer fram frá Tjörn út- för sr. Sigurðar Norland, frá Hindisvík, á góðu dægri við fagran Húnafloa. Stórbrot- inn gáfumaður og sómaklerkur er genginn til feðra sinna. Pétur Þ. Ing-jaldsson. lesturinn á daginn. Las ekki einu sintni Morgunblaðið, en það var hans blað. Sigurður kvæntist aldrei, né átti börn. Framan af mun hann hafa búið með móður sinni, Helgu, er hann dáði mjög og bróður sinum, Jóhannesi, er hef- ur alla sevi verið með honum, eða i grennd við hann. En er móðir hans flutti til Reykjavík- ur, þá byggði Sigurður stórt hús á lóð þeirri, er fylgdi henn- ar húsi og dvaldi þar ávallt er hann var i Reykjavik. Sr. Sigurður bjó jafnan siðan með ráðskonum og hefur lengst af verið hjá honum, Ingibjörg Blöndal, er hefur verið honum samhent við búskapinn. Voru þau góð heim að sækja, en fjöldi manna staldraði við í Vík og skoðaði dásemdir Drottins á útnesi þessu. Sr. Sigurður var söngmaður góður og spilaði á hljóðfæri og Jóhannes bróðir hans mjög músikalskur og var hann þvi oft organisti með bróður sínum er hann messaði. Ef til vill verður mér sú stund minnisstæðust af mörgum, er ég kom í Hindisvík, að kvöldi 22. maí 1968. Eftir visitasiu biskups á Tjörn, héld- um við Sigurður heim á leið í austur átt. Er við komum í Hindisvik, gengum við inn gang- inn inn i salirn, en þar blasti við málverk eftir Kjarval, frá gólfi til lofts, af Sr. Sigurði Norland, í fulki stærð, þar sem hann sat og las i hinni helgu bók. Við gengum í eld- húsið. Ingib.iörg Blöndal tók upp eldinn. Jóhannes settist við pianóið og fór að spila á það og við klerkar sungum. En von bráðar áttaði ég mig á því, að ég átti að ferma við tvær kirkjur næsta dag og það kom á mig ferðasnið. Við klerkar héldumst í hendur er ég gekk út og Sigurður hóf að syngja „Ég horfi yfir hafið" og ég tók undir. Þetta átti vel við. Þenn- an dag var svalt í lofti, flóinn fagri Mfvana með öllu, ís fyrir landi frá fjöruborði og svo langt sem augað eygði. Lifvana klaka hraun, með dauðakyrrð. En við yzta haf var vorsólin að síga í sæ, líklega við Gjögurtá, líf- gjafi vor hér á jörðu. Þessum undraroða brá á loftið, sem er öllum sem við Húnaflóa búa, oft undra fögur duliarsýn, eins og til ódáinsheima. Enda sungum við sr. Sigurður áður en við kvöddumst á tröppunum í Hind- isvik. SÍÐASTI PRESTASKÓLA- KANDÍDATINN. IN MEMORIAM. Með andláti sr. Sigurðar í Hindisvík er brotið blað i ís- lenzkri kirkj'usögu. Það er þó ekki vegna þess, að hann væri svo fyrirferðanmikill í hinni and- Iegu stétt, hvorki heima I hér- aði né i hópi embættisbræðra sinna. Hann sótti að visu flestar synodur og prestafundi. En hann steig þar sjaldan eða aldrei í ræðustól, flutti aldrei framsögu, lagði jafnan fátt til mála. Samit var hann timamótamað- ur. Hann var siðasti prestaskóla- kandídatiinn, sam kvaddi þennan heim. Hann var líka síðasti maður- inn, sem útskrifaðist úr presta- skólanum. Frá því segir í prófbókinni á þessa leið: „Kandídat Sigurður Jóhannes son, sem er fæddur 16. marz 1885 I Hindisvik á Vatnsnesi í Húnavatnssýskj hefur árin 1908-11 stundað guðfræðis- nám við prestaskólann og einkar kostgæfilega fært sér í nyt þá kennslu, sem þar hefur verið veitt. Próf I forspjallsheimspeki tók hann í júnimán. 1909 með einkunninni ágætt-f-. Við burtfararpróf árið 1911 fékk hann þessar einkunnir (sjá töflu bls. 202) og fékk þannig aðra aðaleinkunn með 71 stig- um. Fyrir hegðun sina á skólan- um verðskuldar hann hinn bezta vitnisburð. Til staðfestu er nafn mitt og innsigli prestaskólans. Reykjavík 20. júní 1911. JM. (L.S.)" Með þessu prófi var prótókoll Prestaskólans lagður aftur. Síð- an hefur honum ekki verið lok- ið upp. 1 þess stað opnaði Guð- fræðideild Háskólans sínar próf bækur. Þetta var merkur og minnis- verður atburður — punkt- ur aftan við undirstrik- aðan kafla í islenzkri kristni- sögu, því að: Enginn skóli kom hér víðar við né valdi sér til fylgdar hærrl mið. Um landið allt hans læris\ eirmr stóðu, í !iI sins g-leði og: sorg við fölksins hlið. Og- hafi stiindum Iág^um loga brinnnið það Ijós, sem Kirkja.n peim í hemdur gaf, er melra vert um hitt, að hér var unnið margt heilagt starf, sem skín og- lýsir af. T.G. Þegar dr. Jón Helgason hafði lokað prófbókinni kom hann að máli við hinn unga kandi- dat. Erindið var að fá hann til að verða kapilán austur á Hofi í Vopnafirði, þvi að presturinn þar, sr. Sig. P. Sivertsen, mágur dr. Jóns, átti að verða dósent í guðfræði við hinn nýstofnaða Háskóla Islands. Þar eystra hóf sr. Sig. Norland því prestsskap sinn. Þar var hann vetur- inn 1911-12. Um vorið fékk hann veitingu fyrir Tjörn á Vatnsnesi og settist að á föðurleifð sinni Hindisvik — ættaróðalinu. Síðan hefur hann alltaf verið heima. Hann brá sér að visu suður I Land- eyjar til 4 ára dvalar (1919- 23). Og hann dvaldist hér I borg á veturna Mn síðustu ár ásamt ráðskonu sinni, Ingibjörgu Blöndal. En þegar komið var heim til þeirra á Þórs- götunni, var auðséð, að þar var baxa tjaltíað til einnar nætur, ekki búið um sig til frambúðar. Þar var fátt hús- gagna og Mtið um hýbýiaprýði. Húsbóndinn hvildi á forn- um legubekk með sæng sína fyr- ir ofan sig og las klassdskar bók menntir á grísku eða latinu. Ingibjörg sýslaði um góðgerðir handa gestinum. Þar var gaman að koma. En það var auðheyrt á tali sr. Sigurður, að bugurinn var fyrir norðan í Hindisvik — þar sem forfeður hans hafa búið. Þar eru mikldr landkostir og rik hlunnindi. Aðdáun hans á Hind- isvík kemur víða fram, eins og t.d. í þessari visu: Fag-urbúna bjai-ta vík bær og: túnið frjóa log-n — við — dúna dýr og rík drottning Húniaflóa. Hann var þegn þessarar drottningar, heiil í þjón- ustu sinni við hana, einlægur og sannur í aðdáun sinni, trúr i sérstöðu sinni, því hann „þekkti engin yndislegri eða fegri lönd" heldur en Hindttsvik. Sr. Sigurður Norland var eng um öðrum likur, fór sínar eigin götur. Qg ef tilivitnunin í Bjarna Thor. væri ekki orðin svona þvæld og marg-endurtek- in mundi vissulega mega um hann segja, að hann batt efcki bag-gra sí na. sömu hnútum og samferðamenn. — Margir lögðu leið sina að Hindisvik til að sjá hann I sínu rétta umhverfi, þeir vildu sækja heim þennan sérstæða, kempu- lega klerk, sem sög-ur fóru af um allt land, ekki fyrir kirkjulegt starf eða emb- asttisframa, heldur fyrir það, að hann friðaði selina, hann átti fleiri stóðhross og betra hesta- kyn en aðrir hér á landi og á eigin spýtur var hanr farinn að byggja hafnarborg við víkina sina, en um hana dreymdi hann stóra og fagra framitíðardrauma. Og nú er hann horfinn af sjónarsviðinu, þessi sérkennilegi maður. Margur mun hafa talið hann iifandi sönnun fyrir „sjálf stæðisþrá og einstaklingshyggju Húnvetninga," sem ýmsir hafa á orði haft. Minnisstæður verður hann okkur öllum, sem þekktum hann. Viku áður en hann dó var hann ferðbúinn norður. 1 gær var hann ffluttur heim I dag verður hann jarðsettur i kirkjugarðinum á Tjorh. Requiescat in paee! G3r. 1 dag er til moldar borinn sr. Sigurður Norland, fyrrv sóknarprestur að Tjðrn á Vatns nesi. Hann andaðist í sjúkrahús- ínu að Landakoti þ. 27 fm. á 87 aldursári, þrotinn að kröft- um með hugann bundinn við heimastöðvarnar fyrir norð- an, þar sem hoinum nú er búinn hinzti hvilubeður i Tjarnar- kirkjugarði. A Vatnsnesi stóð vagga hans og þar var hann fæddur, að Hindisvík þann 16. dag marzmánaðar árið 1885. For eldrar hans voru hjónin Helga Björnsdóttir og Jóhannes Sigurðsson, sem bjuggu þar myndar búi, en Jóhannes lézt fyrir aldur fram árið 1908. Þrír voru þeir Víkurbræður, sem komust til fullorðinsára og er nú sá yngsti þeirra, Jóhannes einn á lifi, en látinn er fyrir mörgum árum Jón læknir Nor- land, giftur Þórleifu Pétursdótt- ur, Jónssonar, ráðherra frá Gauitlöndum, en synir þeirra eru Gunnar heitinn Norland, Framh. á bls. 23

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.