Morgunblaðið - 04.10.1972, Blaðsíða 13

Morgunblaðið - 04.10.1972, Blaðsíða 13
MORGUNBLAÐIÐ, MjDVíKUDAGUR 4. OKTÓBER 1972 13 Sigrún Stefánsdóttir skrifar frá Osló: „Leiðir skildu í nótt u Danmörk og EBE I UNDANFARNA viku hafa norskir stjórnmálamenn að vonum verið uppteknir af því, hvert svar dönsku þjóðarinnar yrði við spurn ingunni um væntanlega inngöngu landsins í Efna- hagsbandalagið. En þeir hafa ekki aðeins verið upp- teknir af því að ræða vænt anlegar afleiðingar og áhrif af inngöngu Dan- merkur fyrir Noreg, held- ur hafa þeir einnig beint og óbeint tekið þátt í áróðrinum í Danmörku. Per Borten heíur verið hetja andstæðdmga innigöngu Dammierkur, á saraa tima og fyigjendur inngöngu hafa hamrað á þewm ufmmælum Brattelis að Danir geri Noregi engan greiða með þvi að halda sig utan við EBE í framtíð- inmi, heldur þvert á móti. Og t.d. Per Magraar Arrastad, aðal ritari í Miðflokknum og Knut Frydenlumd, þingmiaður Verka mannaflokksins hafa dvalið í Danmörku síðustu daga og reynt að bedta áhrifum sdmuim þar. 1 gærkvöldi var norska sjón varpið með beinar sendingar frá talníngunmi í Danmörku. Útsendimgin var dauf og ein- kenindist af tækndlegum mis- tökum og skipulaigsleysi. Þeg- ar i byrjun sendin'gariinnar var fjóst að hverju stefndS og kl. 23.00 að norskum tima komu Trygve Bratteli, forsæt- isráðherra, Káre Willoch, formaður Hægri flokksdns, og helzti andstæðinigur inn- göngu úr röðum virustri mararaa, Halvard Eika, fram í sjónvarpinu. Genigu þeir all- ir út irk jákvæðu svari sem vissu, siögðu álit slitt á úrslit- unum og afleiðtogum þeirra fyrir Noreg. VERÐUM AÐ FINNA LAUSN Bratteli sagði i viðtalinu, að dönsk aðild að EBE hef ði ekki í för með sér að umræður um fuha aðild Noregs yrðu teknar upp á ný. — Við verð- um að finna lausn fyrir Nor- eg, byggða á þeirri ákvörðun sem norska þjóðin hefur tek- ið, saigði forsætisráðherrainin. Brattoeli sagði einmig að hann teldi inngömgu Danmerkur i EBE ekki nryradu standa í vegd fyrir aðald Dana að norrænni samviranu, hins vegar yrðu vamdamál Noregs gagnvart Evrópu ekki leyst á norræn- um grundvelll. Fréttamaður siónvarpsins spurðfi forsætisráðherrarui hvort hann teldi að þess mætti vænta, að aðild Dana gæti auðveldað raorskar samn- iragaviðræður við EBE. Sagði Bratteli að ómögulegt væri að segja nokkuð um þetita að svo stöddu. Fyrst yrðí Nor- egur að ákvarða hvaða stefna yrði tekin varðandi temgsldn við EBE. Hiras vegar yrði að semja sem fyrst við Dani um við- skiptasaimbandið við þá í framtíðinná. VIDBÆBUR HI» FYRSTA „Úrisiitiin í Daramörteu eru fyrsita dæmið um það, hvern ig spádómar nonskra EBE- ainidstæðiintga reyraast," sagðd Káre Willoeh í sjónivairpsvið- taiiniu, en aradsltæðinigair höf ðu spáð að Damdr myindu feta i fótspor Norðmamma. Wffloch sagði að raei firá Döouma myndi hafa haft gífurfieg vamd kvæði í för með sér og eng- inn í Noregi gæti búizt við að Danir legðu slik vamd- kvæði á eigin herðar. — Ég tel það fjarstæðukemnit að á- líta að jákvæð úrsiiit í Dam- mörku tákmd höfraum á norr- aanini samrwiranu, sagði Will- och. — Ég er sannfærður um að Darair rnuinu óska eftir á- fra'mhaldandi samvirarau við hin Norðuiriöndiin, og þessi samviraraa verður sázt þýðing- arminini þegar Danmörk er orðin aðili að EBE. Wiffioch uiradirstrikaði að nú iæigi á að hefja viðræður við Danii um viðskipti landannia í framitið- imni. Hann bemti á, að það hefði verið EFTA-s&miniinigur- inin sem tryggði Noregi toll- frjálsia verzlum við Damimörku og Bmglaind, en eftir ánamót- in vaari sá saarnniinigiur ekki lenguir fyrir hen'di. — Ef Nor egur ætiar að komiasit hjá því að mæta tollmúrum I þessmm löndum, verður að hef ja við- ræður við þau sem fyrst, sagði WiBoch. GOTT AB EIGA ÐANI AB — Það er hvorki ástæða til að hryggjast né gleðjast sagði Halvard Eika wn úrsiit im í Dammörku. — Það verð- ur gott að eiga Dani að imman EI!E og ég get vel ímymdiað mér að þeir geti gert hinfum Norðurlöndumum gagm sem aðilair að Efniahagsbaindala.g- iriu. Himts vegar tel ég þó að réttaina og æsikiHag.ra hefði ver ið að öll Norðurlöndin hefðu tekið sömu afsitöðu til EBE. I>egajr Eika var spoirður, hvaða ástæður haran teldi fyr ir óiíkri þátttöku og úrslitum í löndunium tveim'ur, sagði hanin: „Hin efnahagstega hlið á málimu hefur eftoust verið útfflluitmingsiandbúiniaður og sem að honium vinma hafa tal ið sér betuir borgið i EBE en uitan þess." Að lotoum sagði Eika, að hanm teld'i það mik- ilvægt að hefja viðræður við EBE sem allra fyrst um við- skiptasammdmig og tii þess að marka stöðu Noregs gagnivéirt baindalagimiu. í leiðurum morgunútgáf- uminar af Aftemposten var ekki minmizt á vænitanlega inm- gömigu í EBE. Voru leiðara- höfumdamir greimilega emm of upptekmir af eigin ósigri í EBE málinu. Á forsíðu blaðsins var hins vegar sagt frá úrslitum. í itarlegri frétt Blaðið birti einmig stutt við- tal við Jens Otto Krag, þar sem hanm sagðist harma að Noregur ætlaði ekki að gerast aðili að EBE. Hann sagðist etóki vita, hvernig hanm ætti að útskýra hvaða ábyrgð og skyldur Danimönk hefði gagn- vart Noregi í framitíðinmi, en, sagði Dani mymdu gera sitt beztia til að hjálpa Norðmönm- um. AFTENPOSTEN í síðdegisútgáfu Aftenpost- en eru úrsiit dönisku atkvæða- greiðslunmar rædd ítarlega í leiðara. Þar segir, að Dan- mörk hafi nú, andstætt Nor- egi, tryggt sér aðstöðu til að hafa áhrif á sam-evrópskar ákvarðanir. Blaðið væmtir þess, að aðild Dania að EBE verði eklki nein hindrum i vegi norrænmar samvinmu. NoiTæm og evrópsk sanwimma er ekki eifthvað sem velja þarf á milli heldur hliðstæður. Blaðið vom aðist síðan til að Danmörk yrði nú teingiliður milli Norð- urTjandanmia og Evrópu. Noreg- ur þarfmast hjálpar Dana til að fá eins góðam viðskiptasátt- máia og hægt er. En hiinis veg- ar verður Dönum það ekki létt að tala máli Noregs, eftir að þjóðin hefur hafmeð tilboði um aðild að EfmahagsbandB - laginu. Morgunblaðið birti leiðara um úrslitin i Danmörku á for síðu í morgun, og var fyrir- sögnin þessi: „Stefna Dan- merkur verður einnig að vera stefna Nore^s". f leiðaranum segir, að svar dönsku þjóðar- innar sé mjög þýðingarmikið fyrir Noreg og þvi slegið fram að trúlega hefði svar norsku þjóðarinnar orðið annað ef Danir hefðu verið búnir að ganga að kjörborðinu þegar atkvæðagreiðslan fór fram hér í Noregi. Lýsir blaðið yfir áhyggjum sínum yfir því að við inngöngu Danmörku í EBE hverfi EFTA úr sögumni án þess að Noregur hafi nokk uð sem kemur í þess stað. — Þetta mun hafa alvarlegar af leiðingar fyrir norskt efna- hagslíf, því útiit fyrir viðun- andi viðskiptasamning er enn svart, segir ennfremur i leið- aramum. Þá bendir blaðið á það að norska þjóðin megi þakka fyrir að Krag hafi þeg ar lýst þvi yfir að Danmörk muni i framtíðinni bera haig hinna Norðurlandanna fyrir brjósti. Að lokum segir Morg unblaðið að þeir fjárhagslegu kostir sem ef tíl vill hefðu ver ið fólgnir í því að Norðuirlönd im stæðu sameinuð utan EBE yrðu hverfandi litlir borið saman við þýðinguna af því að hafa Danmörku sem tengilið milli Noregs og Evrópu. KAFLASKIPTI Öll forsiða Dagblaðsins i dag var helguð EBE, bæði úr- slitum í Danmörku og norsk um viðbrögðum. En í leiðara blaðsins segir að innganga Danmerkur tákni kaflaskipti í sögu norrænnar samvinnu. Danmörk hefur sagt skilið við hin Norðurlöndin í mikilvægu utanrikismáli, segir i leiðar- anum. Norðurlöndin eru klof- in í afstöðu sinni til Vestur- Evrópu. Síðan segir i leiðar- anum að mjög vafasamt sé að Danmörk geti gert hinum Norðurlöndunum nokkurt gagn innan EBE, því þar muni hagsmunir Dana alltaf sitja í fyrirrúmi. Annað hefði verið uppi á teningrtum ef um inngöngu allra Norðurland- anna hefði verið að ræða. Þá hefðu þau getað haft áhrif. En nú geta Norðurlöndin ekki staðið lengur sem heild á al- þjóðavettvangi. Leiðirnar skildu í nótt. „OG SAA BLEV NORGE ALENE IGJEN" Verdens Gang kallar leiðara sinn í dag: „Og saa blev Norge alene igjen". Þar segir m.a. að ekki sé auðvelt að finna samhengi milli úrslitá og þátttöku í atkvæðagreiðsl- unni í Noregi og Danmörku. Hafi úrslitin í Noregi haft ein hver áhrif á Dami þá hljóti það að vera ljóst að áhrifin hafi virkað i öfuga átt. Blaðið álitur einnig að úr- slitin hefði einnig getað orðið önnur i Noregi ef Danir hefðu verið á undan með sína at- kvæðagreiðslu. — Siðar i leið aranum segir blaðið að svar dönsku þjóðarinnar sé án efa högg í andlit norskra andstæð inga EBE, og þeirra sem hafa dreymt óraunsæjan draum um norrænt samstarf í stað evrópsks. Blaðið álítur að Dan ir geti orðið Norðmönnum hjálplegir við að fá góðan við skiptasamning við EBE og Danir munu tala fyrir hönd Norðurlanda í mikilvægum málum sem rædd verða innan Efnahagsbandalagsins á kom andi árum. En meðan blöðin og stjórn- málamennirnir keppast við að ræða, skrifa og gera athuga- semdir við dönsku atkvæða- greiðsluna, virðist áhugi al- mennings ekki vera mikill. Trúlega hefur norska þjóðin fengið sinn skammt og ríf- lega það af skrifuim, umræð- um og áróðri. Helztu áhuga- mennirnir halda e.t.v. áfram enn um stund að ræða þessi mál, en flestir murtu fegnir að hvílast um stund og sleppa við að heyra minnzt á Efnahags- bandalagið á næstunni. Anker Jörgensen: Sjálfmenntað- ur ef tirmaður Kaupmamnaihöfn, 3. okt NTB Anker Jörgensen, seni ákveð- ið hefnr verið að takl við starfi forsætisráðherra i Ðan- mörkii af Jens Otto Krag, er maðnr sjálfmenntaður og upprunninn i fátœkie^u verka mannaumhverfi í Kaupinanna höfn. Ein hetota ástæðan fyrir vailí haais er tailim sú, að hamn er vinstirisirmaðiur en jafn- framit áikaíuir fydg'smaðuir að- ilidar Danimei'kiur að Efna- hagsbamdal'aginiu. Auk þess mýtur hanm viirðingar ja&nt bor>gaji''aifIio'kkiainina sem veriía- iýðsfliokkanma, og það getiur reynzt mikilvæigt vegna þek-ra erfiðleika sieim rikja i d'önsk- um efnahaigsmá^ium. Jörgensen er fiinmmitugur að aldri og gekk í vaukai'ýðs- Anker Jörgensen. hreyfiniguma aðeims fjórtán ára gama'I. Stjóirnimá'aí!eri'.l hains hófst árið 1946 þega: hamm vac kosinm til trúnaðar- starfa í heildarsaimtöikum danskra rkeyteir.'daiféla'ga. — Smátt og smiátit fékk hainn aukinm frama í sósiaMiemó- krataíilo.kknium og verka- Iýðshreyfirngumni unz hanm var kos:mm form'aðiur í Darn^ka verkamarma- og fagverka- mairnnasamibaridsiins (DASF). stær.s.ta og voldugasiía vtsf"Si- lýðsfélags Danmerkur. Anker Jörgensen hefur aldrei átt sæti í ríkisstjórn, og oft hefur hann tekið sér sröðu í vimstri armi Sósíal- demókrataflokksins og kom það greinilegast fram 1966 þegar hann tók þátt í stofnun félagsins „Socialdemokratisk samfund", sem hefur tekið neikvæða afstöðu til flokks- ins. Hins vegar hefur Jörgensen verið gagnrýndur af vinstri armi flokksins vegna þess að hann beitti sér fyrir því á þingi DASF í fyrra að Dan- mörk gengi i EBE. Félagið samþykkti með miklum meiri hluta atkvæða að leggjast gegn aðild að bandalaginu, en Jörgensen hélt fast við stuðn ing sinn við aðild Dana. Jörgensan er varaformaður þimgf.okkis sósíaldemókrata og hefur lengi verið talinn upp- remimand; maður í flokkmium. Einm helzti kostur hams er sá, að seim verkalýðsforingi er hanm ónæmur fyrir margri þeirri gagrsrými sem Sósíaliski þjóðarflokkurinin mum nú beima gegn sósíaldemólkrötuim fyrir að svíkja sósíalíska hags- mumi með inmgöingu í EBE. Þótt e^m sé of snemimit að spá um hvaða stefnu Jörgen- sen murai fylgja vekur at- hygli að Krag, fyrirremmari hans, lagði á það áherzlu í dag að hamm hefði sjálfur valið Jörgensen eftirmarm sinm og að forsætisráðherraefmið hefði dyggilega átutt stjórnina og stefm'uma í mra'rkaðsmáluirjL

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.