Morgunblaðið - 04.10.1972, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 04.10.1972, Blaðsíða 20
20 MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 4. OKTÓBER 1972 — Grænland Framh. af bls. 12 tmti, sem er okkar eina tekju- limd. Þanmág geta þeir kippt umdam ökkur þvi sem liggur til grundvaMar efnahagsMíi okíkar. Græmilendimgar haía lagt ftram kröíu urn að fisikveiði- lögsagan við lamdið verði færð úit í 50 sjámílur. I þessu feilst ósk urn að íá að vermda fisk- stofmana og sú staðreynd að íiskiimið Græmliendiinga eru uit- an 12 mílma lögsögunmar. Græmlenzlka landstiórmin styð- ur þessa krröfu einhuga, m. a. mieð tiUiti til þess að versm- andi loftslag befur sýet íraim á nauðsyn siífcra aðgerða svo og annanra ráðstaíana aí þeirn sökuim. Möguleilkarmiir fyrir því að íá þesisari kröfu framgengt eru nú orðmdr að engu með aðiadinmi að EBE. Niðurstöður ýmissa jarð- fræðirannsókna hafa á undan- förnuim áruim vakið nýjar vomk" í briósturn Græinlend- lendimga vegma hugsaniegra nártúruauðæfa, sem hægt væri að vinma úr jörð og af hafsbotmi. Hætt er við að hiutur Grænlieinidiniga af nýt- ingu slíkra auðæfa verði æði Mtill, er hinir fiársrterku aðilar frá EBE-löndumum halda inn- reið síma hingað. Laindsstjórn- Danmörk og EBE in kemur ékki til með að haf a mikið að segja uai hver fær að nýta þau. Það er því eng- irm vafi á því að miklir erfið- leikar eiru í vændum fyrir okk ar atvinmuvegi. Hvað memnimguna snertir verður ástandið enn alvar- legra. Tumga okkar mun ekki eiga mikla möguleika á að varðveitast í svo risastóru þjóðabandalagi. Ástæðam fyr- ir því að Graenlendingar eru á móti EBE er ekki einanigrumar stefma eða þjóðermisofstæki, heldur og hlutlægt mat á möguleikum smáþjóðar inman hinis stóra bandalags. Margir munu segja, að nú sé engin leið til baka, straum- urinm liggi í þessa átt. Aðrir munu segja, að þróunin á við- skipta- og tæknisviðinu krefj- ist stærri markaða. Eins og gengur og gerist eru ekki all- ir á eimu miáli um þessar rök- serhdir, en það er enigimjn, sem getur sanmað að lífsskilyrðin séu betri í stórum samfélögum en litlum. — Langar að... Framh. af bls. 3 ammaima þjóða og verk hainis hafa verið leikiin víða um lönd. Hér á landi mun fynst hafa heyrzt opimiberlega leikið verk eftiir Nordheiim á monrærou tóniMstiartiátíðinmd í Reykjavík 1967. Var það „Respomse", verk, sem upphafliega var sam ið fyrir tvær sveitir silag- hljóðfæra og segulband, sáðar bætt við ongekx>dd og er nú fyrirhugað að gera að ballett verfci, þar sem hreyfdmgar hiíjóðfænaleikaranma verði þáttur i kóreografiummi. Svo sem getið var í upp- hafi er þetta önnur heirnsókn Nordheims til Islands. Hann var hér síðast á ferð fyrir tveimur árum, kom þá ásamt Trio Mobile, sem hélt tónleika í Norræna húsinu í temgskiim við Musica Nova. Þá voru ein göngu flutt verk eftir Nord- heim, m.a. tónsmíðarnar „Soli taire", elektrónísk músík, sér staklega samin fyrir opnun Henie-Onstad listasafnsins við Osló, „Partita 11", þar sem Ingolf Olsen lék á rafmagns- gítar, „Dinosauros" fyrir harmonikú og segulband, þar sem Mogens Ellegaard annað ist harmónikkuleikinn — og Response, sem áður hafði ver ið flutt hérlendis. Nordheim sagði fréttamönn um aðspurður, að hann gæti lifað á list sinni án þess að kenna; hann fengi jafnan greitt frá tónskáldasamband- inu (norska STEFI) fyrir flutning verka sinna og þau væru flutt nokkuð oft — og hann fengi prósentur af sölu hljómplatna með verkum sín- um. Mikilvægur þáttur í lífs- kjörum hans væru pantanir á tónsmíðum; tónverkið „EC O", sem hann hlaut Norður- landaráðsverðlaunin fyrir, hafði til dæmis sænska út- varpið pantað — og hann hef- ur samið tónlist fyrir sjón- varp. Tækniháskólinn í Þránd heimi sagði hann, að hefði greitt götu sína á margan hátt, — eins og fleiri lista- manna, en það hefði lengi ver ið stefha og sjónarmið ráða- manna skólans að stuðla að því að gera tæknina mann- eskjulegri m.a. með stuðningi við listamenn, sem tækju nú- tímatækmi í þágu listsköpunar sinmar. Aðspurður um áhuga á elek trómígkri tónlist sagði Nord- heim, að hann færi mjög vax- andi, etoki sízt meðal unga fólksins. Þær hugmyaidir, sem fyrst hefðu komiið fram í Evr- ópu upp úr heimstyrjöldinmi síðari, með hinni svonefndu „Busiqui concréte" hefðu haft geysileg áhrif á „poptómlist" og þaðan hefði áhugi unga fólksins aftur beinzt í átt til þeirra, sem serndu nútímatóm- list, skólaðir í hinini sígildu tónlistarhefð. Fyrirhugað er, að Nord- heim dveljist hér til föstudags. Harnn kvaðst hafa hug á að komast til Þingvalla og gera sér vonir um að komast í f.ug- ferð: „Mig langar að fljúga lágt yfir landið til þess að sjá sem bezt form þessi, liti og línur," sagði Arne Nordheim. — Krag B5FF Til sölu 5 hej-b. íbúð í 1. byggingaflokki. Upplýsingar í síma 37315 milli kl. 2—4. Nauðungaruppboð Að kröfu Útvegsbanka Islands og Guðmundar Ingva Sigurðs- sonar, hrl., verður jarðýta, af tequndinni International T.D. 9, eign Festarfells hf., seld á opinberu uppboði, er haldið verður í malamámu í landi Hrauns í Grindavík í dag. miðvikudaginn 4. október 1972. kl. 14.00. Greiðsla fari fram við hamarshögg. Sýslumaðurinn í Gullbringu- og Kjósarsýslu. Krístján Torfason, e.u. Framh. af bls. 1 í landstjórn og þinigflokki f.okks- FAIR VISSU Stjóm Jörgensens kæmist í minnihluta á þingi, ef SF styddi hana ekki. Takmörtkuð hrifning SF á Jörgensem stafar af því að hanm eæ eindreginm stuðnings- maður aðildarinmar að Efnahags- bandalaginu. Krag sagði á blaða- mannafundinum í dag, að ef ein- hver maður í verkalýðshreyfinig- unni styddi „100%" stjórnina í stefniunmi í markaðsmálum þá væri það Jörgemsen. Krag lætur jafnframt af þing- menmsiku og flokksformemmsku, og gegnir Brling Diniesem verka- lýðismálaráðherra formenmsku þar til nœsti flokksfumdur verð- ur haldinm. K. B. Amdersen utan- ríkisráðherra gegnir samkvæmt hefð embætti forsætisráðherra þar til nýr maður tekur við. Krag sagði á blaðamannafumd- inum að hann hefði sagt Erling Dinesen fyrstum manna frá á- kvörðun sinni þegar þeir fóru úr stjórnarráðinu kl. 2 í nótt eftir sigurinn í þjóðaratkvæðagreiðsl unni. Dinesen sagði K. B. Ander sen síðan frá ákvörðuminni, en Ankar Jörgensen og Orla Möller, formanni þingflokksins, var ekk ert sagt fyrr en í morgun. Jörg- ensen bað um einnar klukku- stumdar umhugsunarfrest áður en hann tæki boðinu um starí for sætisráðherra. EINN HNEIG NIÐUR Kvrag var nýbúimn að flytja há sætisræðuma við setningu þings ins á hádegi þegar hann bað for seta þjóðþingsins aftur um orðið og sagðist vilja bæta við nokkr- um athuigasemdum: „Ég stend við þau orð sem ég lét falla í gær kvöldi," sagði Krag. „Ég sagði að stjórn sósíaldemó- kirata yrði átfiram við völd. En það jafingildir þvi ekki að for- sætisriáðíherranm verði áfrarn við völd. Ég rmum siðdegis í daig til- kynma henmar hátiign Margrétu ðrottningu að ég hyggist draga mig i hlé." TiMiymndng Krags liaust miður eims og sprengju oig á suima kom húm eins og reiöarsilag. Krag hef- ur að mairgra dóimi sýnit mikla stjóirnvizikuihæfileika í kosmimga- baráttiunini, segir fréttaritari Mbl., Gumnar Rytgaard, og álit rnanma á homium haifði aiukizt til muma. Vinsældir hams hafa náð um, sieim er okar eima tekju- lamigt imm í raöir borgarafloikik- anna sem hafa oft gagnrýnt hann óvægið. Noklkrir þimigmienr. voru á leið út úr þingsalnum og ráð- herra sem var nýstaðimm á fætux settist aftiur miður náfiokir af umdrun þegar Krag tilkynnti álkvörðun síma. • BJARTSÝNI Krag 'hafði áður lýst yfir því í hás'ætisræðiummi að örslit þjóð- aratkvæðagreiðslunnar séu sögu Leg ákvörðun og að aðildim að Bfnahagsbandalagimiu mundi mynda gtrumidvöM áfiramihaildamdi uimibótsitefiiu, en ekki sízt skap- aðist grundvöMiur fyrir fuMri at- viraniu. Hanm sagði að inman bamdailagsins yrðu engar áikvarð- anir teknar sem mumdu stiríða gegn vilja Dama og að mieð aðilld Dana yrði brúað bilið milli Norð urlanda og bandalagsins. Hamm sagði að talkasit mœtti að draga úr gireiðsIiuhaMa og kvað stöðu krómiumnar óvemiu sterka þrátt yrir óróleika á aliþjóðagjaldeyris- mankaði. Forvextir voru liæikkaðir í morgum úr 8 í 1% og gjaídeyris- viðskipti telkim upp að nýju eftir viikuhlé. GeysiimCikil viðskipti voru í kauphöllimmi og eftirspurn meiri en dæmi eru til, siðan heimsstyrj'öldimmi laiuk. Svíþjóð Framh. af bls. 12 sínurn, og harmar að tveir af helztu forinigjum sósíaldemó- krata á Norðurlonduim hafi lagt heiður sinm að veði fyrir kapitalískt gróðabamdalag. Sænska dagbladet ræðir út slitin ítarlega og segir orðrétt m.a.: „1 Noregi eru líklega bæði andstæðingar og áhang endur EBE bitrir vegna dönsku úrslitanna. Sigurveg- ararnir í Noregi höfðu vissu- lega vonað, að Danir myndu fylgja fordæmi þeirra. Hins vegar bendir allt til þess, að óhug hafi sett að mörgum Dönum vegna óreiðunnar, sem ríkir í Noregi eftir úrslitin þar. Bitrastir eru þó norskir áhangendur EBE og eflaust eklki sízt fráfarandi stjórn í Noregi. Ef danski forsætis- ráðherrann Krag hefði búið að nægri framsýni og látið kosningarnar í Danmörku fara fram á undan þeim norsku er trúlegt að ástandið í Noregi væri annað í dag. AMa vega hefði slíkt aukið sig- urmöguleika EBE-áhangenda. Þetta leiðir til þess, að dönsku úrslitin munu herða fylgjend- ur EBE í Noregi og ef að lik- um lætur hafa þeir ekki sagt sitt síðasta orð ennþá. Eeiðin liggur til samevrópsks mark- aðar. Sænska dagbladet segir síð- an, að allt tal um Nordek sé nú hreinn fyrirsláttur. Hins vegar verði að vinna að efna- hagsiegri sameiningu Norð- urlanda eins mikið of hægt sé. Þanmig standi löndin sterk ust gegn Evrópu. Expressen, sænska kvöld- blað'ið, segir orðrétt í leiðara sinum: „Danmörk mun að sjálfsögðu halda fast við no-rr æna samvinnu. En nú hafa Danir byggt brú á milli frændþjóða sinna og Evrópu, og lagt þanmig grundvölMnm að þeim vegi, sem bæði Nor- egur og Svíþjóð munu fylgja í fyMingu timams. Hvorki Nor- egur né við getum einangrað okkur frá umheiminum." Expressen bætir síðan við: „Nú hefur Danmörk tryggt útflutning sinm og aukinn hag vöxt og Mklega miunu atvimnu- möguleiikar aukast stórlega. Ef að líkum lætur munu norsk og sæmsik fyrirtœki flytja sig yfir sundið til Dan- merkur og njóta þar skjóls innam toMamúramma." Þesisi atihuigaisiemd Expresis- en er mjög athyglisverð og ekki gripim úr lausu lofti. 1 kvöldfrétitum sjónvarpsdmis, sem var að Ijúka, var haflt eftir forysitumömmium í at- virmulíííinu sænisika, að nokk- ur fyrirtæki hefðu þeg'air haf- ið unidiirbúnimig að flutnimgi til Danmerkur. Þess má ffika igieta, að alffit si. áir hafa donsk sveita- og bæjarféíög boðið sæinisikum fyrirtsekjum gull og grænia skóga, ef þau vMdu flytja yfir sundið. Þesisii áiróð- ur hefur validið miiklum ugg hér í Sviþjóð og verið reymt að þagga hiairan miður án áramg urs. Ótti Svia við aukimm flótta atvinmufyrirtækja úr landimu virðist nú hims vegar vera orðin bláköld staðreynd. — Danmörk Framh. af bls. 12 stöðum kosminganna. í Kaup- höllinmi tóku menn þegar á mánudag út forsikot á „já-ið", varð vart afleiðinga af ndður- því að þar hækkuðu hlutabréf og skuldabréf verulega i verði. Skriðurinn í þessa átt jókst í dag, em gengið á verð- bréfum hafði Mka verið mjög lágt aMan septembermánuð sökum óvissunnar um afstöð- una til EBE. Henry Griin- baum, fjármálaráðherra, var einn þeirra, sem gaf í skyn, hvaða efmahagsáhrif sam- þykkið við aðild að EBE myndi hafa: — Það verður ekki gull né grænir skógar, en við komuimst hjá skatta- hækkumum. Jens Otto Krag sagði eftir úrsht atkvæoagreiðslumiar, að með henmi hefði verið tek- in söguleg ákvörðun. Dan- mörk gengi inm i EBE ekki einungis til þesis að fá af því eintóman hag, heldur einnig tíl þess að taka þátt i upp- byggingu Evrópu. Krag harm aði, að Noregur hefði ekki gerzt aðili, en hét þvi, að Danmörk yrði Noregi brúar- sporður yfir til Evrópu. — Við finmum ÖM til rikrar skyldu og auðmýktar gagn- vart sögunmi, eftir það sem gerzt hefur hér í kvöld, sagði Krag. Ummæli anmarra stjórn- málamanna gengu í svipaða ábt. Poul Hartii'ng, leiðtogi Venstre, sagði, að þetta hefðí verið einstakur sigur fyrir f.lokk sinn, þar sem flokkur- iim hefði óstkiptur verið fylgj- andi aðiid Dammerkur allt frá því að umræður um hama hófust á siðasta áratug. Hann lagðá áherzlu á það sem meg- inatriði, að dyrunum yrði haldið opnum miMi Norður- landa og Evrópu. Samvinnu Norðurlanda yrði að halda áfram og treysta. 1 þi<ngsetningarræðu sinmi í dag við setningu þjóð'þings- ins ítrekaði Krag mikilvægi þess, að Danmörk tekur nú að sér sérstakar skyldur vegna Norðurlanda, sem yrði til gagns Islandi, Finmlandi, Noregi og Svíþjóð. Strax á kosmiinigalívöldið hófust umiræðuir uim það milli leiðtoga stjórmimálaflokk aninia, að hve mildu lieyti líta bæri á niðuirsitöðuir aitikvæða- greiðsluinm'ar sem breybt við- horf í Þjóðþi'nigimiu, sokum þess að stuðniinigsiftokkur rik- isstjórnarinnar, Sósíalistiski þjóðarflokkuirimm (SF) kynmi ef til viM að f'eMa stjórmiiina, siem hlynint hefði verið EBE- aðild. Ninin-Hamisem, leiðtogd Ihaldsfliokksiimis taldi, að rikis stjórnin gæti ekki stuðzt við SF, sökum þess að sá flokk- xxr hefði beðið mikiinm ósigur með stefnu sinni gagnivart EBE. Hilmar Baumsgaiard, leiðtogi Radikale Venisitre bar fram svipaðar bugimynddr, en Poul Hartling firá Vemsitire taldi það skipta mestu máli fyrir sinm flokk að styðja rik isst jórminia vdð setmi'nigu þeiinra laga, sem væru nauðsynleg við inngöngu í EBE. Krag kom í veg fyrtijr frekairi umræður uim betta á fundi með firétta- mönimuim, þar sieim hamm sagði, að sér fyndist það ekki við- eigandí á sögulegu kvöldi að hefja þegar pólitísikar smá- þrætuir. Eftir neitun Norðmamna við EBE-aðild, hefur þjóðarat- kvæðagreiðslan í Danmörku vakið sérstaka athygli út um allan heim. Bandarískar sjón- varpsstöðvar og blöð, sem að jafnaði skipta sér ekki mik- ið af Danmörku, hafa látið frá sér fara umfangsmiklar út- sendingar og birt stórar grein ar um Danmörk. í löndum EBE hefur samþykkt Dana verið tekið með fögmuði. í Nor egi hefur Halvard Eika, vara- formaður Venstre og andstæð ingur EBE-aðildar komizt svo að orði, að Danmörk ætti að beita áhrifum sínum til þess að Norðmenn næðu góðum viðskiptasamningum við EBE. Olof Palrrie, forsætisráð- herra Svíþjóðar hefur látið svo um mælt, að hann trúi eft ir sem áður á samvinnu Norð urlanda og hafi vissa trú á því, að Danmörk geti unnið að því að leysa vandamál Norðurlanda í Brussel, án þess að hann vildi Uta á Dan- mörk sem verðandi sendi- herra Norðurlanda í EBE Haft hefur verið eftir for- manni Framkvæmdaráðs EBE Sicco Mansholt, að hin góðu úrslit í atkvæðagreiðslunni í Dammörku, þýddu, — að við varðveitum áfram góð tengsl við Noreg og Sviþjóð og ég vona, að ákvörðun Dana eigi einnig eftir að hafa áhrif á af- stöðu Norðmanna i framtið- inni.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.