Morgunblaðið - 04.11.1973, Síða 10

10
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 4. NÓVEMBER 1973
Síðasti hálfi
kílómeterinn
er ekki aðeins
sú vegalengd,
heldur hilið
milli 15 og 40
kílómetrar, segir
Lagt af stað f maraþonhlaupið á OL f Miinchen.
Rólyndi maraþonmeistarinn
Þúsundir áhorfenda fylgjast með Shorter er hann fær sér svaladrykkjarflösku við 25 km mark
hlaupsins f útborg Miinchen
NEI, ólympíumeistari þessi fer
ekki í flokk með ævintýraíþrótta-
mönnum. Hann sigraði ekki ber-
fættur ellegar stuttu eftir botn-
langauppskurð, eins og Bikila
Abebe, ekki er hann heldur upp-
fullur fífldirfsku, stærilæti né
þolni, eins og Alain Mimoun eða
Mamo Wolde, sem síðar krýndust
lárviðarsveig. Af Frank Shorter
streyma ekki framandi geislar
sem af öðrum sigurvegurum
lengsta ólympíuhlaupsins. Hann
er hvorki meinlætamaður né
ofstækismaður. Það er mjög eðli-
legt, að maður drekki bjór fyrir
svefninn, borði kökur á morgnana
og þambi kók við þorsta, en þann
munað leyfði ólympíumeistarinn í
maraþonhlaupi 1972 sér fyrir og
meðan á hlaupinu stóð. Þeir, sem
bezt eru kunnugir maraþonhlaupi
eru furðu lostnir. Hvernig gátu
málin þróazt svo, að læknissonur,
lögfræðistúdent, kanastrákur í
snjáðum gallabuxum, gat sigrað í
þessari virðulegu keppni?
Þessi ofureðlilegi maður, sem
býr í Florida, fæddur í Miinchen,
lét aðeins einu sinni raska sálarró
sinni, þegar ungur furðufugl frá
Wiedenbruck hljóp, af fíflaskap
einum saman, inn á hlaupa-
brautina. En Frank Shorter sýndi
honum fram á, að maraþonhlaup
er ekki réttur vettvangur fyrir
furðufugla. Maraþonhlaup er
fjöldaíþrótt. I Þýzkalandi er að
finna eins marga maraþon-
hlaupara og ástundunarsama
hnefaleikamenn í ellefu þyngdar-
f lokkum. Menn stunda þetta lang-
hlaup tugumþúsunda saman í
Bandarikjunum, Japan, Englandi
og í Þýzkalandi, og þeim fjölgar
árlega. Um Shorter spunnust
hvorki ævintýrasagnir né
leyndarmál. Hann sálgreindi
sjálfan sig, og hugsanir hans eru
faldar í bókinni „The Frank
Shorter’s Story“ (Runner’s World
Magazine, Mountain View, Cal.,
1$).
„Hægt er að smjúga inn í
tilbreytingarleysið, sem er mjög
þægilegt, en við það getur maður
alveg eins fallið í dá. Vandamálið
er, að maður veit alltaf um at-
burðina í kringum sig, því að á
ákveðnu augnabliki leitast maður
við að rífa sig upp úr því, þess
vegna verður maður alltaf að vera
tilb. Því er mér svo kært að vera
í forystu og virða fyrir mér mann-
fjöldann." Þetta er skoðun
Shorters á iþróttum. Hann lýsir
maraþonhlaupinu frjálslega og
hispurslaust, eyðir ekki mörgum
orðum á það, þegar hann rakst á
einn af fylgdarbílunum stutt frá
íþróttahöllinni og féll við, þótt
það kostaði hann tvær dýrmætar
mínútur.
Eftir ellefu kilómetra hlaup
fékk hann blöðrur á fæturna og
hafði áhyggjur af þvi, að skó-
sólarnir væru ekki nægilega
þykkir og að honum tækist ekki
að ljúka hlaupinu. Að 15
kílómetrum loknum veitti Short-
er því eftirtekt, að fleiðrin voru
honum ekki svo mjög til trafala.
Það var á 15 km punktinum, sem
dró úr hraða hlaupsins. „Eg herti
mig og náði 10 metra forskoti,"
sagði Shorter. „Ég hljóp ofurlítið
hraðar og enginn elti, enn herti
ég hlaupið, og enginn kom á eftir.
Þá hugsaði ég með sjálfum mér:
allt í lagi, ég held, að sigurinn
verði minn.“
Á 25 km mörkunum vantaði sér-
staka hressingu fyrir hann, sem
þar átti að vera, en þar beið Lou-
ise kona hans og hrópaði til hans:
“Hlauptu eins hratt eins og þú
getur, en samt ekki um of.“ „Ég
gleymdi hlaupurunum að baki
mér,“ sagði Shorter eftir á. „Ég
hafði tveggja mínútna forskot, og
þegar ég kom að enda Enska
garðsins, eftir 32 eða 33 km var ég
þess fullviss, að sigurlíkur mínar
voru miklar."
35. kílómetrinn: „Égvissi, aðég
var búinn að vinna, ef ég brotnaði
ekki niður. En einmitt á þessum
punkti byrja vöðvarnir yfirleitt
að gefa sig. Það er ekki aðeins að
yfirvinna sársaukann, heldur
hefur maður það á tilfinningunni,
að maður sé að sökkva. Þetta er
eingöngu spurning um tíma, og
maður hefur litla stjórn á
líkamanum.”
„Á 41. kílómetranum sagði ég
við sjálfan mig: „Guð minn góður,
ég hafði það raunverulega af. Það
er varla hægt að trúa því, að
sigurinn sé unninn eftir alla
þessa vinnu, æfingar, áhyggjur og
leiðbeiningar."
Þá voru kraftar mínir á þrotum.
Þótt ég væri stutt frá markinu og
hefði getað slegið ólympíumet
með því að herða hlaupið, þótti
mér það ekki vert. Ég hef alltaf
verið þeirrar skoðunar, að sá, sem
hefur verulegt forskot, sé band-
vitlaus ef hann eykur snögglega
hraðann í lokin. Síðasti háifi km
er ekki aðeins sú vegalengd
heldur bilið milli 15. og 40. km.“
Á eftirfarandi hátt skiptir
Shorter maraþonhlaupinu niður í
fjóra hluta: 1. hluti er sá að vera
tilbúinn og venjast hlaupinu, 2.
að hefja hlaupið, 3. að ná sem
mestu forskoti. Shorter segir, að í
Miinchenarhlaupinu hafi 2, og 3.
hluti komið of snemma hjá sér,
hann vill framvegis bíða lengur
með aðalárásina. Þannig stóð 3.
hlutinn hjá honum yfir frá
15.—36. km. Þá er komið að
fjórða hluta: að reyna að ná þvi
marki, að maður geti sagt við
sjálfan sig: „hlaupið er unnið, en
það er á 41. km.“ Eftirleikurinn
er þá auðveldur.
Ekki fékk Shorter iþróttahæfi-
leika sina i voggugjöf. Arið 1969,
þegar Shorter var 22 ára gamall,
hljóp hann vegalengdina 5000
metra á 13:43 mínútum, menn
töldu hann þá vera hækkandi
stjörnu á millivegalengdum. En
vegna áhrifa Jack Bacheler, sem
æfði árum saman með Shorter og
varð 10. í maraþonhlaupinu í
Múnchen 1972, snéri Shorter sér
að lengri hlaupum. Fyrir tilstilli
Ken Moore, sem árUm saman var
bezti maraþonhlaupari Banda-
ríkjanna, tók Shorter þátt í sinu
fyrsta maraþonhlaupi árið 1971.
Hann varð annar, en Moore fyrst-
ur. Eftir það hefur Shorter verið
ósigrandi. Það var i fimmta mara-
þonhlaupi hans, hlaupinu í
Múnchen, sem hann varð
ólympíumeistari. Áður hafði
hann hlaupið í Japan á timanum
2:10:30, i borginni Fukuoka, og i
Beppu á 2:12:06. Þess utan varð
Shorter fimmti i 10000 metra
hiaupinu í MUnchen og er því líka
trúr hinum sigildu vegalengdum.
„Allar hömlur eru á braut, ég get
hlaupið eins og mig lystir," sagði
Shorter.
Hvers vegna hleypur maður
þessi eiginlega, og það meira að
segja á hverjum morgni og einnig
oft á kvöldin, utan þá daga, sem
hann þreytir maraþonhlaup?
Þess utan stundar hann lögfræði-
nám og hefur fyrir fjölskyldu að
sjá. Það er erfitt að skýra það, en
menn verða að hafa ánægju af
fþróttum og geta glaðzt með félög-
um sínum. Um æfingar og tak-
mark æfinga segir Shorter: „Við
vinnum vel, en vinna ekki allir
mikið? Maður gerir sér ekki grein
fyrir, hversu gffurlega auðvelt er
að þjálfa sjálfan sig, maður tekur
á sprett og veit alltaf, að maður
hleypur eins og þrekið þolir, og
sér siðan, hvað gerist.“
Þetta hljómar allt mjög skyn-
samlega hjá 26 ára gömlum
manni, sem enn hefur nauðsyn-
lega hæfileika til að sigra í
Montreal árið 1976. Shorter gerði
gys að aðalkeppinaut sfnum,
Englendingnum dr. Ron Hill, sem
klæddist einangrandi fötum til að
verjast sólargeislunum. „Geim-
farabúningur,“ varð Shorter að
orði, þegar hann hljóp fram úr
Hill.
„Æfing, hraði, úthald og að
halda tökum sinum á hlaupinu,
það er allt og sumt,“ segir Short-
er. Þar með leggur hann nokkuð
af '.mörkum til að grafa undan
þeim goðsögnum um maraþon-
hlaupin, sem uppi hafa verið. Ráð
það, sem Shorter gefur öðrum
maraþonhlaupurum, er fhugunar-
vart: „Maður varður alltaf að
gleyma síðasta hlaupi áður en
nýtt er hafið, því meðvitundin má
aldrei gruna hvað á eftir kemur.“
(Ur Díe Zeit).
• • • og hér er komið að marki
Eftir 11 km. hlaup fékk hann blöðrur
á fæturna og hafði áhyggjur af því, að
skósólarnir vœru ekki nógu þykkir, og
honum tœkist ekki að Ijúka hlaupinu