Morgunblaðið - 04.11.1973, Qupperneq 32

SUNNUDAGUR 4. NÓVEMBER 1973
Vestmannaeyjar:
95% bátaflotans
heim fyrir vertíð
Byggingarnar rjúka upp f efri hluta Breiðholts, einbýlishús, raðhús og blokkír og sjá má mun á þessu nýjahverfi frá degi til dags. t
baksýn trónar Esjan með hvftar kollhúfur, en f gær féll mjöll f höfuðborginni og varð mikil hálka á götum. Ljósmynd Mbl. ól. K. M.
„ÞAÐ ER alveg ljóst, að yfir 95%
af Vestmannaeyjaflotanum fara
heim fyrir áramót og gera út það-
an í vetur,“ sagði Ingólfur Arnar-
son hjá (ítvegsbændafélagi Vest-
mannaeyja. „Hver einasti útvegs-
bóndi“, hélt Ingólfur áfram,
„stefnir að því að fara heim, en
nokkrir eru að reyna að selja báta
sína, svo það er ekki á hreinu
hvort bátarnir verða liðlega 60
eða 70, en fyrri talan er örugg, svo
fremi að frystihúsin geti unnið
aflann, en menn eru bjartsýnir á
að úr þvf rætist."
Ingólfur taldi, að mikil
vandræði yrðu með ráðningu
mannskaps á bátana og reyndar
væru útvegsmenn um allt land
mjög uggandi vegna ástandins í
mannaráðningum á fiskibátana
einkum nú eftir tilkomu allra
stóru skipanna.
Eins of sagt hefur verið frá í
fréttum, hefur Vinnslustöðin í
Vestmannaeyjum hafið vinnslu,
en frysting bolfisks hófst þar 23.
Vestmannaeyjar:
Norskir aðilar vilja mala
nýja hraunið og flytja út
NORSKIR aðilar vilja vera ráð-
gefandi og þátttakendur f vinnslu
á öskunni í Vestmannaeyjum og
hrauninu, sem rann yfir bæinn.
Morgunblaðið ræddi í gær við
Frederik Aas hjá Bygg element f
Þrándheimi f Noregi og sagði
hann, að Tækniháskólinn í Þránd-
heimi hefði gert margvíslegar at-
huganir á ösku og hrauni og
niðurstöður hafa leitt í ljós, að
efnið er frábært f steinsteypu af
ákveðnum gerðum. Aas sagði, að
þeir f Noregi væru tilbúnir til
viðræðna og biðu reyndar eftir
kalli, en fulltrúar frá Bygg ele-
ment komu til Eyja fyrir nokkr-
um vikum.
Margt kemur til greina í þessu
efni, en ljóst er, að nægur* 1
markaður er fyrir þetta
byggingarefni í Noregi, Sviþjóð
og Danmörku, en þangað selur
Bygg element hráefni og hleðslu-
steina.
Varðandi framkvæmdir við
vinnslu nýja hraunsins sagði Aas,
að ef til þess kvæmi yrði hér um
stórfyrirtæki að ræða, en þá yrði
sett upp stór verksmiðja sem
myndi mala hraunið í nokkrar
misgrófar gerðir og síðan yrði það
flutt í skipum, en Aas kvað engin
tæknileg vandamál mæla gegn
þessu.
„Við vitum nákvæmlega til
hvers við ætlum að nota þetta
efni,“ sagði Aas, „því jákvæðar
niðurstöður liggja fyrir og nú
bfðum við eftir að heyra frá
Islendingum og Vestmannaeying-
um.“
MORGUNBLAÐIÐ fór óvenju-
snemma í prentun f gær, laugar-
dag, eða nokkru fyrir hádegi,
vegna 60 ára afmælis blaðsins.
Lesendur eru vinsamlega beðnir
um að athuga það í sambandi við
fréttir dagsins.
Fyrst yrði að nýta öskuna, og
ekkert mælir gegn því, að ráðast
síðan á hraunið sjálft ef vilji er
fyrir hendi.
I viðtali við Morgunblaðið i gær
sagði Magnús Magnússon, að
undanfarnar vikur og mánuðir
hefðu farið í að nota öskuna, sem
hefur verið hreinsuð, í að byggja
nýja vegi og stækka flugbrautirn-
ar, en nú yrði farið að huga að
öðrum þáttum í því efni og m.a.
þær hugmyndir, að setja upp
vikurvinnslu og mylja nýja
hraunið, sem fór yfir bæinn,
a.m.k. tunguna, sem rann inn í
Miðbæinn á milli Skansins og
Vestmannabrautar.
okt. s.l. á 9 mánaða afmæli eld-
gossins. Þá er Eyjabergið tilbúið
til starfa og frágangur véla í Fisk-
iðjunni og ísfélag Vestmannaeyja
gengur vel og á allt að vera klárt
þar fyrir vertíðina.
Einar hafn-
ar kröfu
kommúnista
SAMKVÆMT upplýsingum,
sem Morgunblaðið hefur aflað
sér, mun Einar Ágústsson
utanrfkisráðherra hafa neitað
að verða við kröfu Alþýðu-
bandalagsins um, að sá flokk-
ur fái fulltrúa í viðræðunefnd
við Bandarfkjamenn um varn-
armálin, en þær viðræður fara
fram um miðjan nóvember.
Afþýðubandalagið mun síð-
ast hafa sett þessa kröfu fram
sl. fimmtudag, er drög að land-
helgissamningnum við Breta
voru til umræðu innan ríkis-
stjórnarinnar, en fengið neit-
im. Svo sem kunnugt er, var
þegar f upphafi stjórnartfma-
bilsins sett upp svokölluð ráð-
herranefnd um varnarmálin
og áttu sæti f henni auk utan-
rfkisráðherra þeir Magnús
Kjartansson og Magnús Torfi
Ölafsson.
Fyrirlestur
Þorbjörns um
hraunkælinguna
ÞORBJÖRN Sigurgeirsson pró-
fessor mun flytja fyrirlestur i
Norræna húsinu í dag kl. 3 um
hraunkælínguna og eldgosið í
Vestmannaeyjum.
Fyrirlesturinn er fluttur á veg-
um Háskólans og félags kennara
þar, en Þorbjörn varsem kunnugt
er upphafsmaður að hraunkæl-
ingunni, sem bar svo frábæran
árangur, sem raun ber vitni. Þor-
björn sýnir litskuggamyndir með
fyrirlestri sínum og er aðgangur
heimill öllum, sem áhuga hafa.
Aas kvað þá vera tilbúna til að
vera ráðgefandi i þessum málum
og þátttakendur eftir því sem
íslendingar vildu, en að sjálf-
sögðu yrði stjórnin að vera í hönd-
um Islendinga.
Mikil ölvun
MIKIL ölvun var f borginni í
fyrranótt, eins og vill verðafyrstu
helgina eftir mánaðamót. A föstu-
dagskvöld og um nóttina voru
alls 13 ökumenn teknir, grunaðir
um ölvun við akstur, og er tala
slfkra mála komin upp f 779 á
þessu ári f borginni.
Annir fíkni-
efnadómstóls
MIKLAR annir eru nú hjá fíkni-
efnadómstólnum við rannsóknir á
fíkniefnamálum og hefur dómar-
inn, Ásgeir Friðjónsson, því feng-
ið til liðs við sig um stundarsakir
Sigurð Hall Stefánsson, aðalfull-
trúa bæjarfógetans í Hafnarfirði.
— Hefur mikill fjöldi fólks verið
yfirheyrður og í gær sátu fimm
manns í gæzluvarðhaldi vegna
rannsóknar málanna.
ÚRKOMA í REYKJAVÍK UM 800
MM — í BLÁFJÖLLUM 3000 MM
MIKLAR vatnarannsóknir fara
nú fram á Elliðaársvæðinu og
vatnasvæðinu, sem að þvf nær,
en þær rannsóknir eru liður í
umfangsmiklum rannsóknum á
tegundum vatnasvæða á
Norðurlöndum. Hafa verið
valdirsem sýnifevæði eðalykil-
svæði um ákveðnar gerðir
vatnasvæða 13 staðir á Norð-
urlöndum og eru Elliðaárnar
dæmi um þetta sérkennilega
vatnarennsli, sem er á eld-
fjallasvæðum, að þvf er Sigur-
jón Rist vatnamælingamaður
tjáði Mbl. En þær eru mjög
sérkennandi fyrir þetta fyrir-
bæri. Rannsóknirnar hófust
1972, og er nú komið út kynn-
ingarhefti, sem kynnir öll
vatnasvæðin 13 á Norður-
löndum, og er ætlunin, að ár-
lega komi svo hefti með út-
komu rannsóknanna.
Strax er farið að koma ýmis-
legt fróðlegt fram um þetta
vatnasvæði, sem svo mikilvægt
er vegna neyzluvatns Reykvík-
inga svo sem geysilegur munur
á úrkomumagni á svæðinu. Til
dæmis sýna úrkomumælingar,
sem gerðar voru í Bláfjöllum,
að úrkoman í Reykjavík var á
sl. ári 800 mm, en í Bláfjöllum
um 3000 mm. En liður í þessum
vatnarannsóknum eru úrkomu-
mælingar, sem Veðurstofan
hefur tekið að sér á stóru svæði.
Hefur mælum verið komið fyrir
á háum stöngum í röð í Bláfjöll-
um, sem liggur nánast eins og
raflínan.
Við Elliðaárnar hefur verið
komið fyrir vatnshæðarmælum,
svo sem þar sem árnar renna úr
Elliðavatni. Fyrir viku var
settur upp mælir í vatninu með
fjarrita niður í Elliðaárstöð, svo
hægt sé að lesa af þar. Þá fara
fram mælingar í Heiðmörk, þar
sem fylgst er með mælingum á
sveiflum á úrkomu og grunn-
vatnsrennsli. Þá er ætlunin að
mæla jarðraka á einhverju
hentugu svæði, sem ekki erenn
fullvalið. En á árunum
1960—69 ætlaði Veðurstofan að
annast rakamælingar og hafði
komið fyrir mælum í jörðu á
völdu grassvæði ofan við Foss-
vogskirkjugarð, en jarðýta fór
þar yfir og eyðilagði allt vegna
byggingaframkvæmda við
Heyrnleysingjaskólann. En
Sigurjón sagði, að nú yrði þessu
komið upp aftur og valinn nýr
og öruggari staður, svo sem í
Heiðmörk. Þá eru tekin sýni úr
Elliðavatninu, sem eru greind,
þar á meðal með tilliti til gerla,
og sagði Sigurjón að Elliða-
árnar væru merkilega hreinar,
enda rynni í þær mikið lindar-
vatn. Sagði Sigurjón, að þarna
mundu fást geysimiklar og fjöl-
breyttar upplýsingar um þetta
vatnasvæði, sem kæmu okkur
að gagni, auk þess sem þær
yrðu mjög fróðlegar fyrir rann-
sóknir á vötnum og vatna-
svæðum á Norðurlöndum.
Norrænu vatnarannsóknirn-
ar fara fram á 13 stöðum og
hefur hvert land tekið að sér
ákveðna tegund vatnasvæða.
Til dæmis taka Finnar vatna-
kerfi í miklu stöðuvatnalandi,
Svíar vatnasvæði á skóglendi,
Norðmenn vatn frá jöklum og
hafa þeir háfjallarannsóknar-
stöð i 1000 m hæð, en Danir
rannsaka vatn á akuryrkju-
svæðum. tslendingar hafa tekið
að sér rannsóknir á vatni á eld-
fjallasvæðum og sagði Sigurjón
að Elliðaárnar og Elliðaársvæð-
ið væri mjög einkennandi fyrir
það, hvernig vatn hegðar sér á
slíkum svæðum, sem væri t.d.
líkt og við Þórisvatn og Herðu-
breið, þar sem lindarvatnið
kemur fram á sama hátt. Rann-
sóknirnar á Elliðasvæðinu ná
upp í 700 m hæð, og eru á 286
ferkm svæði. Um íslenzku
rannsóknirnar sjá Vatna-
mælingar á Orkustofnun, í sam-
vinnu við Vatnsveitu Reykja-
víkur, Rafmagnsveitu Reykja-
víkur og Veðurstofu Islands.