Morgunblaðið - 28.12.1973, Blaðsíða 21

MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 28. DESEMBER 1973
21
jafn lélega býr að þeirri stofnun,
þegar hún er loksins orðin til — á
pappírnum.
í tvö undanfarin ár hefir
skólinn þurft að senda nemendur
sína til svokallaðs „verklegs
náms“ hingað og þangað um land-
ið, þar sem þeir eru þá úr tengsl-
um við skólann og undan aga
hans.
Fiskmat ríkisins var ein þeirra
stofnana, er samkvæmt ósk
skólans annaðist nokkrar leið-
beiningar til nemenda sl. sumar.
Leiðbeiningar þessar voru skipu-
lagðar á þann hátt, að nemendum
skólans var skipt niður milli
ýmissa yfirfiskmatsmanna eða
deildarstjóra, þar sem
(nemendur) gátu fylgzt með
störfum þeirra og ákvörðunum,
einnig voru hafðar viðræður við
nemendurna á skrifstofunni og
þeim skýrt, eins og unnt var, frá
skipulagi Fiskmats ríkisins.
Nemendur voru Iátnir færa
dagbækur yfir það, er þeir
störfuðu við á hverjum degi.
Þegar tekið er tillit til, að yfir-
menn Fiskmats ríkisins eru
jafnan stöfum hlaðnir, var ekki
unnt að kalla þessar leiðbeið-
ingar mikla kennslu, aðeins var
reynt að nýta hverja stund, eins
og unnt var, til leiðbeininga.
Rétt er að víkja aftur nokkrum
orðum að þeim búnaði eða réttara
sagt búnaðarleysi, er Fiskvinnslu-
skólinn á við að búa.
Einhverjir kunna nú að halda
því fram, að nú sé skólinn búinn
að fá hið sæmilegasta húsnæði til
bóklegrar kennslu og ennfremur
húsnæði til verklegrar kennslu,
sem verið sé að standsetja.
Miðað við það hlutverk, sem
skólinn ætti að gegna fyrir
islenzka sjávarútvegsframleiðslu
í framtíðinni, leyfi ég mér óhikað
að lýsa þvf yfir, að þessar nefndu
aðgerðir á aðbúnaði skólans tel ég
ófullnægjandi. Það er meira en
mál til þess komið, að ráðandi
aðilar þessara mála láti sér
skiljast það, að fiskvinnsluskóli
þarf að ráða yfir og reka eigin
fiskverkunarstöð, þar sem fram-
leiddar eru allar helztu fram-
leiðsluvörur sjávarútvegsins, þó
ekki sé það í mjög stórum stil.
Með því er skólinn þess fyrst um-
kominn að skapa hjá áhugasöm-
um ungmennum verkmenntun á
sviði fiskiðnaðar-
Skólinn þyrfti að hýsa undir
einu og sama þaki fiskvinnslu-
stöð, bóklega kennslu og heima-
vist fyrir nemendur.
Heimavist við skólann væri ef
til vill eini möguleikinn fyrir
unga, fátæka og kvænta menn
utan af landi til þess að geta sótt
skólann, og þá gætu konur þeirra
unnið í framleiðslustöð skólans.
Það er oft sagt, að æskufólkið
erfi landið, og fátt er meiri sann-
leikur.
Það erfir þá fyrst og fremst
aðalatvinnuveginn, sem er
sjávarútvegur og framleiðsla
sjávarafurða.
Er okkur þá ekki skylt að búa
æskufólkið vel undir að taka við
þeim málum?
VERKEFNI FISKMATS
RlKISINS, SKYLDUR
ÞESS OG ÞJÓNUSTA
Þegar hin mjög svo margvís-
legu verkefni Fiskmats ríkisins
eru athuguð, er nauðsynlegt að
gera sér ljóst, að stofnuninni ber
fyrst og fremst að vera hlutlaus
og gildandi dómaðili milli
seljenda og kaupenda, sem báðir
þeir aðilar geta treyst.
Gæðaflokkun fisks og fisk-
afurða, hreinlæti og búnaður við
framleiðslu og fjöldi annarra atr-
iða viðkomandi starfsemi Fisk-
mats rikisins, er ekki einhverjir
tilviljanakenndir atburðir eftir
geðþótta hvers og eins, heldur er
hér um að ræða mikla hæfni i
störfum oe heilstevpta stiórnun.
Einhver mikilvægustu atriði í
þessu sambandi eru að sjá svo
um, að samningar milli seljanda
og kaupenda um gæði, gæðaflokk
un og tilheyrandi atriði í þvi sam-
bandi sé haldin þannig, að á hvor-
ugan aðila sé hallað.
Ennfremur ber Fiskmat ríkis-
ins að fylgjast mjög náið með þró-
un allra mála, er snerta á ein-
hvern hátt alþjóðlegar kröfur um
gæði, gæðaflokkun og heilnæmi
við fiskframleiðslu bæði á sjó og í
landi.
Um þessi atriði mætti skrifa
langt mál, en verður ekki gert
meira að því nú, Hins vegar mun
engum dyljast, að við svo
ábyrgðarmikil þjónustustörf er
Fiskmat ríkisins ber að leysa af
höndum, fer alls ekki milli mála,
að stjórnendur Fiskmats ríkisins
eru þeir einu aðilar, er dæmt geta
um hæfni manna til þess að ger-
ast fiskmatsmenn við hvaða fram
leiðslugrein, sem er, og ekki er
unnt að taka það vald á nokkurn
hátt úr höndum þeirra.
Gæðamat fisks og fiskafurðu er
að mestum hluta byggt á „sjón-
mati“, sem styðst við töku sýna til
frekari rannsókna eða efna-
greininga, þegar um óvenjuleg
atriði er að ræða, og ennfremur
taka fiskmatsmenn sýni til efna-
greininga til þess að reyna sína
eigin dómgreind, þótt ekkert sé
óvenjulegt um að ræða.
Þá má það sizt af öllu gleymast,
að umgengishæfileikar og trú-
mennska fiskmatsmanna í starfi
verður að vera á þann veg, að þeir
afli sér virðingar og traust allra
þeirra aðila, er störf þeirra
snerta.
Ég tel mig hafa sýnt fram á það,
að réttur og blátt áfram skylda'
Fiskmats rikisins er algerlega
ótvíræður til þess að velja sér
fiskmatsmenn eða hvers konar
trúnaðarmenn, hvort sem það
verður í framtíðinni gert með eig-
in námskeiðum þess eða á ein-
hvern annan haldbæran hátt.
Enginn annar aðili getur „fram-
leitt" fiskmatsmenn eða aðra
trúnaðarmenn fyrir Fiskmat
ríkisins, nema það reyni hæfni
þeirra til starfa áður en þeir hefja
störf undir stjórn þess.
Eg var að því spurður af ýmsum
aðilum, hvers vegna Fiskmat
rikisins hefði ekki falið Fisk-
vinnsluskólanum að_ halda nám-
skeið fyrir fiskmatsmenn, úr því
svona mikill skortur væri á þeim.
Meðal annars var ég að þessu
spurður I sjónvarpsviðtali.
Égsvaraði því þá til, að ég hefði
ekki talið, að Fiskvinnsluskólinn
væri fær um að halda slíkt nám-
skeið, meðal annars vegna skorts
á kennurum til verklegrar
kennslu. Ég hefi hér að öðru teyti
sýnt fram á vanbúnað skólans.
Skólastjóri Fiskvinnsluskólans
var að því spurður í sama
sjónvarpsþætti, hvers vegna Fisk-
vinnsluskólinn hefði ekki haldið
námskeið „úti í verstöðvum", eins
og segir í lögum skólans.
Skólastjórinn svaraði einmitt
því sama, að það væri vegna
skorts á kennurum, og er ég hon-
um þakklátur fyrir það svar, það
sannaði mín ummæli í sama sjón-
varpsþætti og var sannleikanum
samkvæmt.
í beinu framhaldi af framanrit-
uðu vil ég ekki gleyma þeim sann-
leika, að hæstv. sjávarútvegsráð-
herra og aðrir embættismenn
sjávarútvegsráðuneytisins sýndu
fullan skilning á, að þörfin á yfir-
standandi námskeiði fyrir fisk-
matsmenn var brýn, þótt ýmsir
aðrir létu sér sæma að efast um
það, að þvi er ég leyfi mér að ætla
af vanþekkingu, en ekki öðrum
ástæðum.
I flestum málum, þótt túlkuð
séu af æsingi kemur ætíð fyrir
eitthvað broslegt og þótt þetta sé
orðið nokkuð langt mál, get ég
ekki annað en minnzt á eitt slikt
atriði.
Ég heyrði því einhvers staðar
haldið fram, að fiskmatsstjóri eða
Fiskmat rikisins í heild, væri
andvígt Fiskvinnsluskólanum
vegna þess, að Fiskmat ríkisins
hefði ekki átt fulltrúa við að
semja uppkast að lögum fyrir
skólann né heldur fulltrúa í skóla-
nefnd.
Þessa aðila get ég f ullvissað um,
að Fiskmat ríkisins og fiskmats-
stjóri lýsa ánægju sinni yfir að
hafa enga aðild átt að samningu
laga skólans eins og þau eru, og
ekki heldur neinn fulltrúa í skóla-
nefnd síðan skólinn „tók til
starfa".
Hins vegar tel ég, að framanrit-
að sanni, að frá Fiskmati ríkisins
gæti áhuga og velvildar I garð
fiskvinnsluskóla á tslandi.
*
... / dagsins önn
Það vakti nokkra athygli, að
hertogaynjan af Windsor,
ekkja Edwards 8. fyrrverandi
Bretakonungs, var ekki boðin
til brúðkaups önnu prinsessu
nú fyrir skömmu. Hún var
aldrei viðurkennd af konungs-
fjölskyldunni meðan maður
hennar var lifandi, og ekki
virðist hafa orðið þar breyting
á að honum látnum. Þó er sagt,
að Karl prins og frænka hans,
Alexandra prinsessa, heimsæki
hertogaynjuna og drekki hjá
henni te, þegar þau eru á ferð í
París. Þau kalla hana Wallis
frænsku.
Wallis Warfield Spencer
Simpson hertogaynja af
Windsor missti mann sinn,
Edward 8„ fyrir um það bil
einu og hálfu ári. Hann sagði af
sér konungdómi árið 1936, eiiis
og kunnugt er, og varð þá nafn
þessarar konu samstundis
þekkt um allan heim. Þegar al-
menningi í Bretlandi varð ljóst,
að hin tvífráskilda kona var or-
sök afsagnar konungs og að
hann ætlaði að kvænast henni,
átti hún mjög í vök að verjast,
reiði fólksins bitnaði á henni.
Hún fékk send alls kyns
hótunarbréf, fékk nafnlausar
sfmahringingar, þar sem henni
var hótað öllu illu, hótunaryrði
voru krituð á gangstéttina fyrir
framan hús hennar og jafnvel
heilum múrsteini kastað inn
um gluggann. Þegar tímar liðu
var andúð ekki lengur látin í
ljós, en hún var samt ekki úr
sögunni. Hertogaynjan náði
aldrei vinarhug almennings.
En hvert skyldi hafa orðið hlut-
skipti hennar eftir lát eigin-
mannsins?
Hún er nú 77 ára að aldri og
býr í stóru einbýlishúsi í út-
jaðri Parísar í „Bois de
Boulogne". Húsið er I eigu
ríkisins og er gætt nótt sem dag
af vörðum, þó að það sé umgirt
rammgerðri girðingu og járn-
slár séu fyrir öllum gluggum,
jafnframt þjófabjöllunum. Frá
húsinu er beint símasamband
við næstu lögreglustöð og sér-
stakir öryggisverðir til taks, ef
frúin þarf að fara út að kvöldi
til. Og á náttborðinu liggur
skammbyssa, sem var i eigu
Hertogaynjan. — M.vndin tekin 1972.
hertogans. Húsbúnaður allur er
með sama hætti og meðan hús-
bóndinn var lifandi, allir per-
sónulegir munir hans eru uppi
við. A skrifborðinu liggur
pappír og annað, eins og hann
skildi við það. í skápum og
skúffum í svefnherbergi er
fatnaður hans og snyrtiáhöld á
borði í baðherbergi.
Uppáhaldsmyndir hertogans
eru á víð og dreif um húsið, þar
af 23 af hertogaynjunni einni.
Hjónin voru sem kunnugt er
ákaflega dugleg við „selskaps-
lífið", þau bókstaflega lifðu og
hrærðust í því. Frúin hefur
ekki sagt skilið við það að fullu,
þó að í minna mæli sé nú,
þegar hún er orðin ekkja. Hún
heldur fámenn matarboð og
vinir bjóða henni út. En vinun-
um hefur fækkað, sumir látnir
og aðrir hafa horfið eftir lát
hertogans.
Fastir liðir í lífi frúarinnar
eru enn, eins og áður, ferðir til
tízkuhúsanna, hárgreiðslu-
meistaranna og á kaffihúsin.
Heima les hún ensku og
frönsku dagblöðin, horfir á
sjónvarp og les stöku sinnum
bækur. Hún fer einnig út að
ganga með hundana tvo, Black
Diamond og Gin-Seng. Hund-
arnir tveir ásamt 17 manna
þjónustuliði, sem lengi hefur
verið hjá þeim hjónum, eru
meðal annars ástæðan fyrir því,
að frúin hefur ekki flutzt í
minni húsakynni inni i borg-
inni.
Hertoginn og hertogaynjan af Windsor
Hertogaynjan er stórauðug
kona, eignir þær, sem hertog-
inn lét eftir sig, eru taldar
meira en 10 milljóna dollara
virði. Eru þá ótaldir ýmsir dýr-
gripir í eigu þeirra hjóna úr
silfri, kristal og postulíni, mál-
verk, húsgögn og bækur. Borð-
ið, sem hertoginn sat við, þegar
hann afsalaði sér konungdómi,
hefur sögulegt gildi, svo og
margir aðrir hlutir hans. Sumt.
svo sem einkennis- og við-
hafnarbúningar, hefur þegar
verið sent til Englands til varð-
veizlu.
Frúin hefur margs að minn-
ast frá fyrri tíð, þegar þau hjón
héldu stórar veizlur og voru au-
fúsugestir í skrauthýsum og
skemmtisnekkjum hinna auð-
ugu og nafnkunnu allt frá
Biarritz til Palm Beach.
En nú Ieiðist hertogaynjunni,
eftir því sem vinir hennar
segja, og hún er einmanna. Hún
hefur einnig ált við heilsuleysi
að stríða. Hún á enga nákomna
ættingja og þau hjón voru barn-
laus.
Hertoginn af Windsor hlaut
hvílustaðvið Windsor-kastalann
(höllina) og þar við hlið hans
mun hertogaynjan að lokum
hvíla. Hún er jafnvel búin að
velja sér legstein úr ljósum
marmara frá Wales, sem er ná-
kvæmlega eins og legsteinn
hertogans. Á honum mun
standa: „Wallis, hertogaynja af
Windsor“, og svo auðvitað ár-
tölin. Þarna mun hún fá að
hvíla nálægt Viktoríu drottn-
ingu, Albert hennar og öðru
könungbornu fólki. Hún nær
því .takmarki látin, sem manni
hennar heppnaðist ekki, meðan
hann lifði, þ.e. að hún væri
viðurkennd og boðin velkomin
af kóngafólkinu.
B.I. Þýtt og endursagt.