Morgunblaðið - 03.06.1977, Blaðsíða 10

10
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 3. JÚNI 1977
Þrátt fyrir hundrud milljóna framlag til
vegaframkvæmda frá Reykjavíkurkjör-
dæmi, létu alþingismenn ekki krónu
ganga til kjördæmisins í „Vegaáætluninni”
I þessu þingskjali fyrirfinnst ekki Reykjavíkurkjör-
dæmi.
ER ÞETTA
HÆGT?
VISSULEGA er það ánægju-
legt fyrir Reykvíkinga að vera
sér þess meðvitandi hve skerf-
ur þeirra til hvers konar upp-
byggingar í landinu" hlýtur að
vera mikill. Svona hefur þetta
ætíð verið og er því engin ný
uppgötvun.
Á síðasta Alþingi fjölluðu
þingmenn þegar nær dró
þinglokum minnir mig um af-
greiðslu á mikilli framkvæmda-
áætlun. Hér er um að ræða svo-
nefnda Vegaáætlun fyrir árin
1977—80.
Þegar blaðað er í gegnum
þessa þingsályktun, sem er alls
21 síða, kemur fljótlega í Ijós,
en þar er gerð grein fyrir ein-
stökum framkvæmdum — að
eitt kjördæmið hefur hreinlega
verið sniðgengið. — Ég hélt
þetta væri bara prentvilla. Og
hringdi til skrifstofustjóra
Vegagerðar ríkisins. — Nei,
það er engin prentvilla, það er
ekki von að þú finnir Reykja-
víkurkjördæmi i þessari vega-
áætlun.
Þá spurði ég skrifstofustjór-
ann: Hve mikla fjárhæð fékk
Reykjavíkurkjördæmi á síðasta
ári frá einhverjum af sjóðum
þeim sem Vegagerðin hefur
undir höndum?
Já, svaraði skrifstofustjórinn.
Hann sagði siðan frá því að á
árinu 1976 hefðu komið í hlut
Reykjavikurkjördæmis 98.3
milljónir króna. Þessi fjárveit-
ing heitir: Til vega í kaupstöð-
um og kauptúnum. — i dags-
daglegu tali heitir þessi liður:
Þjóðvegir í þéttbýli og er reikn-
aður eftir sérstökum reglum. í
hlut Reykjavikur kom sem fyrr
segir 98.3 millj. kr., eða um kr.
1158 á hvern íbúa.
Hve mikið hafi komið frá
Reykjavík á síðasta ári til Vega-
Strætisvagnarnir sem aðeins aka eftir gatnakerfi
Reykjavíkurborgar eru látnir greiða yfir 17 milljónir
króna á síðasta ári til þjóðvegakerfisins.
gerðarinnar er miklu umfangs-
meira og flóknara reiknings-
dæmi en svo að maður klári
niðurstöðurnar og útreikninga
án stærri gerðar af tölvu.
Mér datt þá í hug að fróðlegt
gæti verið að reyna að forvitn-
ast litillega um ýmsa skattaliði,
sem aðeins eru lagðir á þá sem
áttu og ráku bíla hér í Reykja-
vík á síðasta ári. Leitaði ég til
skrifstofu Tollstjóraembættis-
ins og spurðist fyrir um fimm
skattheimtuliði, sem bílaeig-
endur Rvíkur-bíla greiða á Toll-
stjóraskrifstofunni.
í fyrsta lagi er greiðsla eftir
ökumæli, sem er í öllum stærri
díselbílum og t.d. í strætisvögn-
um Reykjavíkurborgar. Þetta
mælagjald nam alls rúmlega
120 milljónum króna. — Hlutur
Strætisvagna Reykjavikur í
þessari fjárupphæð varð rúm-
lega 17 milljónir króna. Vagn-
arnir aka þó aldrei á þjóðvega-
kerfinu, heldur eru ætíð innan
borgarmarkanna akandi eftir
gatnakerfinu.
Næsti liður var svokallað:
Mælagjald. Gjald sem er lagt á
alla minni gerðir díselbila, t.d.
alla leigubila. Leigubílar og
aðrir díselbílar i þessum stærð-
arflokki greiddu alls 55.4 millj-
ónir króna í þennan skatt.
Af þessu má sjá að diselbíla-
eigendur borguðu alls um 175.5
milljónir króna til þjóðvega-
kerfisins.
Næsti liður var „Skoðunar-
gjald" fyrir bíla Reykvikinga.
Það nam 7.1 milljón kr. alls á
árinu 1976.
Enn eru ótaldir tveir skatta-
liðir. Þeir eigá það sameigin-
legt að þá greiða bileigendur
sarfikvæmt lögunum um al-
mannatryggingar. Fyrri liður-
inn er samkv. 25. grein, en sið-
ari liðurinn samkv. 36. grein
Almannatryggingalaganna.
Þessir liðir námu samtals um
113.7 milljónum króna á síðasta
ári.
Enn einn skattinn sótti ég til
að hafa með í þessu uppgjöri.
Ég leitaði upplýsinga hjá olíu-
félögunum þrem og fékk uppl.
um bensínsölu þeirra á árinu
Asgeir Þ. Olafsson fyrrv. héraðsdýralæknir:
Enn um málefni aldraðra
i
Altaf öðru hvoru er ritað um
málefni aldraðra (gamalmenna).
— Ber þar allt að sama brunni —
allir vilja gera allt fyrir alla
öldruðu. Ber slíkt vissulega vott
um gott innra-ti og kristilegt
hugarfar. TíIIaga kom úr Hafnar-
firði, að réttmætt væri að sleppa
öldruðum við fasteignagjöld
þ.e.a.s. þeim sem svo (ó)
hamingjusamir væri að eiga þak
yfir höfuðið. Daginn eftir kom
harðorð áminning (í útvarpi) frá
nnheimtumönnum Hafnar-
arðarbæjar um tafarlausa
reiðslu á fasteignasköttum, að
. iðlögðu straffi. Var þar ekki far-
i ) í manngreiningarálit eða nein
'aldurstakmörk sett.
Á almennum fundi sem sérstak-
lega var til boðað fyrir aldraða,
kvaddi einn heiðursmaður sér
hljóðs og gerði það að tillögu sinni
að beinum sköttum, tekjuskatti
og útsvari, væri létt af öldruðum
og látnir niður falla hjá þeim sem
sjötugir væru og eldri. Þetta fólk
hefði þegar goldið slíka skatta um
tugi ára. Sá góði maður var snar-
lega kveðinn niður og þótti nú
fyrst taka í hnúkana er aldraðir
komu fram með kröfugerðir og
uppsteit. — Svo niörg voru þau
orð.
II.
Fyrir mörgum árum skrifaði
framsýnn og gáfaður alþingis-
maður (og ráðherra) Jónas Jóns-
son frá Hriflu, grein sem bar yfir-
skriftina: „Þrjár kynslóðir í sömu
baðstofu." Jónas minntist á hina
uppeldislegu hlið málsins fyrir
börnin, rn.ö.o. að þau, þriðja kyn-
slóðin hefðu átt mikið traust hjá
elztu kynslóðinni (gamla fólkinu)
og fengið þaðan góð áhrif. Hins-
vegar gerði, sá mæti maður sér
fullkomlega grein fyrir því að
tímarnir voru að breytast. Ekki
minnist ég þess að greinarhöf-
undur kæmi fram með neinar sér-
stakar tillögur varðandi vistun
aldraðra í framtíðinni. Tómt mál
var að tala um þrjár kynslóðir í
sömu baðstofu. Sá tími var liðinn
eða var að líða enda engar bað-
stofur til lengur f þeim skilningi.
III.
Eins og drepið var á í upphafi
eru margir sem vilja láta málin til
sína taka — málefni aldraðra.
Fyrir framan mig hefi ég grein,
sem sú mæta og ritfæra kona Elín
Pálmadóttir skrifaði í Morgun-
blaðið 15. janúar 1975. Elín er
borgarfulltrúi og fulltrúi á þingi
Sameinuðu þjóðanna. Elín Pálma-
dóttir hefír eins og undirritaður
áhyggjur út af fjölgun gamla
fólksins í landínu, þ.e. hlutfalls-
tala gamla fólksins borin saman
við heildar íbúatölu landsmanna
er orðin ískyggilega há, sérstak-
lega í höfuðborginni Reykjavík.
Elín tekur tölurnar í Reykjavík
samkvæmt skýrslum. Hún segir:
Hlutfall 67 ára og eldri borgara í
Reykjavík hefir vaxið úr 7.37% af
íbúafjölda Reykjavíkur árið 1965
iog í 9.05% árið 1973 (orðrétt).
Því má bæta við, að samkvæmt
upplýsingum borgarstjórans í
Reykjavík, Birgis ísleifs — er
hlutfallstala gamalmenna í
Reykjavík komin upp í 9.3% 1975.
(Kastljós 2. aprfl 1975).
Elín segir ennfremur í grein
sinni: „Fólkið sækir auðvitað
meir í þéttbýlið eftir að það fer að
þreytast eftir langt vinnuframlag
annarsstaðar og sezt í helgann
stein. — Hér í Reykjavík er þó
mest félagsleg þjónusta fyrir þá
sem þreyttir eru, sjúkir og eitt-
hvað amar að, þó það sé reyndar
einn versti Ijóðurinn á ráði
borgarinnar að við ráðum ekki
nægilega vel við að gera eldra
fólki í borginni til góða eins og
vera ber. En auðvitað viljum við
taka á móti þeim sem með okkur
vilja vera“.
A öðrum stað í nefndri grein
segir Elfn: „Það er ekki að furða
þó margir vilji koma hingað til
okkar, enda erum við hér á suð-
vesturhorninu bara gestrisin".
Ekki efast ég um gestrisni höfuð-
borgarinnar, en undirritaður hef-
ir samt þá reynslu, þó stutt sé að
gestrisnina verður að borga fullu
verði og er það ekki nema sann-
gjarnt (í flestum tilvikum).
Við Elín getum verið sammála
um það, að eðlilegt sé (og oft
nauðsynlegt) að aldraða fólkið
sæki í „býlífið", enda eftir mörgu
eftirsóknarverðu að siægjast.
IV.
En sverfi nú ellihrumleikinn
fast að, að ég tali nú ekki um ef
sjúkdómar fylgja í kjölfarið. —
Þá fer nú að vandast málið. Því
hefir margoft verið lýst yfir, að á
sjúkrahúsum höfuðborgarinnar
væri ekkert pláss fyrir aldrað fólk
sem þyrfti læknishjálpar og
hjúkrunar við, þ.e. svokallaðir
langlegusjúklingar, læknar og
önnur heilbrigðisyfirvöld hafa
veitt slíkar upplýsingar. Nú er ég
ekki að halda því fram að borgar-
stjórn og heilbrigðisyfirvöldin
beri skylda til að sjá um og sjá
fyrir öllum gamalmennum búsett-
um í.höfuðborginni, hvað þá þeim
sem eru búsettir annarsstaðar á
Ásgeir Þ. Ólafsson
landsbyggðinni. — Það er alþjóð
kunnugt að á aðra staði verður að
leita með fyrirgreiðslu við hið
aldraðra fólk.
1. Elliheimilið Grund í Reykja-
vík (með hjúkrunardeild, læknis-
þjónustu). Dvalarheimili
aldraðra í Asi í Hveragerði, hvor-
tveggja heyrir undir sömu stjórn,
Gísla forstj. Sigurbjörnsson, mun
ég koma að því seinna.
2. Dvalarheimili aldraðra,
Hrafnista, með hjúkrunardeild og
læknisþjónustu, og eykur nú
starfsemi sfna stórkostlega t.d
með byggingu dvalarheimilis að
Hvaleyri við Hafnarfjörð.
Nú er verið að byggja elliheim-
ili í (stór) Reykjavíkurborg og
hefir Albert Guðmundsson
borgarfulltrúi og alþingismaður
átt þar frumkvæði og má af því
góðs vænta.